హైదరాబాద్ తాగునీటికి ఇబ్బందులు తప్పవా..?
ఎల్ నినో ప్రభావంతో మొహం చాటేసిన వానలు
నైరుతీ ముగియడంతో.. టెన్షన్ టెన్షన్
8 నెలలు గట్టెక్కడం పెద్ద సవాలే...
హైదరాబాద్‌కు మరోసారి తాగునీటి టెన్షన్ మొదలయ్యే సూచనలు కనిపిస్తున్నాయి. నైరుతి రుతుపవనాలు ముగిశాయి. కానీ ఈసారి ఆశించిన స్థాయిలో వర్షాలు కురవకపోవడంతో నగరానికి తాగునీరు అందించే కీలక జలాశయాల్లోకి పెద్దగా నీరు చేరలేదు. ఒకవైపు తగ్గుతున్న రిజర్వాయర్‌ నిల్వలు.. మరోవైపు పెరుగుతున్న నగర నీటి అవసరాలు.. ఇంకోవైపు దంచికొడుతున్న ఎండలు. ఈ మూడు అంశాలు ఇప్పుడు హైదరాబాద్ నీటి భద్రతపై ఆందోళన కలిగిస్తున్నాయి.
మళ్లీ నైరుతి రుతుపవనాలు రావాలంటే వచ్చే ఏడాది జూన్‌ వరకు వేచి చూడాల్సిందే. మధ్యలో వర్షాలు పూర్తిగా ఉండవని కాదు. అక్టోబర్ నుంచి మే వరకు అప్పుడప్పుడు వర్షాలు పడొచ్చు. కానీ హైదరాబాద్ ప్రధాన జలాశయాలను భారీగా నింపే స్థాయిలో వర్షాలు కురిసే అవకాశం నైరుతి సీజన్‌లోనే ఎక్కువ. అంటే ముందున్న దాదాపు 8 నెలలు నగరం ఇప్పటివరకు ఉన్న నీటి నిల్వలపైనే ఎక్కువగా ఆధారపడాల్సి ఉంటుంది.
ఈసారి వర్షాలే అసలు దెబ్బ
2026 నైరుతి సీజన్‌ హైదరాబాద్‌కు పెద్దగా కలిసి రాలేదు. రాష్ట్రవ్యాప్తంగా కూడా వర్షపాతం లోటు కనిపించింది. హైదరాబాద్‌లో సాధారణంగా పడాల్సిన వర్షాలతో పోలిస్తే ఈసారి గణనీయంగా తక్కువ వర్షపాతం నమోదైంది. వర్షాలు తగ్గడంతో నగరానికి చుట్టుపక్కల ఉన్న జలాశయాలకు ఆశించిన స్థాయిలో వరద నీరు చేరలేదు. ఫలితంగా నైరుతి ముగిసే సమయానికి కూడా కొన్ని కీలక జలాశయాల్లో నిల్వలు పూర్తి సామర్థ్యానికి చాలా దూరంగా ఉన్నాయి.
ఇదే ఇప్పుడు అసలు సమస్య. రిజర్వాయర్లలో నీరు తగ్గుతూ ఉంటే నగరానికి మాత్రం ప్రతిరోజూ నీటి సరఫరా కొనసాగించాల్సిందే. హైదరాబాద్ జనాభా పెరుగుతున్న కొద్దీ నీటి డిమాండ్‌ కూడా పెరుగుతూనే ఉంటుంది. కాబట్టి ఈ ఏడాది వర్షాభావం ప్రభావం ఇప్పటికంటే వచ్చే వేసవిలో మరింత స్పష్టంగా కనిపించే అవకాశం ఉంది.
ఉస్మాన్‌సాగర్‌, హిమాయత్‌సాగర్‌లో ఎంత నీరు ఉంది?
హైదరాబాద్‌కు చారిత్రకంగా తాగునీరు అందిస్తున్న ఉస్మాన్‌సాగర్‌, హిమాయత్‌సాగర్‌ జలాశయాల్లో ప్రస్తుతం కొంత నీరు ఉన్నప్పటికీ పూర్తి భరోసా ఇచ్చే స్థాయిలో నిల్వలు లేవు. ఉస్మాన్‌సాగర్‌లో ప్రస్తుతం సుమారు 1.89 టీఎంసీల నీరు ఉంది. దీని పూర్తి సామర్థ్యం దాదాపు 3.90 టీఎంసీలు. హిమాయత్‌సాగర్‌లో సుమారు 1.70 టీఎంసీల నీరు ఉంది. దీని పూర్తి సామర్థ్యం దాదాపు 2.97 టీఎంసీలు.
