బాంబే IIT స్టూడెంట్ సహిల్ ఆత్మహత్యకు కారణాలేంటి..?
విద్యార్థి ఆత్మహత్యతో ఉలిక్కిపడ్డ దేశం
ఐఐటీల్లో విద్యార్థుల ఆత్మహత్యలెందుకు..?
ఐఐటీలో సీటు.. లక్షలాది మంది విద్యార్థుల కల. కానీ ఆ కలను సాకారం చేసుకున్న కొందరు విద్యార్థులు చదువుల ఒత్తిడి, మానసిక ఆందోళనలు, సామాజిక వివక్ష, సంస్థాగత సమస్యల మధ్య ఎందుకు ప్రాణాలు కోల్పోతున్నారు? ఐఐటీ బాంబే విద్యార్థి సహిల్ వాకోడే మరణం మరోసారి దేశవ్యాప్తంగా ఈ ప్రశ్నను ముందుకు తెచ్చింది.
ఐఐటీలు అంటే ప్రపంచస్థాయి విద్య, ప్రతిష్ఠాత్మక కెరీర్, ఉన్నత భవిష్యత్తుకు మార్గం. కానీ అదే క్యాంపస్లలో విద్యార్థుల మానసిక ఆరోగ్యం, భద్రత, విద్యా ఒత్తిడి, సంస్థల బాధ్యతపై తీవ్రమైన చర్చ జరుగుతోంది. ఇది కేవలం ఒక విద్యార్థి విషాదం కాదు.. దేశంలోని అత్యున్నత విద్యాసంస్థల్లో విద్యార్థుల సంక్షేమం ఎలా ఉండాలన్న ప్రశ్న.
ఐఐటీ బాంబేలో ఏం జరిగింది?
ముంబైలోని ఐఐటీ బాంబేలో ఎనర్జీ సైన్స్ అండ్ ఇంజినీరింగ్ విభాగంలో రెండో సంవత్సరం చదువుతున్న 19 ఏళ్ల సహిల్ వాకోడే సెప్టెంబర్ 18న ఆత్మహత్య చేసుకున్నాడు. పరీక్ష సమయంలో మొబైల్ ఫోన్ వినియోగం, చాట్జీపీటీ ద్వారా సమాధానాలు పొందే ప్రయత్నం చేశారన్న ఆరోపణల నేపథ్యంలో ఈ ఘటనపై వివాదం చెలరేగింది.
సంస్థ వివరణ ప్రకారం, పరీక్షలో జరిగిన ఘటనపై విద్యార్థికి కౌన్సెలింగ్ ఇచ్చారు. అతనిపై శిక్షా చర్యలు తీసుకోలేదని కూడా సంస్థ పేర్కొంది. అయితే విద్యార్థి కుటుంబం మాత్రం కుల వివక్ష, మానసిక వేధింపులు వంటి ఆరోపణలు చేసింది.
విద్యార్థి మరణం తర్వాత ఐఐటీ బాంబే క్యాంపస్లో నిరసనలు జరిగాయి. విద్యార్థులు పరిపాలనా వ్యవస్థపై ప్రశ్నలు లేవనెత్తారు. ఈ ఘటనకు సంబంధించిన దర్యాప్తు కొనసాగుతుండగా, సంస్థ తన ప్రకటనపై క్షమాపణలు చెప్పి, సంబంధిత ప్రొఫెసర్ ను సస్పెండ్ చేసినట్లు ప్రకటించింది.
45 ఆత్మహత్యలు.. ఐఐటీల్లో పరిస్థితి ఎంత తీవ్రమంటే?
ఐఐటీ బాంబే ఘటన నేపథ్యంలో బయటకు వచ్చిన గణాంకాలు ఆందోళన కలిగిస్తున్నాయి. 2026 సెప్టెంబర్ 22న ప్రచురితమైన ఓ రిపోర్ట్ ప్రకారం, గత ఐదేళ్లలో దేశంలోని 23 ఐటీల్లో 45 మంది విద్యార్థుల ఆత్మహత్యలు నమోదయ్యాయి. వీరిలో 28 మంది ఎస్సీ, ఎస్టీ, ఓబీసీ వర్గాలకు చెందినవారని ఆ నివేదిక పేర్కొంది. మరో నివేదికలో, గత 20 ఏళ్లలో ఐఐటీల్లో ఆత్మహత్యలు, ఇతర అసహజ మరణాలకు సంబంధించిన 171 కేసులు నమోదయ్యాయని పేర్కొన్నారు.
