డీలిమిటేషన్పై రోజుకో మలుపు
ఢిల్లీలో వేగంగా మారుతున్న పరిణామాలు
అకాలీదళ్ మద్దతుతో కొత్త లెక్కలు
డీలిమిటేషన్పై ముందుకేనా..?
దేశ రాజకీయాల్లో ఇప్పుడు మరోసారి డీలిమిటేషన్ అంశం వేడెక్కుతోంది. ఇంతకాలం డీలిమిటేషన్పై ఆందోళన వ్యక్తం చేసిన పక్షాల్లో ఉన్న శిరోమణి అకాలీదళ్ ఇప్పుడు కేంద్రం ప్రతిపాదనకు మద్దతు ప్రకటించడం రాజకీయంగా ఆసక్తిని రేపుతోంది. ప్రధానమంత్రి నరేంద్ర మోదీతో SAD అధ్యక్షుడు సుఖ్బీర్ సింగ్ బాదల్ సమావేశమైన మరుసటి రోజే ఈ ప్రకటన రావడంతో.. దీని వెనుక పెద్ద రాజకీయ లెక్కలు ఉన్నాయా అనే చర్చ మొదలైంది.
అసలు డీలిమిటేషన్ అంటే ఏంటి? సింపుల్గా చెప్పాలంటే.. జనాభా ప్రాతిపదికన లోక్సభ నియోజకవర్గాల సంఖ్య, వాటి సరిహద్దులను పునర్విభజించే ప్రక్రియ. ప్రస్తుతం లోక్సభలో 543 స్థానాలున్నాయి. కేంద్రం ముందుకు తెచ్చిన 2026 ప్రతిపాదనలో మొత్తం సీట్ల సంఖ్యను సుమారు 50 శాతం పెంచి 816కి తీసుకెళ్లే మోడల్ ఉంది. అయితే ఈ ప్రక్రియ ఎప్పుడు, ఏ ప్రాతిపదికన పూర్తవుతుందన్నది కీలకమైన అంశం.
ఇక్కడే అసలు రాజకీయ కథ మొదలవుతుంది. దక్షిణాది రాష్ట్రాలు మొదటి నుంచీ డీలిమిటేషన్పై ఎందుకు ఆందోళన వ్యక్తం చేస్తున్నాయి? జనాభా నియంత్రణలో ముందున్న రాష్ట్రాలకు కేవలం జనాభా ఆధారంగా సీట్లు కేటాయిస్తే.. జనాభా ఎక్కువగా పెరిగిన రాష్ట్రాలకు పార్లమెంటులో ఎక్కువ ప్రాతినిధ్యం లభించే అవకాశం ఉందన్నది దక్షిణాది పార్టీల భయం. అందుకే తమిళనాడు, కేరళ, కర్ణాటక, ఆంధ్రప్రదేశ్, తెలంగాణ వంటి రాష్ట్రాల్లో ఈ అంశం రాజకీయంగా సున్నితంగా మారింది.
అయితే కేంద్రం మాత్రం దక్షిణాది రాష్ట్రాలకు నష్టం జరగదని చెబుతోంది. కేంద్ర హోంమంత్రి అమిత్ షా పార్లమెంటులో ఇచ్చిన వివరణ ప్రకారం, ప్రతిపాదిత 50 శాతం పెంపు మోడల్లో దక్షిణాది రాష్ట్రాల లోక్సభ సీట్లు ప్రస్తుత 129 నుంచి 195కి పెరగవచ్చు. అంటే సీట్ల సంఖ్య పెరుగుతుందని, మొత్తం లోక్సభలో దక్షిణాది వాటా దాదాపు 24 శాతంగానే ఉంటుందని కేంద్రం వాదిస్తోంది.
ఉదాహరణకు ఆంధ్రప్రదేశ్ సీట్లు 25 నుంచి 38కి, తెలంగాణ సీట్లు 17 నుంచి 26కి పెరగొచ్చని కేంద్రం పేర్కొంది. తమిళనాడు 39 నుంచి 59కి, కర్ణాటక 28 నుంచి 42కి, కేరళ 20 నుంచి 30కి పెరిగే అవకాశం ఉందని వివరించింది. అయితే ఇవి ప్రస్తుతం చర్చలో ఉన్న ప్రతిపాదిత లెక్కలు మాత్రమే. తుది డీలిమిటేషన్ ప్రక్రియలో సంఖ్యలు మారే అవకాశం ఉంటుంది.
