హిందూ సనాతన సంప్రదాయంలో హారతి అనేది పూజకు ముగింపు మాత్రమే కాదు... భక్తి, సమర్పణ, దైవ చైతన్యాన్ని ఆహ్వానించే పవిత్ర క్రియగా భావిస్తారు. సంస్కృతంలో "ఆరాత్రిక" అనే పదం నుంచి "హారతి" అనే పదం వచ్చింది. దీని భావం... అజ్ఞాన రూపమైన చీకటిని తొలగించి, జ్ఞానరూపమైన వెలుగును ఆహ్వానించడం.
హారతిలో ఎక్కువగా కర్పూరాన్ని ఉపయోగిస్తారు. కర్పూరం వెలిగినప్పుడు పూర్తిగా దగ్ధమై బూడిద కూడా మిగలదు. అదే మన జీవితానికి ఒక గొప్ప సందేశం. అహంకారం, స్వార్థం, కామం, క్రోధం వంటి దుర్గుణాలను కూడా కర్పూరంలా పూర్తిగా దహనం చేసి... మనసును దైవానికి సమర్పించాలనే సంకేతమే హారతి.
దేవుని విగ్రహం ముందు వృత్తాకారంలో హారతి తిప్పడంలో కూడా లోతైన అర్థం దాగి ఉంది. విశ్వమంతా దైవ చైతన్యంతో నిండి ఉందనే భావనను అది సూచిస్తుంది. సృష్టి చక్రం నిరంతరం తిరుగుతున్నట్లే... జీవితం కూడా పరమాత్మ ఆధీనంలో సాగుతుందనే సందేశాన్ని గుర్తు చేస్తుంది.
ఇక హారతి తర్వాత భక్తులు చేతులను జ్వాలల దగ్గర ఉంచి కళ్లకు అద్దుకుంటారు. ఆధ్యాత్మికంగా చూస్తే... దైవానుగ్రహాన్ని వినయంతో స్వీకరించడం, నీ వెలుగు నా జీవితాన్ని ప్రకాశింపజేయాలి అనే ప్రార్థనకు అది ప్రతీక.. మరి కొన్ని సంప్రదాయ గ్రంథాలు దైవసన్నిధిలోని పవిత్ర వాతావరణాన్ని గౌరవంగా స్వీకరించే సంకేతంగా కూడా ఈ ఆచారాన్ని తెలుపుతాయి.
అలాగే హారతి సమయంలో వినిపించే ఘంటానాదానికి కూడా ప్రత్యేక స్థానం ఉంది. ఆగమ శాస్త్రాల ప్రకారం ఘంటా ధ్వని మనస్సును ఏకాగ్రం చేయడానికి, పూజ సమయంలో భక్తి భావాన్ని పెంపొందించడానికి ఉపయోగపడుతుంది. ఆలయంలోని ప్రశాంత వాతావరణం, మంత్రోచ్చారణ, ఘంటానాదం కలిసి భక్తుడిలో ఆధ్యాత్మిక అనుభూతిని మరింత బలపరుస్తాయని భక్తులు విశ్వసిస్తారు.
అయితే దీపకాంతి, సుగంధ వాతావరణం, మంత్రోచ్చారణ, ఏకాగ్రతతో చేసే ప్రార్థన మనసుకు ప్రశాంతతను కలిగించగలవని అనేక మానసిక అధ్యయనాలు సూచిస్తున్నాయి. అందుకే హారతి అనేది కేవలం ఒక దీపాన్ని కదిలించే ఆచారం కాదు... మనలోని అహంకారాన్ని దహనం చేసి, దైవ కృపను హృదయంలో వెలిగించుకునే ఆధ్యాత్మిక యాత్ర. వెలుగు చీకటిని జయించినట్లే... హారతి ఇచ్చే వెలుగు మన జీవితాలను సత్యం, శాంతి, ధర్మాల వైపు నడిపించాలని కోరుకునే సందేశమే ఈ దివ్య హారతి.
గమనిక: ఇక్కడ అందించిన వివరాలు కేవలం సాంప్రదాయ పురాణ విశ్వాసాలు మరియు ఆధ్యాత్మిక భావనల ఆధారంగా ఇవ్వబడ్డాయి. వీటిని కేవలం మతపరమైన విశ్వాసాల కోణంలోనే చూడాలి. వ్యక్తిగత నిర్ణయాలు తీసుకునే ముందు సంబంధిత రంగ నిపుణులను సంప్రదించడం మంచిది.
