భారతీయ చలనచిత్ర సంగీత ప్రపంచంలో తన అద్భుతమైన గాత్రంతో ఆరు దశాబ్దాల పాటు శ్రోతలను ఓలలాడించిన అమర గాయని, గానకోకిల ఎస్.జానకి(88) ఇకలేరనే చేదు నిజం కోట్లాది మంది సంగీతాభిమానులను తీవ్ర దిగ్భ్రాంతికి, ఆవేదనకు గురిచేసింది. ఆమె పాడిన వేలాది మధుర గీతాలను స్మరించుకుంటూ దేశవ్యాప్తంగా నివాళులు అర్పిస్తున్న ఈ తరుణంలో.. ఆమె కళ పట్ల చూపిన అంకితభావానికి, ఆత్మగౌరవానికి నిదర్శనంగా నిలిచిన ఒక చారిత్రాత్మక సంఘటనను అభిమానులు, విశ్లేషకులు మరోసారి గుర్తు చేసుకుంటున్నారు.
2013లో కేంద్ర ప్రభుత్వం ప్రకటించిన దేశంలోని మూడవ అత్యున్నత పౌర పురస్కారమైన 'పద్మభూషణ్'ను ఎస్.జానకి సున్నితంగా తిరస్కరించడం, ఆ నిర్ణయం వెనుక ఉన్న అసలు కారణాలపై అప్పట్లో ఆమె ఉన్నతమైన వ్యక్తిత్వాన్ని, నిలకడైన నైజాన్ని ప్రపంచానికి చాటిచెప్పాయి. ఆ సమయంలో కేంద్రంలో అధికారంలో ఉన్న యూపీఏ ప్రభుత్వం గణతంత్ర దినోత్సవం సందర్భంగా ఎస్.జానకిని పద్మభూషణ్ పురస్కారానికి ఎంపిక చేసింది. ఈ అధికారిక ప్రకటన వెలువడిన వెంటనే దక్షిణాది సంగీత లోకం ఎంతో హర్షం వ్యక్తం చేసింది.
అయితే, ఆ సమయంలో కేరళలో జరిగిన ఒక వివాహ వేడుకలో ఉన్న జానకి.. తాను ఈ పురస్కారాన్ని స్వీకరించడం లేదని అనూహ్యంగా ప్రకటించి అందరినీ ఆశ్చర్యంలో ముంచెత్తారు. ఐదు దశాబ్దాలకు పైగా సాగిన తన సంగీత ప్రస్థానంలో లభించిన అభిమానుల ఆదరణ, ప్రేమే తనకు అత్యంత విలువైన పురస్కారాలని ఆమె స్పష్టం చేశారు. తనను గౌరవించినందుకు ప్రభుత్వానికి ధన్యవాదాలు తెలుపుతూనే, అవార్డును తిరస్కరిస్తున్నట్లు మీడియా సమక్షంలో తేల్చిచెప్పారు.
అభిమానుల ప్రేమే కారణమని ప్రాథమికంగా చెప్పినప్పటికీ, ఈ తిరస్కరణ వెనుక కేంద్ర ప్రభుత్వాల తీరుపై ఆమెకున్న బలమైన ఆవేదన, నిరసన దాగి ఉన్నాయని ఆ తర్వాత ఇచ్చిన మరో ఇంటర్వ్యూలో జానకి గారు నిర్మొహమాటంగా వెల్లడించారు. ముఖ్యంగా, దేశ రాజధానిలో ఉండే పాలకులు ఉత్తరాది కళాకారులకు చాలా తక్కువ వయసులోనే పెద్ద పెద్ద పురస్కారాలు ఇస్తూ, దక్షిణాదికి చెందిన దిగ్గజ కళాకారులను గుర్తించడంలో మాత్రం తీవ్ర జాప్యం చేస్తున్నారని ఆమె ఆరోపించారు.
"నాకు 80 ఏళ్లు వస్తున్న తరుణంలో, ఇన్నేళ్ల సుదీర్ఘ సేవలను చూసి ఇప్పుడు ఈ పురస్కారాన్ని ఇవ్వడం చాలా ఆలస్యమైన గౌరవం. ఇంత కాలం తర్వాత ఇచ్చే అవార్డును అందుకోవడానికి నా మనస్సాక్షి అస్సలు అంగీకరించడం లేదు" అని ఆమె తన అసంతృప్తిని వెళ్లగక్కారు. ఆమె తీసుకున్న ఈ సాహసోపేతమైన నిర్ణయాన్ని జానకి గారి కుమారుడు మురళీకృష్ణ సైతం పూర్తిగా సమర్థించారు. తన తల్లికి ఈ పౌర పురస్కారం కనీసం 20 లేదా 25 సంవత్సరాల క్రితమే దక్కాల్సి ఉండెనని ఆయన అభిప్రాయపడ్డారు.
ఈ అవార్డు ప్రకటనకు ముందు కనీసం తమ కుటుంబానికి ఎలాంటి ముందస్తు సమాచారం ఇవ్వలేదని, తాము కూడా మీడియా ద్వారానే ఈ విషయం తెలుసుకున్నామని ఆయన ఆవేదన వ్యక్తం చేశారు. మొత్తానికి పద్మభూషణ్ తిరస్కరణ అనేది కేవలం ఒక అవార్డుకు సంబంధించిన విషయం కాదు.. అది ఎస్.జానకి అచంచలమైన విలువులకు, ఆత్మగౌరవానికి, అంకితభావానికి నిలువెత్తు సాక్ష్యంగా నిలిచింది. గాయనిగానే కాకుండా, ఎక్కడా రాజీపడని ఒక గొప్ప స్ఫూర్తిప్రదాతగా ఆమె హిస్టరీలో నిలిచిపోతారు.