ఈ రెండు జలాశయాలు పూర్తిగా ఖాళీగా లేవు. కానీ ముందున్న ఎనిమిది నెలలను దృష్టిలో పెట్టుకుంటే ప్రతి టీఎంసీని జాగ్రత్తగా వినియోగించాల్సిన పరిస్థితి ఉంది. ముఖ్యంగా వచ్చే వేసవిలో నీటి డిమాండ్‌ పెరిగే అవకాశం ఉండటంతో ఇప్పటి నిల్వలను ఎంత సమర్థంగా నిర్వహిస్తారన్నదే కీలకం.
సింగూర్‌ నిల్వలపై పెరుగుతున్న ఆందోళన
హైదరాబాద్ తాగునీటి వ్యవస్థలో సింగూర్‌ అత్యంత కీలకమైన వనరు. ప్రస్తుతం సింగూర్‌లో సుమారు 13.72 టీఎంసీల నీరు ఉంది. దీని పూర్తి సామర్థ్యం దాదాపు 29.92 టీఎంసీలు. అంటే సగానికంటే తక్కువగా నిల్వ ఉంది.
సింగూర్‌ నుంచి హైదరాబాద్‌కు వచ్చే నీరు నగరంలోని అనేక ప్రాంతాలకు కీలకం. జలాశయంలో నీటిమట్టం మరింత తగ్గితే నీటిని తరలించే ప్రక్రియలో సాంకేతిక ఇబ్బందులు వచ్చే అవకాశం కూడా ఉంటుంది. అందుకే అధికారులు ప్రత్యామ్నాయ వనరులు, అత్యవసర పంపింగ్‌, ప్రాంతాల వారీగా నీటి సరఫరా ప్రణాళికలపై దృష్టి పెట్టాల్సిన పరిస్థితి ఏర్పడింది.
మంజీరాలో మరింత తక్కువ నిల్వ
మంజీరా పరిస్థితి మరింత ఆందోళన కలిగిస్తోంది. ప్రస్తుతం అక్కడ నిల్వ సుమారు 0.41 టీఎంసీలకు మాత్రమే పరిమితమైంది. పూర్తి సామర్థ్యం దాదాపు 1.50 టీఎంసీలు. అంటే జలాశయంలో ఉన్న నీరు చాలా తక్కువ స్థాయిలో ఉంది.
సింగూర్‌, మంజీరా రెండు వనరులపై ఆధారపడే ప్రాంతాలకు వచ్చే నెలల్లో నీటి సరఫరాపై ఒత్తిడి పెరిగే అవకాశం ఉంది. ముఖ్యంగా వేసవి మొదలయ్యే సమయానికి పరిస్థితిని అధికారులు మరింత జాగ్రత్తగా పర్యవేక్షించాల్సి ఉంటుంది.
అసలు టెన్షన్ నాగార్జునసాగర్‌తోనే
హైదరాబాద్‌కు కృష్ణా జలాలు అత్యంత కీలకం. నగరానికి భారీ స్థాయిలో నీటిని అందించే ప్రధాన వనరుల్లో నాగార్జునసాగర్‌ ఒకటి. ప్రస్తుతం సాగర్‌లో సుమారు 121 టీఎంసీల నీరు ఉంది. దీని పూర్తి సామర్థ్యం 312 టీఎంసీలకు పైగానే ఉంటుంది.
జలాశయం పూర్తిగా ఖాళీగా లేదనేది నిజమే. కానీ గతేడాది ఇదే సమయంలో ఉన్న నీటి స్థాయితో పోలిస్తే ఈసారి పరిస్థితిలో గణనీయమైన తేడా కనిపిస్తోంది. రోజువారీగా హైదరాబాద్‌కు నీటిని తరలిస్తూనే ఉండాలి. మరోవైపు కొత్తగా భారీగా నీరు చేరే అవకాశం వెంటనే లేదు. దీంతో అక్టోబర్ నుంచి వచ్చే ఏడాది మే వరకు సాగర్‌లోని నీటిని ఎంత జాగ్రత్తగా వినియోగించగలుగుతారన్నది కీలకంగా మారింది.
