అతి తీవ్ర తుపానుగా అర్నబ్.. అసలు తుపాను ఎలా పుడుతుంది? దేనితో ఎక్కువ ప్రమాదం?

అతి తీవ్ర తుపానుగా అర్నబ్!

ఏపీకి అత్యంత భారీ వర్షసూచన

అసలు తుపాను అంటే ఏమిటి..?

వాయుగుండం తుపానుగా ఎలా మారుతుంది..?

బంగాళాఖాతంలో ఏర్పడిన అర్నబ్ తుపాను బలపడుతోంది. ఇది అతి తీవ్ర తుపానుగా మారే అవకాశం ఉందని వాతావరణ శాఖ అంచనా వేస్తోంది. ఆంధ్రప్రదేశ్ తీర ప్రాంతాలతో పాటు ఒడిశాలోని పలు ప్రాంతాలకు భారీ వర్షాల ముప్పు పొంచి ఉంది. బలమైన గాలులు, భారీ వర్షాలు, సముద్రపు అలల ఉద్ధృతి ప్రజలను ఆందోళనకు గురిచేస్తున్నాయి.

కానీ అసలు ప్రశ్న ఇక్కడే మొదలవుతుంది. సముద్రం మీద చిన్నగా మొదలయ్యే అల్పపీడనం కొన్ని రోజులకే విధ్వంసం సృష్టించగల తుపానుగా ఎలా మారుతుంది? తుపాను, తీవ్ర తుపాను, అతి తీవ్ర తుపాను మధ్య తేడా ఏమిటి? తుపాను సమయంలో ప్రాణాలకు, ఆస్తులకు ఎక్కువ ప్రమాదం దేని వల్ల ఉంటుంది? ఈ విషయాలన్నీ సులభంగా అర్థం చేసుకునే ప్రయత్నం చేద్దాం.

సముద్రం మీద చిన్న మార్పు.. పెను ప్రమాదానికి ఆరంభం!

ఒక పాత్రలో నీటిని వేడి చేస్తున్నట్టు ఊహించుకోండి. నీరు వేడెక్కే కొద్దీ ఆవిరి పైకి లేస్తుంది. సముద్రం మీద కూడా దాదాపు ఇలాంటి ప్రక్రియే జరుగుతుంది. అయితే ఇక్కడ సూర్యుడి వేడితో వెచ్చగా మారిన సముద్రపు నీరు కీలక పాత్ర పోషిస్తుంది.

సముద్రపు ఉపరితలం వేడెక్కినప్పుడు నీరు ఆవిరిగా మారుతుంది. ఆ తేమతో కూడిన గాలి పైకి లేస్తుంది. దీంతో సముద్ర ఉపరితలం దగ్గర గాలి పీడనం తగ్గే పరిస్థితి ఏర్పడుతుంది. చుట్టుపక్కల ప్రాంతాల్లోని గాలి ఈ తక్కువ పీడనం ఉన్న ప్రాంతం వైపు కదులుతుంది.

అనుకూల వాతావరణ పరిస్థితులు ఉంటే ఈ ప్రక్రియ మరింత బలపడుతుంది. మేఘాలు పెరుగుతాయి. వర్షాలు మొదలవుతాయి. గాలి వేగం పెరుగుతుంది. ఇలా ఒక వ్యవస్థ బలపడుతూ ముందుకు సాగుతుంది. ఇక్కడే మనం మొదటగా తెలుసుకోవాల్సిన పదం అల్పపీడనం.

అల్పపీడనం అంటే ఏమిటి?

మన చుట్టూ ఉన్న గాలికి కూడా బరువు ఉంటుంది. ఒక ప్రాంతంలో గాలి పీడనం చుట్టుపక్కల ప్రాంతాలతో పోలిస్తే తగ్గినప్పుడు అక్కడ అల్పపీడన పరిస్థితులు ఏర్పడతాయి. దీన్ని సులభంగా అర్థం చేసుకోవాలంటే.. ఒక ప్రాంతంలో గాలి పీడనం తగ్గిందనుకోండి. అప్పుడు చుట్టుపక్కల ప్రాంతాల నుంచి గాలి ఆ వైపు కదులుతుంది. ఆ గాలి పైకి లేచి, అందులోని తేమ చల్లబడి మేఘాలుగా మారితే వర్షాలు కురిసే అవకాశం ఉంటుంది.

