తమిళనాడులో వానల మోత..
కోస్తా, రాయలసీమలో వర్షాల జోరు..
తెలంగాణలో మాత్రం ఉక్కపోత!
దక్షిణ భారతదేశంలో వాతావరణం ఇలా ఎందుకు మారిపోతోంది?
నైరుతి, ఈశాన్య రుతుపవనాల మధ్య అసలు తేడా ఏంటి?
ఒకవైపు తమిళనాడులో భారీ వర్షాలు.. మరోవైపు కోస్తా ఆంధ్రప్రదేశ్‌, రాయలసీమలో విస్తారంగా వానలు. ఇంకోవైపు తెలంగాణలోని కొన్ని ప్రాంతాల్లో ఎండ, ఉక్కపోతతో ప్రజల ఇబ్బందులు. పక్కపక్కనే ఉన్నా మూడు రాష్ట్రాల్లో ఎందుకీ తేడా..? ఈ వ్యత్యాసం చూస్తే ఎవరికైనా ఒక సందేహం రావడం సహజం. ఈశాన్య రుతుపవనాలు దక్షిణ భారతదేశంలోకి ప్రవేశించాక.. తెలంగాణకు మాత్రం వర్షాలు ఎందుకు ఆశించిన స్థాయిలో రావడం లేదు?
అక్టోబర్ 15, 2026న నైరుతి రుతుపవనాల ఉపసంహరణ పూర్తయిందని, అదే సమయంలో దక్షిణ ద్వీపకల్పంలో ఈశాన్య రుతుపవనాల వర్షపాతం ప్రారంభమైందని భారత వాతావరణ శాఖ ప్రకటించింది. తమిళనాడు, పుదుచ్చేరి, కోస్తా ఆంధ్రప్రదేశ్‌, రాయలసీమ తదితర ప్రాంతాల్లో వర్షాలు మొదలయ్యాయి. కొన్ని ప్రాంతాల్లో భారీ వర్షాలు కురుస్తున్నాయి. తెలంగాణలోనూ అక్కడక్కడా వర్షాలు కురిసే అవకాశం ఉండొచ్చని వాతావరణ అంచనాలు సూచించాయి. అంటే తెలంగాణకు వర్షాలు రావనే కాదు.. కానీ మేజర్ ప్రాంతాల్లో మాత్రం ఈ సీజన్ లో అసలు వర్షాలే పడవు. ఎందుకీ తేడా..? దీని వెనుక ఉన్న సైన్స్ ఏంటి..?
నైరుతి రుతుపవనాలు అంటే ఏంటి? దేశానికి ఇవే ప్రాణం!
ముందుగా రుతుపవనాలు అంటే ఏమిటో తెలుసుకోవాలి. సంవత్సరంలో ఒక నిర్దిష్ట కాలంలో గాలులు వీచే దిశ మారుతూ ఉండటం, ఆ మార్పుతో వర్షపాతం ప్రభావితం కావడాన్ని సాధారణంగా రుతుపవన వ్యవస్థగా అర్థం చేసుకోవచ్చు.
వేసవిలో భారత భూభాగం బాగా వేడెక్కుతుంది. సముద్రంతో పోలిస్తే భూమిపై ఉష్ణోగ్రత వేగంగా పెరుగుతుంది. దీంతో భూమిపై అల్పపీడన పరిస్థితులు ఏర్పడతాయి. సముద్రం వైపు నుంచి తేమతో కూడిన గాలులు భూభాగం వైపు కదులుతాయి. ఈ గాలులే నైరుతి రుతుపవనాలకు ప్రధాన ఆధారం.
జూన్‌ నుంచి సెప్టెంబర్‌ వరకు దేశంలోని చాలా ప్రాంతాలకు వర్షాలను అందించేది ఈ నైరుతి రుతుపవనాలే. తెలంగాణ వ్యవసాయం, చెరువులు, ప్రాజెక్టులు, భూగర్భ జలాల నింపుదలలోనూ వీటి పాత్ర కీలకం.
తెలంగాణకు సాధారణంగా వార్షిక వర్షపాతంలో దాదాపు 80 శాతం నైరుతి రుతుపవనాల కాలంలోనే లభిస్తుంది. అందుకే ఈ నాలుగు నెలల్లో వర్షాలు ఎలా కురుస్తాయన్నది రాష్ట్ర నీటి భద్రతకు చాలా ముఖ్యం.
మరి ఈశాన్య రుతుపవనాలు అంటే?
సెప్టెంబర్‌ తర్వాత నైరుతి రుతుపవనాలు క్రమంగా వెనక్కి వెళ్లడం ప్రారంభిస్తాయి. అక్టోబర్ నుంచి డిసెంబర్‌ మధ్య దక్షిణ భారతదేశంలోని కొన్ని ప్రాంతాలకు మరో రుతుపవన వ్యవస్థ ద్వారా వర్షాలు అందుతాయి. దీనినే ఈశాన్య రుతుపవనాలు అంటారు.
నైరుతి రుతుపవనాల సమయంలో గాలులు ప్రధానంగా సముద్రం నుంచి భూమివైపు తేమను తీసుకొస్తాయి. ఈశాన్య రుతుపవనాల సమయంలో మాత్రం భూభాగం నుంచి ఈశాన్య దిశగా వీచే గాలులు బంగాళాఖాతంపై ప్రయాణించి తేమను సేకరిస్తాయి. ఆ తేమతో కూడిన గాలులు, అల్పపీడనాలు, ఉపరితల ఆవర్తనాలు కలిసి దక్షిణ భారతదేశంలోని కొన్ని ప్రాంతాల్లో వర్షాలు కురుస్తాయి.