రోజుకు 2,600 మిలియన్‌ లీటర్లకు పైగా అవసరం
హైదరాబాద్ లాంటి మహానగరానికి ప్రతిరోజూ భారీ మొత్తంలో నీరు అవసరం. ప్రస్తుతం వివిధ వనరుల నుంచి నగరానికి రోజుకు సుమారు 2,600 మిలియన్‌ లీటర్లకు పైగా నీటిని సరఫరా చేస్తున్నారు. అంటే ఒక్కరోజు అవసరమే వేల మిలియన్‌ లీటర్లలో ఉంటుంది.
ఇలాంటి నగరానికి రిజర్వాయర్లలోకి కొత్తగా పెద్దగా నీరు చేరకుండా వరుసగా నెలల తరబడి నీటి సరఫరా కొనసాగించడం పెద్ద సవాల్. అందుకే ప్రస్తుతం జలాశయాల్లో ఉన్న ప్రతి టీఎంసీ నీరు చాలా విలువైనదిగా మారింది.
బోర్లపై ఆధారపడటం కూడా పూర్తి పరిష్కారం కాదు
రిజర్వాయర్లలో నీరు తగ్గితే చాలామంది బోర్ల వైపు చూస్తారు. కానీ భూగర్భ జలాల పరిస్థితి కూడా పూర్తిగా ఆశాజనకంగా లేదు. వర్షాలు తక్కువగా పడితే భూమిలోకి ఇంకే నీరు తగ్గుతుంది. ఫలితంగా భూగర్భ జలాలపై ఆధారపడే కుటుంబాలు, అపార్ట్‌మెంట్లు, పరిశ్రమలు, వాణిజ్య సంస్థలపై కూడా ఒత్తిడి పెరుగుతుంది.
అందువల్ల రిజర్వాయర్లలో నీరు తగ్గితే బోర్లు సమస్యను పూర్తిగా పరిష్కరిస్తాయని భావించడం సరికాదు. నగర నీటి భద్రతకు ఉపరితల జలాలు, భూగర్భ జలాలు రెండూ అవసరమే.
ముందున్న 8 నెలలే అసలు పరీక్ష
ఇప్పుడు హైదరాబాద్ ముందున్న అతిపెద్ద ప్రశ్న ఇదే. అక్టోబర్ నుంచి వచ్చే ఏడాది మే వరకు నగరాన్ని ఎలా నడిపించాలి? మధ్యలో వర్షాలు పడవచ్చు. తుపాన్లు, ఈశాన్య రుతుపవనాల ప్రభావంతో వర్షాలు కూడా రావచ్చు. కానీ అవి ఎప్పుడు పడతాయి, ఎంత పడతాయి, వాటి వల్ల నగర జలాశయాలకు ఎంత నీరు చేరుతుంది అనేది ఇప్పుడే చెప్పలేం.
అందుకే భవిష్యత్తులో వచ్చే వర్షాలపై పూర్తిగా ఆధారపడకుండా ప్రస్తుతం ఉన్న నీటిని లెక్కచేసి వినియోగించాల్సిన అవసరం ఉంది. ఎందుకంటే హైదరాబాద్ ప్రధాన జలాశయాలను భారీగా నింపే అవకాశం మళ్లీ వచ్చే ఏడాది నైరుతి సీజన్‌లోనే ఎక్కువగా ఉంటుంది.
వేసవి వచ్చేసరికి మరింత డిమాండ్‌
ఇప్పటి కంటే అసలు పరీక్ష వేసవిలోనే ఎదురయ్యే అవకాశం ఉంది. ఉష్ణోగ్రతలు పెరిగినప్పుడు నగరంలో నీటి వినియోగం కూడా పెరుగుతుంది. అపార్ట్‌మెంట్లు, బోర్లపై ఆధారపడే ప్రాంతాలు, వాణిజ్య సంస్థలు, పరిశ్రమలు ఇలా ప్రతి విభాగంలో నీటి అవసరం పెరుగుతుంది.
అదే సమయంలో రిజర్వాయర్ల నుంచి ప్రతిరోజూ నీటిని తీసుకుంటూనే ఉండాలి. అంటే వేసవి వచ్చేసరికి ఒకవైపు నీటి నిల్వలు తగ్గుతుండగా మరోవైపు నీటి డిమాండ్‌ పెరిగే అవకాశం ఉంది. ఈ రెండూ ఒకేసారి జరిగితేనే అసలు సమస్య తీవ్రంగా మారుతుంది.