అయితే ప్రతి అల్పపీడనం తుపానుగా మారదు. కొన్ని వ్యవస్థలు బలహీనపడిపోతాయి. మరికొన్ని సాధారణ వర్షాలతోనే ముగుస్తాయి. ఇంకొన్ని మాత్రం అనుకూల పరిస్థితులు కలిసివస్తే బలమైన తుపానులుగా మారతాయి.

సముద్రం వెచ్చగా ఉండటం, గాలిలో తేమ ఎక్కువగా ఉండటం, పై వాతావరణంలో గాలుల పరిస్థితులు అనుకూలంగా ఉండటం వంటి అంశాలు ఈ ప్రక్రియలో కీలక పాత్ర పోషిస్తాయి.

అల్పపీడనం ఎప్పుడు వాయుగుండంగా మారుతుంది?

అల్పపీడనం ఏర్పడిందంటే అది తుపాను ఏర్పడటానికి మొదటి మెట్టు ఎక్కినట్టే. కానీ అక్కడి నుంచి దాని బలం పెరిగే కొద్దీ వాతావరణ శాఖ వేర్వేరు వర్గీకరణలు చేస్తుంది. భారత వాతావరణ శాఖ గాలి వేగం ఆధారంగా ఈ వ్యవస్థలను వివిధ దశలుగా గుర్తిస్తుంది.

అల్పపీడన వ్యవస్థ బలపడుతూ గాలి వేగం గంటకు 31 నుంచి 49 కిలోమీటర్ల స్థాయికి చేరితే దాన్ని వాయుగుండంగా పరిగణిస్తారు. గాలి వేగం గంటకు 50 నుంచి 61 కిలోమీటర్లకు పెరిగితే అది తీవ్ర వాయుగుండం అవుతుంది. ఇక గాలి వేగం గంటకు 62 కిలోమీటర్లు లేదా అంతకంటే ఎక్కువకు చేరినప్పుడు ఆ వ్యవస్థను తుపానుగా వర్గీకరిస్తారు.

అంటే అల్పపీడనం నుంచి వాయుగుండం.. అక్కడి నుంచి మరింత బలమైన వ్యవస్థగా.. ఆ తర్వాత తుపానుగా మారే అవకాశం ఉంటుంది. అయితే ఈ మార్పులు తప్పనిసరిగా ఒకే క్రమంలో జరగాలని లేదు. వాతావరణ పరిస్థితులను బట్టి వ్యవస్థ బలపడవచ్చు, బలహీనపడవచ్చు కూడా.

తుపాను, తీవ్ర తుపాను, అతి తీవ్ర తుపాను.. తేడా ఏమిటి?

ఇక్కడే అసలు విషయం ఉంది. తుపానుకు పెట్టిన పేరు చూసి దాని ప్రమాదాన్ని అంచనా వేయలేం. దాని గాలి వేగం ఎంత? ఎంత వర్షం కురుస్తుంది? సముద్రం ఎంత ఎత్తుకు ఎగసిపడుతుంది? తుపాను ఎక్కడ తీరాన్ని దాటుతుంది? అనేవే కీలకం.

భారత వాతావరణ శాఖ వర్గీకరణ ప్రకారం గంటకు 62 నుంచి 88 కిలోమీటర్ల వేగంతో గాలులు వీచే వ్యవస్థను తుపానుగా పరిగణిస్తారు. ఈ సమయంలో బలమైన గాలులు, భారీ వర్షాలు కురవవచ్చు. చెట్లు, బలహీనమైన నిర్మాణాలు దెబ్బతినే అవకాశం ఉంటుంది.

గాలి వేగం గంటకు 89 నుంచి 117 కిలోమీటర్లకు పెరిగితే అది తీవ్ర తుపాను. ఈ స్థాయిలో.. చెట్లు నేలకొరగడం, విద్యుత్ సరఫరాకు అంతరాయం కలగడం, ఇళ్లకు నష్టం జరగడం, రవాణా వ్యవస్థ దెబ్బతినడం వంటి ప్రమాదాలు పెరుగుతాయి.

ఇక గాలి వేగం గంటకు 118 నుంచి 166 కిలోమీటర్లకు చేరితే అది అతి తీవ్ర తుపాను. ఈ స్థాయిలో బలమైన గాలులు విధ్వంసం సృష్టించే ప్రమాదం ఉంటుంది. చెట్లు విరిగిపడటం, పైకప్పులు దెబ్బతినడం, విద్యుత్ స్తంభాలు పడిపోవడం, తీర ప్రాంతాల్లో సముద్రపు నీరు చొచ్చుకురావడం వంటి పరిణామాలు చోటుచేసుకోవచ్చు.

