తెలంగాణ‌పై ఎల్‌నినో తీవ్ర ప్రభావం
మరో నెల రోజుల్లో ముగియ‌నున్న వానా కాలం
ఇప్ప‌టికీ నిండని చెరువులు, పార‌ని వాగులు
ప‌డావులోనే 16 లక్షల ఎక‌రాలు
వానాకాలం సీజన్‌ సగం దాటింది. నెల రోజుల్లో పూర్తికానుంది. కానీ.. తెలంగాణలో మాత్రం వరుణుడు ముఖం చాటేస్తున్నాడు. పొలాల్లో పంటలు కనిపించాల్సిన సమయంలో ఎండిన నేలలు దర్శనమిస్తున్నాయి. చెరువులు, కుంటలు నిండాల్సిన చోట నీటి మట్టం ఆందోళన కలిగిస్తోంది. బోర్లు నమ్ముకున్న రైతులకు భూగర్భజలాలు పడిపోతుండటం మరో షాక్. పరిస్థితి ఇలాగే కొనసాగితే వ్యవసాయానికే కాదు.. రాబోయే రోజుల్లో గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో తాగునీటి సమస్య కూడా తీవ్రమయ్యే ప్రమాదం ఉందన్న ఆందోళన వ్యక్తమవుతోంది.
రాష్ట్ర పంచాయతీరాజ్, గ్రామీణాభివృద్ధి శాఖ ప్రభుత్వం ముందు ఉంచిన తాజా నివేదిక గ్రామీణ తెలంగాణ పరిస్థితిని స్పష్టంగా చూపిస్తోంది. జూన్‌లో సాధారణ వర్షపాతం కంటే 17 శాతం, జులైలో 3 శాతం, ఆగస్టులో ఏకంగా 40 శాతం లోటు నమోదైనట్లు నివేదిక పేర్కొంది. ఇంకా 12 జిల్లాల్లోని 275 మండలాల్లో తక్కువ వర్షపాతం కొనసాగుతోంది. అంటే వర్షాభావం కొన్ని ప్రాంతాలకే పరిమితమైన సమస్య కాదు.. రాష్ట్రంలోని అనేక గ్రామీణ ప్రాంతాలను ప్రభావితం చేస్తున్న పరిస్థితి.
16 లక్షల ఎకరాల్లో ఇంకా వరి నాట్లు పడలేదా?
వానలు లేకపోవడంతో రైతులు ఆకాశానికేసి ఆశ‌గా ఎదురుచూస్తూనే ఉన్నారు. సాధారణంగా జులై మధ్య నాటికి పూర్తవ్వాల్సిన వరి నాట్లు ఇంకా కొనసాగుతున్నాయి. దాదాపు 16 లక్షల ఎకరాల్లో వరి నాట్లు ఇంకా పడలేదని నివేదిక చెబుతోంది. విత్తనాలు వేయాల్సిన సమయం దాటిపోతే.. పంట కాలం తగ్గిపోతుంది. పంటకు అవసరమైన నీరు అందకపోతే దిగుబడి కూడా తగ్గుతుంది.
ఇది రైతుకు మాత్రమే నష్టం కాదు. వ్యవసాయంపై ఆధారపడే ప్రతి కుటుంబంపై దాని ప్రభావం పడుతుంది. విత్తనాలు వేయడం, నాట్లు వేయడం, కలుపుతీత, ఇతర వ్యవసాయ పనులు తగ్గడంతో గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో వ్యవసాయ కూలీలకు చేతినిండా పని దొరకడం లేదు. అంటే ఒకవైపు పొలంలో పంట లేదు.. మరోవైపు కూలీ పనీ లేదు. గ్రామీణ ఆర్థిక వ్యవస్థకు ఇది డబుల్ దెబ్బ.
చెరువులు ఖాళీ.. బోర్లు బలహీనం
వర్షాలు తగ్గిపోతే మొదటి దెబ్బ పంటలకు తగులుతుంది. ఆ తర్వాత భూగర్భ జలాలపై పడుతుంది. ప్రస్తుతం భూగర్భజలాలు క్షీణిస్తున్నాయని అధికారుల నివేదికలో పేర్కొన్నారు. చెరువులు, కుంటలు, రిజర్వాయర్లలో ఆశించిన స్థాయిలో నీరు చేరకపోవడం పరిస్థితిని మరింత ఆందోళనకరంగా మారుస్తోంది.
