భూలోక వైకుంఠంగా భక్తులు భావించే తిరుమల క్షేత్రానికి ఒక ప్రత్యేకమైన ఆధ్యాత్మిక సంప్రదాయం ఉంది. శ్రీవేంకటేశ్వరుడు కొలువైన ఈ వైష్ణవ క్షేత్రానికి క్షేత్రపాలకుడిగా పరమేశ్వరుడు ఉన్నాడని స్థలపురాణం చెబుతోంది. అందుకే తిరుమల యాత్రలో కపిలతీర్థానికి ప్రత్యేక స్థానం ఏర్పడింది.
తిరుపతిలోని అలిపిరికి సమీపంలో ఉన్న కపిలతీర్థం, తిరుమల తిరుపతి దేవస్థానం ఆధ్వర్యంలో ఉన్న ఏకైక శైవ క్షేత్రంగా ప్రసిద్ధి చెందింది. ఇక్కడ స్వయంభువుగా ఆవిర్భవించిన శ్రీ కపిలేశ్వరస్వామి శివలింగం గుహాలయంలో దర్శనమిస్తుంది. కపిలేశ్వరుడితో పాటు కామాక్షి అమ్మవారు, నరసింహస్వామి తదితర దేవతామూర్తులను కూడా భక్తులు దర్శించుకోవచ్చు.
ఏడు కొండల నుంచి ఔషధ మూలికలను తాకుతూ జాలువారే పవిత్ర జలధారలు కపిలతీర్థంలోని సరోవరంలో కలుస్తాయని విశ్వాసం. అందుకే ఈ తీర్థస్నానానికి కూడా ఆధ్యాత్మిక ప్రాధాన్యం ఉందని భక్తులు భావిస్తారు. కపిలతీర్థాన్ని సుదర్శన చక్రతీర్థం, చక్రతీర్థం, ఆళ్వారుతీర్థం వంటి పేర్లతో కూడా పిలుస్తారు.
స్థలపురాణ విశ్వాసాల ప్రకారం, పద్మావతి అమ్మవారితో శ్రీనివాసుడి కల్యాణానికి కపిలేశ్వరుడు అనుగ్రహం అందించాడని చెబుతారు. అలాగే తిరుమల యాత్రలో ముందుగా కపిలతీర్థాన్ని దర్శించి, తీర్థవిధులు నిర్వహించిన అనంతరం శ్రీవేంకటేశ్వరుడిని దర్శించుకోవడం శ్రేయస్కరమనే సంప్రదాయం కూడా ఉంది.
కపిలేశ్వరుని దర్శనం ద్వారా పాపవిముక్తి పొంది, అనంతరం వేంకటేశ్వరుడి దర్శనం చేసుకుంటే ఆధ్యాత్మికంగా మరింత సంపూర్ణత లభిస్తుందని భక్తుల విశ్వాసం. ఇక శైవం, వైష్ణవం ఒకే యాత్రలో ఆధ్యాత్మిక అనుభూతిని అందించే అరుదైన క్షేత్రంగా కపిలతీర్థం నిలుస్తోంది.
అందుకే తిరుమల యాత్ర కేవలం శ్రీవారి దర్శనంతోనే పూర్తయ్యేదిగా కాకుండా.. క్షేత్రపాలకుడైన కపిలేశ్వరుడి సన్నిధిని దర్శించుకోవడంతో మరింత పవిత్రంగా మారుతుందని భక్తులు విశ్వసిస్తారు.
గమనిక: ఇక్కడ అందించిన వివరాలు కేవలం సాంప్రదాయ పురాణ విశ్వాసాలు మరియు ఆధ్యాత్మిక భావనల ఆధారంగా ఇవ్వబడ్డాయి. వీటిని కేవలం మతపరమైన విశ్వాసాల కోణంలోనే చూడాలి. వ్యక్తిగత నిర్ణయాలు తీసుకునే ముందు సంబంధిత రంగ నిపుణులను సంప్రదించడం మంచిది.