అయితే ఇవి తుపాను వర్గీకరణకు ఉపయోగించే గాలి వేగ పరిధులు మాత్రమే. ప్రతి తుపానులోనూ ఒకే స్థాయిలో నష్టం జరుగుతుందని కాదు. స్థానిక పరిస్థితులు, వర్షపాతం, నిర్మాణాల పటిష్ఠత కూడా ప్రభావం చూపుతాయి.

అర్నబ్ ఎందుకు ప్రమాదకరంగా మారుతోంది?

అర్నబ్ తుపాను బలపడుతున్న నేపథ్యంలో దాని ప్రయాణ మార్గం, గాలి వేగం, వర్షపాతం అంచనాలు కీలకంగా మారాయి. వాతావరణ శాఖ తాజా బులెటిన్ల ప్రకారం ఇది అతి తీవ్ర తుపానుగా మారే అవకాశం ఉందని అంచనా వేస్తోంది.

తుపాను ఆంధ్రప్రదేశ్ తీరాన్ని దాటే సమయంలో గంటకు 115 నుంచి 125 కిలోమీటర్ల వేగంతో గాలులు వీచే అవకాశం ఉందని, అప్పుడప్పుడు గాలి వేగం గంటకు 140 కిలోమీటర్లకు చేరవచ్చని అంచనాలు వెలువడ్డాయి. అంటే అర్నబ్ విషయంలో మూడు ప్రధాన ప్రమాదాలను గమనించాలి.

మొదటిది.. గాలి వేగం.

గంటకు 100 కిలోమీటర్లకు మించిన గాలులు వీచినప్పుడు చెట్లు, విద్యుత్ స్తంభాలు, హోర్డింగులు, బలహీనమైన నిర్మాణాలు ప్రమాదకరంగా మారతాయి. రహదారులపై ప్రయాణించడం కూడా ఇబ్బందికరంగా మారవచ్చు.

రెండోది.. భారీ వర్షాలు.

తక్కువ సమయంలోనే భారీ వర్షం కురిస్తే రహదారులపై నీరు నిలవడం, లోతట్టు ప్రాంతాలు మునగడం, నదులు, వాగుల్లో ప్రవాహం పెరగడం వంటి సమస్యలు తలెత్తవచ్చు.

మూడోది.. సముద్రపు అలల ఉద్ధృతి.

తుపాను ప్రభావంతో సముద్రపు నీరు తీరంవైపు అసాధారణంగా ఎగసిపడవచ్చు. దీన్ని స్టార్మ్ సర్జ్ అంటారు. దీనివల్ల సముద్రపు నీరు తీర ప్రాంతాల్లోకి చొచ్చుకురావచ్చు. ముఖ్యంగా లోతట్టు ప్రాంతాల్లో నివసించే ప్రజలకు ఇది పెద్ద ప్రమాదంగా మారుతుంది.

ఎక్కడెక్కడ వర్షాలు కురిసే అవకాశం ఉంది?

అర్నబ్ ప్రభావంతో ఆంధ్రప్రదేశ్ తీర ప్రాంతాల్లో, ఒడిశాలోని పలు ప్రాంతాల్లో భారీ వర్షాలు కురిసే అవకాశం ఉంది. అయితే ఏ జిల్లాలో ఎంత వర్షం కురుస్తుంది, ఎక్కడ అత్యంత తీవ్రమైన ప్రభావం ఉంటుంది అనేది తుపాను ప్రయాణ మార్గాన్ని బట్టి మారవచ్చు.

ఉత్తరాంధ్రలో శ్రీకాకుళం, పార్వతీపురం మన్యం, విజయనగరం, అనకాపల్లి, అల్లూరి సీతారామరాజు జిల్లాల్లో భారీ వర్షాల ముప్పు ఉండవచ్చు. కోస్తాంధ్రలో కాకినాడ, ఏలూరు, తూర్పు గోదావరి, పశ్చిమ గోదావరి, ఎన్టీఆర్, కృష్ణా జిల్లాల్లో కూడా భారీ నుంచి అతి భారీ వర్షాలు కురిసే అవకాశముంది.

ఒడిశాలో గంజాం, గజపతి, రాయగడ, కోరాపుట్, మల్కన్‌గిరి వంటి జిల్లాల్లోనూ భారీ వర్షాలు, బలమైన గాలుల ప్రభావం ఉండవచ్చు. ఇక్కడ ఒక విషయం గుర్తుంచుకోవాలి. వాతావరణ అంచనాలు ఎప్పటికప్పుడు మారుతుంటాయి.

