ఇంట్లో పూజా గదిని మనసు భగవంతునిపై నిలిపే పవిత్రమైన ప్రదేశంగా భావిస్తారు. అందుకే సనాతన సంప్రదాయంలో పూజా స్థలాన్ని ఏర్పాటు చేయడానికీ, విగ్రహాలను అమర్చడానికీ ప్రత్యేకమైన ఆచారాలు ఏర్పడ్డాయి. ఇక వాస్తు సంప్రదాయం ప్రకారం ఇంట్లో పూజా స్థలానికి ఈశాన్య దిశను పవిత్రమైన స్థానంగా భావిస్తారు. ఈశాన్యం సాధ్యం కానప్పుడు తూర్పు లేదా ఉత్తర దిశలో ప్రశాంతమైన, శుభ్రమైన ప్రదేశాన్ని పూజ కోసం ఉపయోగించుకోవచ్చని చెప్పడం సంప్రదాయాల్లో కనిపిస్తుంది.
పూజ చేసేటప్పుడు భక్తుడు తూర్పు లేదా ఉత్తరం వైపు చూసేలా విగ్రహాలను అమర్చడం కూడా అనేక వాస్తు సంప్రదాయాల్లో సూచించబడుతుంది. అలాగే విగ్రహాలను నేలపై నేరుగా పెట్టకుండా ఒక శుభ్రమైన పీఠంపై ఉంచడం ఆచారంగా ఉంది. దేవతామూర్తులు ఒకదానికొకటి ఎదురెదురుగా ఉండకుండా, పూజ చేసేటప్పుడు భక్తుడి దృష్టి ప్రధాన దేవతపై సులభంగా నిలిచేలా అమరిక ఉండాలి.
పూజా గదిలో అవసరానికి మించి విగ్రహాలను గుమిగూడ్చకుండా, ప్రతి దేవతకు తగినంత స్థలం ఉండేలా చూడటం సంప్రదాయబద్ధమైన పద్ధతి. ఇక విగ్రహాల పరిమాణం విషయంలోనూ కొన్ని నియమాలు ఉన్నాయి. గృహ పూజ కోసం ఉంచే మూర్తి, ఇంటి పూజా స్థలానికి తగిన నిష్పత్తిలో ఉండాలని శిల్పశాస్త్ర సంప్రదాయాలు చెబుతున్నాయి. అంటే ఇంటి పూజా స్థలం చిన్నదైతే భారీ విగ్రహాలతో నింపడం కంటే, ప్రశాంతంగా దర్శించుకోగలిగే మూర్తులను ఉంచడం మంచిదనే భావన.
మరోవైపు గణపతిని ఎక్కువమంది హిందువులు మొదటగా ప్రతి పూజకు ముందు ఆరాధిస్తారు. అయితే దేవతలను ఏ క్రమంలో, ఏ స్థానంలో ఉంచాలన్నది కుటుంబ సంప్రదాయం, ఆరాధనా విధానం, ఆగమ పరంపరను బట్టి మారవచ్చు. అందువల్ల ఒకే అమరికను అన్ని ఇళ్లకూ తప్పనిసరి శాస్త్ర నియమంగా చెప్పడం సరైంది కాదు. ముఖ్యంగా విరిగిపోయిన లేదా దెబ్బతిన్న విగ్రహాలను పూజా స్థలంలో ఉంచకూడదనే ఆచారం ఉంది.
పూజా గది ఎప్పుడూ శుభ్రంగా, ప్రశాంతంగా, అస్తవ్యస్తత లేకుండా ఉండాలి. ఎందుకంటే సనాతన ధర్మంలో పూజ అంటే కేవలం విగ్రహం ముందు దీపం వెలిగించడం కాదు.. శరీరం, స్థలం, మనసు ఈ మూడింటినీ పవిత్రంగా సిద్ధం చేసుకుని దైవస్మరణలో నిలవడం. అందుకే పూజా గదిలో విగ్రహాల సంఖ్య కంటే భక్తి ముఖ్యం.. అలంకరణ కంటే ఆచరణ ముఖ్యం.. మనసులో భగవంతునికి ఇచ్చే స్థానం ఎంత గొప్పదన్నదే ముఖ్యమని ఆచార్యులు చెబుతారు. శుభ్రమైన స్థలం.. సక్రమమైన అమరిక.. నిత్య దీపారాధన.. మంత్రస్మరణ.. ఇవన్నీ కలిసినప్పుడే ఇంటి పూజా స్థలం ఒక ఆధ్యాత్మిక కేంద్రమవుతుందని పేర్కొంటారు.
గమనిక: ఇక్కడ అందించిన వివరాలు కేవలం సాంప్రదాయ పురాణ విశ్వాసాలు మరియు ఆధ్యాత్మిక భావనల ఆధారంగా ఇవ్వబడ్డాయి. వీటిని కేవలం మతపరమైన విశ్వాసాల కోణంలోనే చూడాలి. వ్యక్తిగత నిర్ణయాలు తీసుకునే ముందు సంబంధిత రంగ నిపుణులను సంప్రదించడం మంచిది.