ఆకాలీదళ్ వైఖరి ఆసక్తికరం
ఇక ఇప్పుడు SAD వైఖరి ఎందుకు ఆసక్తికరంగా మారింది? పంజాబ్ రాజకీయాల్లో అకాలీదళ్కు ప్రత్యేకమైన ప్రాధాన్యం ఉంది. డీలిమిటేషన్, మహిళా రిజర్వేషన్ అంశాలపై ఆ పార్టీ గతంలో కేంద్రం ప్రతిపాదనలపై అభ్యంతరాలు వ్యక్తం చేసింది. ఇప్పుడు మాత్రం “ఫెయిర్ అండ్ ఈక్విటబుల్” డీలిమిటేషన్కు మద్దతు ప్రకటించింది. మహిళా రిజర్వేషన్ను కూడా వెంటనే అమలు చేయాలని కోరుతోంది.
దీంతో మరో ప్రశ్న కూడా తెరపైకి వచ్చింది. SAD మళ్లీ BJPకి దగ్గరవుతోందా? మోదీ–సుఖ్బీర్ బాదల్ భేటీ తర్వాతే ఈ ప్రకటన రావడంతో రాజకీయ వర్గాల్లో ఈ చర్చ మరింత పెరిగింది. అయితే ఇప్పుడే BJP-SAD పొత్తు ఖరారైందని చెప్పడానికి ఆధారాలు లేవు. కానీ రెండు పార్టీల మధ్య రాజకీయ సమీకరణాలపై చర్చ మొదలయ్యేంత మాత్రం ఈ పరిణామం ప్రాధాన్యం సంతరించుకుంది.
మరో కీలక అంశం 2029 లోక్సభ ఎన్నికలు. డీలిమిటేషన్ ప్రక్రియ ఎప్పుడు పూర్తవుతుంది? కొత్త నియోజకవర్గాలు ఎప్పుడు అమల్లోకి వస్తాయి? మహిళా రిజర్వేషన్ ఎప్పటి నుంచి అమలవుతుంది? ఇవన్నీ 2029 ఎన్నికల లెక్కలతో ముడిపడి ఉన్నాయి. కేంద్రం పార్లమెంటులో మాత్రం 2029కు ముందు డీలిమిటేషన్ అమల్లోకి రాదని, అప్పటి వరకు ఎన్నికలు ప్రస్తుత సీట్ల ప్రకారమే జరుగుతాయని స్పష్టం చేసింది.
అంటే ఇప్పటి రాజకీయ పార్టీల కదలికలు.. 2029 ఎన్నికలకు ముందు జరుగుతున్న పొలిటికల్ పొజిషనింగ్గా చూడాల్సి ఉంటుంది. ఎవరు డీలిమిటేషన్కు మద్దతు ఇస్తున్నారు? ఎవరు వ్యతిరేకిస్తున్నారు? ఎవరు మధ్యేమార్గం అనుసరిస్తున్నారు? ఈ వైఖరులన్నీ భవిష్యత్ రాజకీయ పొత్తులపై కూడా ప్రభావం చూపే అవకాశం ఉంది.
దక్షిణాది పాత్ర ఏంటి..?
ముఖ్యంగా దక్షిణాది రాష్ట్రాలకు ఇది చాలా కీలకమైన చర్చ. సీట్లు పెరగడం మాత్రమే కాదు.. మొత్తం పార్లమెంటులో తమ రాజకీయ ప్రభావం ఎంతవరకు కొనసాగుతుంది? అన్నదే అసలు ప్రశ్న. కేంద్రం చెబుతున్న లెక్కలు ఒకలా ఉంటే.. దక్షిణాది రాజకీయ పార్టీలు చెబుతున్న రాజకీయ లెక్కలు మరోలా ఉన్నాయి.
అందుకే డీలిమిటేషన్ ఇప్పుడు కేవలం నియోజకవర్గాల పునర్విభజన అంశం కాదు. ఇది భవిష్యత్ పార్లమెంట్ ఎలా ఉండబోతోంది? ఉత్తర–దక్షిణ రాజకీయ సమీకరణాలు ఎలా మారబోతున్నాయి? 2029 తర్వాత ఢిల్లీలో అధికార సమీకరణాలను ఏ రాష్ట్రాలు ప్రభావితం చేయబోతున్నాయి? అనే పెద్ద ప్రశ్నలకు సంబంధించిన అంశంగా మారింది.
శిరోమణి అకాలీదళ్ తాజా నిర్ణయం ఈ చర్చకు మరింత రాజకీయ వేడి తీసుకొచ్చింది. రాబోయే రోజుల్లో మరిన్ని ప్రాంతీయ పార్టీలు తమ వైఖరిని స్పష్టం చేస్తే.. డీలిమిటేషన్ అంశం 2029 ఎన్నికలకు ముందే దేశ రాజకీయాల్లో ఒక ప్రధాన పొలిటికల్ ఇష్యూగా మారే అవకాశం ఉంది.