తుపానులో ప్రమాదం వర్షంతోనా..? లేక గాలులతోనా..?

చాలామంది తుపాను అంటే బలమైన గాలులనే గుర్తు చేసుకుంటారు. కానీ తుపానులో ప్రమాదం ఒక్క గాలితోనే ఆగిపోదు. ఒక ప్రాంతంలో గాలుల వేగం ఎక్కువగా ఉండవచ్చు. మరో ప్రాంతంలో గాలుల కంటే భారీ వర్షాలే ఎక్కువ నష్టం కలిగించవచ్చు. ఇంకోచోట సముద్రపు నీరు చొచ్చుకురావడం ప్రాణాలకు ముప్పుగా మారవచ్చు.

ఉదాహరణకు, గంటకు 120 కిలోమీటర్ల వేగంతో గాలులు వీస్తున్న ప్రాంతంలో చెట్లు, విద్యుత్ స్తంభాలు పడిపోవచ్చు. అదే సమయంలో గంటల వ్యవధిలో కురిసే భారీ వర్షం కారణంగా మరో ప్రాంతంలో వరదలు రావచ్చు. అందుకే తుపాను ప్రమాదాన్ని అంచనా వేయాలంటే గాలి వేగంతో పాటు వర్షపాతం, వరద ముప్పు, సముద్రపు అలలు, తీరాన్ని దాటే సమయం వంటి అంశాలన్నింటినీ పరిశీలించాలి.

తుపాను సమయంలో ప్రజలు ఏం చేయాలి?

తుపాను బలపడుతున్నప్పుడు భయపడటం కంటే ముందస్తు జాగ్రత్తలు తీసుకోవడం ముఖ్యం. వాతావరణ శాఖ, జిల్లా అధికారుల హెచ్చరికలను నిరంతరం గమనించాలి. సముద్రంలోకి చేపల వేటకు వెళ్లకూడదు. ఇప్పటికే సముద్రంలో ఉన్నవారు అధికారుల సూచనలు పాటించాలి.

తీర ప్రాంతాలు, లోతట్టు ప్రాంతాల్లో నివసించే ప్రజలు అధికారుల ఆదేశాలను నిర్లక్ష్యం చేయకూడదు. బలమైన గాలుల సమయంలో చెట్లు, విద్యుత్ స్తంభాలు, హోర్డింగుల దగ్గర ఉండకూడదు.

అత్యవసర మందులు, తాగునీరు, టార్చ్‌లైట్, ఫోన్ ఛార్జింగ్ వంటి ఏర్పాట్లు ముందుగానే చేసుకోవాలి. వరద నీటిలో నడవడం లేదా వాహనాలు నడపడం ప్రమాదకరం.

ముఖ్యంగా, తుపాను తీరాన్ని దాటే సమయంలో కొద్దిసేపు గాలులు తగ్గినా ప్రమాదం పూర్తిగా ముగిసిందని అనుకోకూడదు. అధికారికంగా హెచ్చరికలు తొలగించే వరకు అప్రమత్తంగా ఉండాలి.

అసలు గుర్తుంచుకోవాల్సింది ఇదే!

సముద్రం మీద ఏర్పడే చిన్న అల్పపీడనం.. అనుకూల పరిస్థితులు కలిస్తే వాయుగుండంగా, తుపానుగా, తీవ్ర తుపానుగా, అతి తీవ్ర తుపానుగా బలపడవచ్చు. ఈ మార్పుల వెనుక సముద్రపు వేడి, గాలిలోని తేమ, వాతావరణంలోని గాలి ప్రవాహాలు కీలకంగా పనిచేస్తాయి.

అర్నబ్ మనకు గుర్తుచేస్తున్న విషయం కూడా ఇదే. తుపాను ఎంత బలంగా ఉందన్నది ముఖ్యమే. కానీ అది ఎక్కడ తీరాన్ని దాటుతుంది? ఎక్కడ ఎంత వర్షం కురుస్తుంది? ఎంత వేగంతో గాలులు వీస్తాయి? అనేవి ప్రజల భద్రతను నిర్ణయించే అంశాలు.

తుపాను పేరును చూసి కాదు.. దాని ప్రభావాన్ని అర్థం చేసుకుని జాగ్రత్తలు తీసుకోవాలి. తాజా అధికారిక హెచ్చరికలను అనుసరించడం, ముందస్తు చర్యలు తీసుకోవడమే ప్రాణనష్టాన్ని తగ్గించే మార్గం.