కానీ ఈ గణాంకాల వెనుక ఉన్న ప్రశ్న మాత్రం ఒక్కటే. ప్రతిష్ఠాత్మక విద్యాసంస్థల్లో చదువుతున్న విద్యార్థులకు తమ సమస్యలను చెప్పుకునే, సహాయం పొందే వ్యవస్థలు సరిపోతున్నాయా? ఐఐటీల్లో ఆత్మహత్యలెందుకు? ఒత్తిడికి అసలు కారణాలేంటి?
ఐఐటీ విద్యార్థుల ఆత్మహత్యలకు ఒకే కారణాన్ని చూపించడం సరైనది కాదు. ప్రతి ఘటనకు సంబంధించిన పరిస్థితులు, వ్యక్తిగత అనుభవాలు, కుటుంబ నేపథ్యం, విద్యా వాతావరణం వేర్వేరుగా ఉండవచ్చు. అయితే తాజా చర్చలో కొన్ని ముఖ్యమైన అంశాలు ముందుకు వస్తున్నాయి.
చదువుల ఒత్తిడి..
చదువుల ఒత్తిడితో పాటు ప్రతిభను నిరంతరం నిరూపించుకోవాలన్న భారం విద్యార్థులను పీడిస్తోంది. ఐఐటీలో ప్రవేశం పొందడం కోసం విద్యార్థులు సంవత్సరాలపాటు పోటీ పరీక్షలకు సిద్ధమవుతారు. సీటు వచ్చిన తర్వాత కూడా మంచి గ్రేడ్లు, పరీక్షలు, ప్రాజెక్టులు, ఇంటర్న్షిప్లు, ఉద్యోగ అవకాశాల కోసం పోటీ కొనసాగుతుంది.
ఇక్కడ ఒక కీలకమైన అంశం ఉంది. పరీక్షలో తక్కువ మార్కులు రావడం లేదా విద్యా పరంగా ఇబ్బంది ఎదురవడం విద్యార్థి జీవితానికి ముగింపు కాదనే విషయాన్ని విద్యార్థులు, తల్లిదండ్రులు, సంస్థలు బలంగా తెలియజేయాలి. మార్కులు విద్యార్థి సామర్థ్యాన్ని కొలిచే ఒక భాగం మాత్రమే.. మనిషి విలువను నిర్ణయించే ప్రమాణం కాదు.
కుల వివక్ష, సామాజిక ఒంటరితనం
ఐఐటీ బాంబే ఘటనలో కుటుంబం చేసిన కుల వివక్ష ఆరోపణలు కూడా చర్చకు వచ్చాయి. దేశవ్యాప్తంగా గత ఐదేళ్లలో నమోదైన ఆత్మహత్యల్లో ఎస్సీ, ఎస్టీ, ఓబీసీ వర్గాలకు చెందిన విద్యార్థుల సంఖ్యపై వచ్చిన నివేదికలు ఈ అంశాన్ని మరింత ప్రాధాన్యంగా మార్చాయి.
అయితే ఈ గణాంకాలు ప్రతి మరణానికి కుల వివక్షే కారణమని నిరూపించవు. కానీ వివక్ష, అవమానం, ఒంటరితనం వంటి అనుభవాలు విద్యార్థులపై ఎలా ప్రభావం చూపుతున్నాయన్న దానిపై సంస్థలు సమగ్రంగా పరిశీలించాల్సిన అవసరం ఉంది. క్యాంపస్లో ప్రతి విద్యార్థికి సమాన గౌరవం, ఫిర్యాదు చేసే భద్రమైన మార్గం, వివక్షకు వ్యతిరేకంగా సమర్థవంతమైన చర్యలు ఉండాలి.
మానసిక ఆరోగ్య సహాయం అందుబాటులో ఉందా?
ఐఐటీల్లో కౌన్సెలింగ్ సేవలు ఉన్నప్పటికీ.. అవి విద్యార్థులకు ఎంత సులభంగా అందుతున్నాయి? సహాయం కోరడానికి విద్యార్థులు భయపడుతున్నారా? కౌన్సెలింగ్ వ్యవస్థపై నమ్మకం ఉందా? అనే ప్రశ్నలు కూడా ముఖ్యం. 2026 సెప్టెంబర్లో వచ్చిన నివేదిక ప్రకారం, 23 ఐటీల్లో 108 మంది కౌన్సెలర్లు పనిచేస్తున్నట్లు సమాచారం. విద్యార్థుల సంఖ్య, సంస్థల అవసరాలు, కౌన్సెలింగ్ సేవల వినియోగం వంటి అంశాలను పరిగణనలోకి తీసుకుని ఈ వ్యవస్థల సామర్థ్యాన్ని పరిశీలించాలి.