ప్రభుత్వం ఇప్పటి నుంచే సిద్ధం కావాలి
ఇలాంటి పరిస్థితుల్లో చివరి నిమిషంలో స్పందించడం కంటే ముందుగానే కార్యాచరణ సిద్ధం చేసుకోవడం అత్యంత అవసరం. ఏ రిజర్వాయర్‌ నుంచి ఎంతకాలం నీటిని తీసుకోవచ్చు? ఏ ప్రాంతానికి ప్రత్యామ్నాయ వనరు ఉంది? ఎక్కడ భూగర్భ జలాలు బలహీనంగా ఉన్నాయి? అత్యవసర పరిస్థితి వస్తే ట్యాంకర్లను ఎక్కడి నుంచి నడపాలి? ఏ ప్రాంతాలకు ప్రాధాన్యత ఇవ్వాలి? ఇలాంటి ప్రశ్నలకు ఇప్పుడే సమాధానాలు సిద్ధంగా ఉండాలి.
వేసవి వచ్చాక నిర్ణయాలు తీసుకోవడం కంటే ముందుగానే పరిస్థితిని అంచనా వేసి ప్రణాళిక సిద్ధం చేసుకుంటే సమస్యను చాలా వరకు నియంత్రించవచ్చు.
ప్రజలు కూడా ఇప్పటి నుంచే అలర్ట్‌ కావాలి
నీటి సమస్య వస్తుందా లేదా అన్నది ప్రభుత్వం చూసుకుంటుందని భావించడం సరిపోదు. ఇంట్లో కారుతున్న ట్యాపులు, పైప్‌లైన్‌ లీకేజీలు, అవసరానికి మించి నీటి వినియోగం, వాహనాలు కడగడానికి తాగునీటిని ఉపయోగించడం వంటి వాటిని ఇప్పటి నుంచే తగ్గించాల్సిన అవసరం ఉంది.
నీటి పొదుపు అనేది వేసవి వచ్చినప్పుడు మొదలుపెట్టాల్సిన కార్యక్రమం కాదు. రిజర్వాయర్లలో నిల్వలు తగ్గుతున్నాయని తెలిసినప్పుడే మొదలుపెట్టాల్సిన జాగ్రత్త.
ఇది నీటి కొరత కాదు.. ముందస్తు హెచ్చరిక
ప్రస్తుతం హైదరాబాద్‌లో నీటి సరఫరా పూర్తిగా ఆగిపోయే పరిస్థితి ఉందని చెప్పడం తొందరపాటు. కానీ అందుబాటులో ఉన్న నిల్వలు, ఈసారి తక్కువగా నమోదైన వర్షాలు, పెరుగుతున్న నగర అవసరాలు, ముందున్న ఎనిమిది నెలల గ్యాప్.. ఇవన్నీ కలిపి చూస్తే పరిస్థితిని తేలిగ్గా తీసుకోవడానికి మాత్రం వీల్లేదు.
ఈసారి నైరుతి హైదరాబాద్ రిజర్వాయర్లను ఆశించిన స్థాయిలో నింపలేదు. ఇప్పుడు నైరుతి వచ్చే వరకు దాదాపు ఎనిమిది నెలల సమయం ఉంది. ఈ మధ్యకాలంలో ఉన్న నీటిని రోజువారీ అవసరాలకు వినియోగించాలి. అదే సమయంలో వచ్చే వేసవిలో డిమాండ్‌ మరింత పెరిగే అవకాశం ఉంది.
అందుకే హైదరాబాద్ ముందున్నది సాధారణ వేసవి కాదు.. నీటి నిర్వహణకు అసలు పరీక్ష. వర్షాలు కురవకపోతే కొత్త నీటిని మనం తయారు చేయలేం. కానీ ఉన్న నీటిని మాత్రం కాపాడుకోవచ్చు. ఇప్పుడే జాగ్రత్త పడితే వేసవిని గట్టెక్కవచ్చు. ఆలస్యం చేస్తే.. వేసవిలో ప్రతి చుక్కా విలువైనదిగా మారే ప్రమాదం ఉంది.
