సెమీకండక్టర్ రంగంపై భారత్ ఫోక‌స్
చైనాకు దీటుగా వ్యూహం
భ‌విష్య‌త్‌లో భారీ పెట్టుబ‌డులు
సెమీకండక్టర్ రంగంలో ఉద్యోగాల వెల్లువ
మన చేతిలో ఉన్న స్మార్ట్‌ఫోన్‌ నుంచి రోడ్డుపై పరుగులు తీసే కార్ల వరకు.. మనం రోజూ ఉపయోగించే దాదాపు ప్రతి ఆధునిక పరికరం వెనుక కనిపించని ఓ చిన్న భాగం ఉంటుంది. అదే సెమీకండక్టర్ చిప్. పరిమాణంలో చాలా చిన్నదే అయినా.. ప్రపంచ ఆర్థిక వ్యవస్థను ప్రభావితం చేసేంత శక్తి ఈ చిప్‌కు ఉంది. మొబైల్ ఫోన్లు, కంప్యూటర్లు, కార్లు, టెలికాం, రక్షణ వ్యవస్థలు, డేటా సెంటర్లు, ఆర్టిఫిషియల్ ఇంటెలిజెన్స్.. ఇలా ఆధునిక ప్రపంచంలోని కీలక రంగాలన్నింటికీ చిప్స్‌ అవసరం. అందుకే ఇప్పుడు ప్రపంచ దేశాల మధ్య జరుగుతున్న పోటీ కేవలం టెక్నాలజీ పోటీ కాదు.. భవిష్యత్ ఆర్థిక, వ్యూహాత్మక ఆధిపత్యం కోసం జరుగుతున్న పోటీ.
చిప్ త‌యారీపై ఫోక‌స్
ఈ పోటీలో భారత్ కూడా తన స్థానాన్ని బ‌లోపేతం చేసుకునేందుకు వేగం పెంచుతోంది. ఇప్పటివరకు చిప్ డిజైన్‌, ఇంజినీరింగ్‌ ప్రతిభలో భారత్‌కు మంచి పేరు ఉన్నప్పటికీ.. చిప్ తయారీ విషయంలో మాత్రం దేశం వెనుకబడి ఉంది. ప్రపంచంలోని ప్రముఖ టెక్నాలజీ కంపెనీలకు భారతీయ ఇంజినీర్లు చిప్ డిజైన్‌, పరిశోధన, అభివృద్ధి వంటి విభాగాల్లో కీలకంగా పనిచేస్తున్నారు. కానీ ఆ చిప్‌ను పెద్ద ఎత్తున తయారు చేసే ఫ్యాబ్రికేషన్‌ ప్లాంట్లు, ప్యాకేజింగ్‌, టెస్టింగ్‌ వంటి మౌలిక సదుపాయాలు భారత్‌లో పరిమితంగానే ఉన్నాయి.
ఈ పరిస్థితిని మార్చడానికే భారత్ సెమీకండక్టర్ రంగంపై ప్రత్యేక దృష్టి పెట్టింది. 2021లో ప్రారంభించిన ఇండియా సెమీకండక్టర్ మిషన్‌ ద్వారా చిప్ డిజైన్‌ నుంచి తయారీ, ప్యాకేజింగ్‌, టెస్టింగ్‌ వరకు పూర్తి సెమీకండక్టర్ వ్యవస్థను దేశంలోనే నిర్మించాలనే లక్ష్యాన్ని పెట్టుకుంది. ప్రభుత్వం భారీ ప్రోత్సాహకాలు, పెట్టుబడి సాయంతో అంతర్జాతీయ కంపెనీలను భారత్‌వైపు ఆకర్షించే ప్రయత్నం చేస్తోంది.
ఇక్కడే ఇప్పుడు అసలు మార్పు కనిపిస్తోంది. ఇప్పటికే కొన్ని ప్రాజెక్టుల్లో వాణిజ్య ఉత్పత్తి కూడా ప్రారంభమైంది. గుజరాత్‌లోని సనంద్‌లో మైక్రాన్‌ సంస్థ సెమీకండక్టర్ అసెంబ్లీ, టెస్టింగ్‌ సదుపాయాన్ని ప్రారంభించింది. డీఆర్‌ఏఎమ్‌, నాండ్‌ వంటి మెమరీ ఉత్పత్తులకు సంబంధించిన అసెంబ్లీ, టెస్టింగ్‌ అక్కడ జరుగుతోంది. కేన్స్‌ సెమీకాన్‌ సంస్థ కూడా సనంద్‌లో వాణిజ్య ఉత్పత్తిని ప్రారంభించింది. సీజీ పవర్‌, రెనెసాస్‌ భాగస్వామ్యంతో ఏర్పాటు చేసిన మరో ఓఎస్‌ఏటీ కేంద్రం కూడా ఉత్పత్తి దశలోకి వచ్చింది.
