పాతాళానికి పడిపోతున్న భూగర్భ జలాలు..
ఆందోళనలో పల్లెలు, పట్టణాలు
కళ్లముందే ఎండుతున్న పంటలు..
దిక్కుతోచని స్థితిలో రైతాంగం
భాగ్యనగరంలో ఎండిపోతున్న బోర్లు
నీటి వృథా అరికట్టకపోతే ముప్పే!
తెలంగాణ రాష్ట్రవ్యాప్తంగా సాగు, తాగునీటి కష్టాలు ముందెన్నడూ లేని విధంగా అత్యంత తీవ్రరూపం దాల్చుతున్నాయి. ప్రపంచవ్యాప్తంగా వాతావరణంలో సంభవిస్తున్న మార్పులు, ముఖ్యంగా 'సూపర్ ఎల్నినో' ప్రభావం వల్ల రుతుపవనాలు ముఖం చాటేశాయి. ఫలితంగా వర్షపాతం గణనీయంగా పడిపోతోంది. ఈ దారుణ పరిస్థితుల కారణంగా రాష్ట్రంలోని భూగర్భ జలాలు ప్రమాదకర స్థాయిలో పాతాళానికి పడిపోతుండటం ఆందోళన కలిగిస్తోంది.
ఒకప్పుడు పచ్చని పంటలతో, కళకళలాడే జలాశయాలతో అలరారిన పొలాలు నేడు నీరు లేక నిలువునా నెర్రలు వారుతున్నాయి. పల్లెలు, పట్టణాలు అనే తేడా లేకుండా ప్రతి ప్రాంతంలోనూ తీవ్ర నీటి ఎద్దడి నీడలు స్పష్టంగా అలుముకుంటున్నాయి. ప్రస్తుత క్షేత్రస్థాయి పరిస్థితులు ఇలాగే గనుక మరికొంత కాలం కొనసాగితే, భవిష్యత్తులో ఊహించని విధంగా పెను జల సంక్షోభం ముంచుకురావడం ఖాయమని పర్యావరణ నిపుణులు గట్టిగా హెచ్చరిస్తున్నారు.
గత కొన్ని నెలలుగా క్షీణిస్తున్న భూగర్భ జలాల గణాంకాలను చూస్తే రాష్ట్రంలో పరిస్థితి ఎంత దారుణంగా ఉందో అర్థమవుతుంది. ఈ ఏడాది మే నెలలో రాష్ట్రవ్యాప్తంగా భూగర్భ జలాల సగటు మట్టం 9.26 మీటర్లుగా నమోదు కాగా, ప్రస్తుతానికి అది మరింత దిగజారి ఏకంగా 9.47 మీటర్ల మార్కుకు చేరుకోవడం ఆందోళన కలిగిస్తోంది.
మరోవైపు గ్లోబల్ సిటీగా శరవేగంగా విస్తరిస్తున్న హైదరాబాద్ మహానగరంలో పరిస్థితి అత్యంత ఘోరంగా మారింది. నగరంలో గత మే నెలలో భూగర్భ నీటి మట్టం 9.93 మీటర్లుగా ఉండగా, ప్రస్తుతానికి అది ఏకంగా 12.43 మీటర్లకు పడిపోయింది. హైదరాబాద్ నగర చరిత్రలోనే ఇది అత్యంత వేగవంతమైన, ప్రమాదకరమైన క్షీణతగా భూగర్భ జల వనరుల శాఖ నిపుణులు భావిస్తున్నారు.
ఈ జల సంక్షోభం కేవలం రాజధాని నగరానికే పరిమితం కాకుండా రాష్ట్రంలోని మెజారిటీ జిల్లాలకు వేగంగా విస్తరించింది. నివేదికల ప్రకారం తెలంగాణలోని మొత్తం 17 జిల్లాల్లో భూగర్భ జలాలు భారీగా అడుగంటిపోయాయి. ఆయా ప్రాంతాల భౌగోళిక పరిస్థితులను బట్టి 1.6 మీటర్ల నుంచి 0.32 మీటర్ల వరకు నీటి మట్టాలు లోతుకు పడిపోవడం పరిస్థితి తీవ్రతకు అద్దం పడుతోంది.
భూగర్భ జలాలు పాతాళానికి చేరడంతో గ్రామీణ, పట్టణ ప్రాంతాల్లోని బోరుబావులు పూర్తిగా ఎండిపోతున్నాయి. సామాన్య ప్రజలు వేల రూపాయలు అప్పులు చేసి వందల అడుగుల లోతుకు కొత్త బోర్లు వేస్తున్నప్పటికీ చుక్క నీరు పడటం లేదు. దీంతో జనం ప్రత్యామ్నాయ మార్గాల వైపు చూస్తూ, సొంత ఖర్చులతో వాటర్ ట్యాంకర్లపై ఆధారపడాల్సిన దుస్థితి ఏర్పడింది. ఒకప్పుడు కేవలం వేసవి కాలంలోనే కనిపించే ఈ ట్యాంకర్ల సంస్కృతి, ఇప్పుడు అన్ని కాలాల్లోనూ సర్వసాధారణంగా మారిపోయింది.
ఈ తీవ్ర నీటి ఎద్దడి కారణంగా వ్యవసాయ రంగం తీవ్రంగా దెబ్బతింటోంది. సాగునీరు అందక చేతికొచ్చిన పంటలు కళ్ల ముందే ఎండిపోతుండటంతో అన్నదాతలు దిక్కుతోచని స్థితిలో కొట్టుమిట్టాడుతున్నారు. పెట్టుబడులు కూడా దక్కని పరిస్థితి రావడంతో గ్రామీణ ఆర్థిక వ్యవస్థ ఛిన్నాభిన్నమవుతోంది. తాగునీటితో పాటు సాగునీటి కొరత కూడా తోడవడంతో పల్లెల్లో ఆందోళనకర వాతావరణం నెలకొంది.
ప్రకృతి విసిరిన ఈ ముప్పు కేవలం తాత్కాలికమైనది కాదని, వనరుల వాడకంపై ఇదొక హెచ్చరిక అని గ్రహించాలి. భవిష్యత్ సవాళ్లను తట్టుకోవాలంటే ప్రతి ఒక్కరూ నీటిని పొదుపుగా వాడటం, ఇంకుడు గుంతల ద్వారా భూగర్భ జలాలను రీఛార్జ్ చేయడం తక్షణ విధిగా మారాలి. ప్రభుత్వం కూడా యుద్ధప్రాతిపదికన ప్రత్యామ్నాయ నీటి వనరుల బలోపేతానికి దీర్ఘకాలిక ప్రణాళికలతో ముందుకు వెళ్ళకపోతే, రాబోయే రోజుల్లో గుక్కెడు నీటి కోసం జనం వీధుల్లో యుద్ధాలు చేయాల్సిన పరిస్థితులు తలెత్తుతాయి.