ఇక్కడే అసలు భయం మొదలవుతుంది. ఇప్పటి నుంచి మరో 10–15 రోజుల్లో సరైన వర్షాలు పడకపోతే ఏం జరుగుతుంది? పంటలకు నీరు దొరకడం కష్టమవుతుంది. బోర్లపై ఆధారపడే గ్రామాల్లో నీటి మట్టాలు మరింత పడిపోవచ్చు. చెరువులు నిండకపోతే గ్రామీణ తాగునీటి వనరులపై ఒత్తిడి పెరగొచ్చు. పశువులకు నీరు, పశుగ్రాసం అందుబాటులో ఉంచడం కూడా సవాల్‌గా మారుతుంది.
ఇప్పటి లోటు వర్షపాతం, తగ్గుతున్న భూగర్భజలాలు, నిండని చెరువులను చూస్తే.. ముందస్తు జాగ్రత్తలు తీసుకోవాల్సిన పరిస్థితి మాత్రం స్పష్టంగా కనిపిస్తోంది.
కరువు వస్తే.. కూలీ కుటుంబాల పరిస్థితి ఏంటి?
కరువు అంటే కేవలం పొలాలు ఎండిపోవడం కాదు. అది గ్రామీణ జీవితాన్ని మొత్తం కుదిపేస్తుంది. రైతుకు పంట తగ్గుతుంది. కూలీకి పని తగ్గుతుంది. పశువులకు మేత దొరకదు. చిన్న వ్యాపారాలపై కూడా ప్రభావం పడుతుంది.
అందుకే ప్రభుత్వం ముందస్తు కార్యాచరణపై దృష్టి పెట్టాల్సిన అవసరం ఉంది. గ్రామాల్లో నీటి సంరక్షణ పనులు, చెక్‌డ్యామ్‌లు, ఇంకుడు గుంతలు వేగంగా చేపట్టాలని ప్రభుత్వం సూచించింది. కూలీలకు ఉపాధి కల్పించే పనులను పెంచాలని, గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో నీటి వనరులను పునరుద్ధరించాలని నివేదిక స్పష్టం చేసింది.
సెప్టెంబర్, అక్టోబర్‌పైనా టెన్షన్!
అసలు ఆందోళన ఇక్కడే ఉంది. ఆగస్టుతో పాటు సెప్టెంబర్, అక్టోబర్‌లోనూ సాధారణం కంటే తక్కువ వర్షపాతం నమోదయ్యే అవకాశం ఉందని నివేదిక హెచ్చరిస్తోంది. అదే జరిగితే ప్రస్తుతం ఉన్న లోటు మరింత తీవ్రమయ్యే ప్రమాదం ఉంటుంది.
ఇప్పటికైనా వర్షాలు కురిసి చెరువులు, కుంటలు, రిజర్వాయర్లు నిండితే పరిస్థితిని కొంతవరకు చక్కదిద్దుకునే అవకాశం ఉంటుంది. కానీ మరో కొన్ని వారాలు కూడా వానలు ముఖం చాటేస్తే.. పంటల నుంచి పశువుల వరకు, కూలీ పనుల నుంచి తాగునీటి వరకు ప్రభావం విస్తరించే అవకాశం ఉంది.
తెలంగాణ పల్లెలకు ఇప్పుడు కావాల్సింది మరో హామీ కాదు.. వాన. వరుణుడు కరుణిస్తే రైతు పొలం మళ్లీ పచ్చబడుతుంది. లేకపోతే ఈ వర్షాభావం క్రమంగా కరువు రూపం దాల్చే ప్రమాదం ఉంది. అందుకే రాబోయే 10–15 రోజులు గ్రామీణ తెలంగాణకు కీలకమైన సమయం. ఈ సమయంలో పడే ప్రతి వాన చినుకు.. ఒక పంటను, ఒక కుటుంబాన్ని, ఒక గ్రామాన్ని కాపాడే నీటిగా మారొచ్చు.