పెట్టుబడుల వెల్లువ
ఇక పెట్టుబడుల విషయానికి వస్తే.. భారత్ ఇప్పటికే భారీ ప్రాజెక్టులకు ఆమోదం తెలిపింది. 2026లో ప్రభుత్వం వెల్లడించిన వివరాల ప్రకారం, 10 సెమీకండక్టర్ ప్రాజెక్టులకు సుమారు రూ.1.6 లక్షల కోట్ల పెట్టుబడిని అందించింది. మైక్రాన్‌, టాటా ఎలక్ట్రానిక్స్‌, సీజీ పవర్‌, కేన్స్‌ వంటి సంస్థలు ఈ రంగంలోకి భారీగా అడుగుపెడుతున్నాయి.
వీటిలో టాటా ఎలక్ట్రానిక్స్‌ ఏర్పాటు చేస్తున్న సెమీకండక్టర్ ఫ్యాబ్‌ ప్రత్యేకంగా ఆసక్తిని కలిగిస్తోంది. గుజరాత్‌లో ఏర్పాటు చేస్తున్న ఈ ప్రాజెక్టుకు రూ.91 వేల కోట్లకు పైగా పెట్టుబడి పెట్టనున్నారు. తైవాన్‌కు చెందిన PSMC టెక్నాలజీ భాగస్వామ్యంతో ఈ ఫ్యాబ్‌ను ఏర్పాటు చేస్తున్నారు. అస్సాంలో కూడా టాటా ఎలక్ట్రానిక్స్‌ మరో సెమీకండక్టర్ అసెంబ్లీ కేంద్రాన్ని ఏర్పాటు చేస్తోంది.
ఇలాంటి ప్రాజెక్టులు విజయవంతమైతే భారత్‌కు మొదటి పెద్ద లాభం.. విదేశాలపై చిప్స్‌ కోసం ఆధారపడటం తగ్గడం. ప్రపంచంలో ఎక్కడైనా యుద్ధం, వాణిజ్య వివాదం లేదా స‌ప్లై చైన్‌లో అంతరాయం ఏర్పడితే.. చిప్స్‌ కొరత అనేక పరిశ్రమలను ఒక్కసారిగా దెబ్బ తీస్తుంది. అందుకే సెమీకండక్టర్ తయారీ ఇప్పుడు ఆర్థిక అంశంతో పాటు జాతీయ భద్రతకు సంబంధించిన అంశంగా కూడా మారింది.
రెండో లాభం.. దేశీయ ఎలక్ట్రానిక్స్‌ తయారీ మరింత వేగం పుంజుకోవడం. ఒక చిప్ ఫ్యాక్టరీ ఏర్పడితే దాని చుట్టూ ప్యాకేజింగ్‌, టెస్టింగ్‌, పరికరాలు, రసాయనాలు, ముడి పదార్థాలు, రవాణా వంటి అనేక అనుబంధ పరిశ్రమలు ఏర్పడే అవకాశం ఉంటుంది. అంటే ఒక సెమీకండక్టర్ ప్రాజెక్టు ప్రభావం ఒక్క ఫ్యాక్టరీకే పరిమితం కాకుండా.. మొత్తం పారిశ్రామిక వ్యవస్థను పరుగులు పెట్టించే అవకాశం ఉంది.
మూడోది.. ఉద్యోగాలు. సెమీకండక్టర్ రంగంలో సాధారణ తయారీ ఉద్యోగాలతో పాటు ఇంజినీరింగ్‌, పరిశోధన, డిజైన్‌, పరికరాల నిర్వహణ, నాణ్యత నియంత్రణ, లాజిస్టిక్స్‌ వంటి విభాగాల్లో కూడా నైపుణ్యం కలిగిన ఉద్యోగాలు ఏర్పడే అవకాశం ఉంది. ఇప్పటికే భారత్‌లో ఎలక్ట్రానిక్స్‌ తయారీ భారీగా పెరిగింది. ఇప్పుడు చిప్ తయారీ కూడా వేగం అందుకుంటే.. ఆ రంగానికి మరింత బలం చేకూరే అవకాశం ఉంది.