కేవలం కౌన్సెలింగ్ కేంద్రం ఏర్పాటు చేయడం సరిపోదు. విద్యార్థులు సహాయం కోరేలా నమ్మకమైన వాతావరణం, గోప్యత, వేగవంతమైన స్పందన, అవసరమైతే నిపుణుల వైద్య సహాయం కూడా అందుబాటులో ఉండాలి.
విద్యార్థుల నిరసనలు.. 18 డిమాండ్లపై చర్చ
సహిల్ వాకోడే మరణం తర్వాత ఐఐటీ బాంబే విద్యార్థులు నిరసనలు చేపట్టారు. విద్యార్థుల డిమాండ్లలో సంబంధిత ప్రొఫెసర్పై చర్యలు, సంస్థాగత జవాబుదారీతనం, విద్యార్థుల సంక్షేమానికి సంబంధించిన మార్పులు ఉన్నాయని నివేదికలు పేర్కొన్నాయి. ఐఐటీ డైరెక్టర్ 18 అంశాలతో కూడిన డిమాండ్ల పత్రంపై సంతకం చేసినట్లు కూడా వార్తలు వచ్చాయి.
ఇలాంటి పరిణామాలు ఒక విషయాన్ని స్పష్టం చేస్తున్నాయి. విద్యార్థులు తమ సమస్యలపై ప్రశ్నలు లేవనెత్తినప్పుడు సంస్థలు కేవలం వివరణ ఇవ్వడం కాకుండా, ఆరోపణలను నిష్పక్షపాతంగా పరిశీలించి, అవసరమైన సంస్కరణలు చేపట్టాలి.
ఐఐటీలు మారాల్సిన సమయం వచ్చిందా?
ఐఐటీల లక్ష్యం కేవలం ఇంజినీర్లను తయారు చేయడం కాదు. భవిష్యత్తును నిర్మించే యువతకు సురక్షితమైన, గౌరవప్రదమైన, సమాన అవకాశాలతో కూడిన విద్యా వాతావరణాన్ని అందించడం కూడా అంతే ముఖ్యం.
దీనికోసం కొన్ని కీలక చర్యలు అవసరం. విద్యార్థుల మానసిక ఆరోగ్యంపై నిరంతర అవగాహన, సహాయ కార్యక్రమాలు చేపట్టాలి. వివక్ష, వేధింపుల ఫిర్యాదులపై స్వతంత్రంగా స్పందించే వ్యవస్థలు ఉండాలి. విద్యా సమస్యలను ఎదుర్కొనే విద్యార్థులకు అకడమిక్ సహాయం అందించాలి. పరీక్షలు, శిక్షా విధానాలు, కౌన్సెలింగ్ విషయంలో స్పష్టమైన మార్గదర్శకాలు అమలు చేయాలి. విద్యార్థుల సమస్యలపై పరిపాలన, అధ్యాపకులు, విద్యార్థి ప్రతినిధుల మధ్య నిరంతర చర్చ అవసరం.
ఈ మార్పులన్నీ ప్రతి ఘటనకు కారణాలను ముందుగానే గుర్తిస్తాయని హామీ ఇవ్వలేం. కానీ విద్యార్థులు సహాయం పొందే అవకాశాలను మెరుగుపరచడంలో అవి కీలకంగా ఉండవచ్చు.
ఐఐటీలో సీటు సాధించడం ఒక గొప్ప విద్యా విజయమే. కానీ ఆ సీటు విద్యార్థి జీవితంపై అంతులేని ఒత్తిడిగా మారకూడదు. ఒక పరీక్షలో పొరపాటు చేసినా, ఒక సెమిస్టర్లో విఫలమైనా, ఒక విద్యార్థి భవిష్యత్తు అక్కడితో ముగిసిపోదు.
సహిల్ వాకోడే ఘటనపై నిజానిజాలు దర్యాప్తు ద్వారా తేలాల్సి ఉంది. అయితే ఈ ఘటనను ఒక వ్యక్తిగత విషాదంగా మాత్రమే పరిమితం చేయకుండా, ఐఐటీల్లో విద్యార్థుల మానసిక ఆరోగ్యం, వివక్ష, విద్యా ఒత్తిడి, సంస్థాగత బాధ్యతలపై లోతైన చర్చ జరగాలి. ఐఐటీల్లో ర్యాంకుల కోసం పోటీ ఉండొచ్చు.. కానీ విద్యార్థుల జీవితాల కంటే ఏ ర్యాంకూ, ఏ మార్కులూ, ఏ ప్రతిష్ఠా పెద్దవి కావు. విద్యార్థి విజయం అంటే కేవలం ఉద్యోగం సాధించడం కాదు. అతను సురక్షితంగా, గౌరవంగా, ఆరోగ్యకరమైన వాతావరణంలో ఎదగగలగడం కూడా అవసరమే.