భారత్ పోటీ ఇవ్వ‌గ‌లదా..?
అయితే ఇక్కడే అసలు సవాల్ కూడా ఉంది. సెమీకండక్టర్ ఫ్యాక్టరీ ఏర్పాటు చేయడం సాధారణ పరిశ్రమ ఏర్పాటు చేసినంత సులభం కాదు. అత్యంత ఖరీదైన యంత్రాలు, అత్యంత స్వచ్ఛమైన నీరు, నిరంతర విద్యుత్‌ సరఫరా, ప్రత్యేక రసాయనాలు, నైపుణ్యం కలిగిన సిబ్బంది, అత్యంత కఠినమైన నాణ్యత ప్రమాణాలు అవసరం. అంతేకాదు.. ప్రపంచ సెమీకండక్టర్ మార్కెట్‌లో తైవాన్‌, దక్షిణ కొరియా, చైనా, జపాన్‌, అమెరికా వంటి దేశాలకు ఇప్పటికే బలమైన పునాది ఉంది.
అందుకే భారత్ ముందున్న అసలు ప్రశ్న చిప్ ఫ్యాక్టరీ నిర్మించగలమా? అనేది కాదు. ప్రపంచ స్థాయి సెమీకండక్టర్ వ్యవస్థను దీర్ఘకాలం కొనసాగించగలమా? అనేదే అసలు ప్రశ్న.
ఈ నేపథ్యంలో ప్రభుత్వం తీసుకొస్తున్న సెమీకండక్టర్ మిషన్‌ 2.0 కూడా కీలకంగా మారుతోంది. కేవలం చిప్ తయారీ కాకుండా.. చిప్ డిజైన్‌, పరికరాలు, ముడి పదార్థాలు, దేశీయ మేధో సంపత్తి, స‌ప్లై చైన్ వంటి అంశాలపై కూడా దృష్టి పెట్టాలని ప్రభుత్వం భావిస్తోంది.
ఎందుకంటే ఒక దేశం కేవలం చిప్‌ను అసెంబుల్‌ చేస్తే సరిపోదు. చిప్ డిజైన్‌ నుంచి తయారీ వరకు.. ప్యాకేజింగ్‌ నుంచి టెస్టింగ్‌ వరకు.. అవసరమైన పరికరాలు, ముడి పదార్థాల నుంచి సాంకేతిక పరిజ్ఞానం వరకు మొత్తం వ్యవస్థలో సామర్థ్యం పెంచుకున్నప్పుడే భారత్ నిజమైన సెమీకండక్టర్ శక్తిగా ఎదుగుతుంది.
ప్రస్తుతం భారత్ కొన్ని సెమీకండక్టర్ కేంద్రాల్లో వాణిజ్య ఉత్పత్తి ప్రారంభించింది. మరిన్ని ప్రాజెక్టులు నిర్మాణంలో ఉన్నాయి. 2026 చివరి నాటికి మరికొన్ని ప్రాజెక్టులు కూడా వాణిజ్య ఉత్పత్తిలోకి వచ్చే అవకాశం ఉందని అధికారులు చెబుతున్నారు. అంటే వచ్చే కొన్ని సంవత్సరాల్లో భారత్ సెమీ కండ‌క్ట‌ర్ స్టోరీలో కీలకమైన మార్పు రావచ్చు. ఇప్పటివరకు ప్రపంచంలోని ఇతర దేశాల నుంచి చిప్స్‌ దిగుమతి చేసుకునే భారత్.. భవిష్యత్తులో ప్రపంచానికి చిప్స్‌ సరఫరా చేసే దేశంగా మారినా మార‌వ‌చ్చు.
ఒక్క మాట‌లో చెప్పాలంటే ఈరోజు మన చేతిలో కనిపించేది కొన్ని మిల్లీమీటర్ల పరిమాణంలో ఉన్న ఒక చిన్న చిప్ మాత్రమే కావచ్చు. కానీ ఆ చిన్న చిప్ వెనుక జరుగుతున్న పోటీ మాత్రం.. రేపటి ప్రపంచ ఆర్థిక వ్యవస్థలో భారత్ స్థాయిని నిర్ణయించేంత పెద్దది.