అయితే ఈశాన్య రుతుపవనాలు దేశమంతటికీ సమానంగా వర్షాలు ఇచ్చే వ్యవస్థ కాదు. తమిళనాడు వంటి ప్రాంతాలకు ఇవి ప్రధాన వర్షాకాలం. తెలంగాణ మాత్రం ప్రధానంగా నైరుతి రుతుపవనాలపైనే ఆధారపడుతుంది. ఏపీలో కూడా రాయలసీమ, దక్షిణ కోస్తా ప్రాంతాలకు ఈశాన్య రుతుపవనాలు మంచి వర్షాలనిస్తాయి. ఏవైనా అల్పపీడనాలు, తుపానులు ఏర్పడితే.. ఉత్తరాంధ్ర దాకా వర్షాలు విస్తరిస్తాయి. తెలంగాణకు మాత్రం చాలా చాలా తక్కువ అవకాశాలే ఉంటాయి. ఒకవేళ వర్షాలు కురిసినా ఏపీకి దగ్గరగా ఉన్న ప్రాంతాలకే పరిమితమవుతాయి.
తమిళనాడులో వర్షాలు ఎక్కువగా ఎందుకు?
ఇదే కథలో అత్యంత ఆసక్తికరమైన అంశం. నైరుతి రుతుపవనాలు బలంగా ఉన్నప్పుడు అరేబియా సముద్రం వైపు నుంచి వచ్చే తేమతో కూడిన గాలులు పశ్చిమ కనుమలను తాకుతాయి. ఆ పర్వతాల పశ్చిమ వైపు భారీ వర్షాలు కురుస్తాయి. కానీ పర్వతాలను దాటి తూర్పు వైపు వచ్చే గాలుల్లో తేమ తగ్గిపోవచ్చు. అందువల్ల తమిళనాడులోని చాలా ప్రాంతాలకు నైరుతి రుతుపవనాల నుంచి ఇతర ప్రాంతాలతో పోలిస్తే తక్కువ వర్షపాతం లభిస్తుంది.
అయితే అక్టోబర్ నుంచి డిసెంబర్‌ మధ్య పరిస్థితి మారుతుంది. బంగాళాఖాతం నుంచి వచ్చే తేమతో కూడిన గాలులు, అల్పపీడనాలు, తుఫాను వ్యవస్థలు తమిళనాడు తీరాన్ని ప్రభావితం చేస్తాయి. అందుకే తమిళనాడుకు ఈశాన్య రుతుపవనాలు అత్యంత కీలకం.
భారత వాతావరణ శాఖ గణాంకాల ప్రకారం, తమిళనాడు వార్షిక వర్షపాతంలో దాదాపు 48 శాతం ఈశాన్య రుతుపవనాల కాలంలోనే నమోదవుతుంది. అంటే ఆ రాష్ట్రానికి ఇది కేవలం మరో వర్షాకాలం కాదు.. వ్యవసాయం, తాగునీటి వనరులు, జలాశయాల నింపుదలకు అత్యంత కీలకమైన సీజన్.
తెలంగాణకు ఈశాన్య రుతుపవనాల వర్షాలు ఎందుకు తక్కువ?
తెలంగాణకు వర్షాలు రాకపోవడానికి ఒకే కారణం లేదు. భౌగోళిక స్థానం, గాలుల దిశ, వాతావరణ వ్యవస్థల కదలికలు, తేమ అందుబాటు.. ఇలా అనేక అంశాలు కలిసి ప్రభావం చూపుతాయి.
మొదటిది.. భౌగోళిక స్థానం... తెలంగాణ సముద్రతీర రాష్ట్రం కాదు. బంగాళాఖాతానికి ఆనుకుని ఉన్న తీర ఆంధ్రప్రదేశ్‌తో పోలిస్తే రాష్ట్రంలోని అనేక ప్రాంతాలు సముద్రం నుంచి లోపలికి ఉంటాయి. ఈశాన్య రుతుపవనాల సమయంలో తీర ప్రాంతాల్లో వర్షాలను పెంచే గాలులు, వాతావరణ వ్యవస్థలు తెలంగాణలోకి వచ్చినప్పుడు వాటి ప్రభావం మారవచ్చు.
రెండోది.. వర్షాన్ని తెచ్చే వ్యవస్థలు ఎక్కడ ఏర్పడుతున్నాయన్నది. బంగాళాఖాతంలో ఏర్పడిన ప్రతి అల్పపీడనం తెలంగాణకు వర్షాలు ఇవ్వదు. కొన్ని వ్యవస్థలు తమిళనాడు తీరం వైపు కదులుతాయి. మరికొన్ని ఆంధ్రప్రదేశ్‌ తీరం వైపు ప్రయాణిస్తాయి. ఇంకొన్ని భూభాగంలోకి ప్రవేశించిన తర్వాత బలహీనపడతాయి. అలాంటి సమయంలో తీర ప్రాంతాల్లో భారీ వర్షాలు కురిసినా, తెలంగాణలోని కొన్ని జిల్లాల్లో మాత్రం తక్కువ వర్షపాతం నమోదవుతుంది.
మేఘాలు ఉన్నంత మాత్రాన వర్షం పడదు. వాతావరణంలో తేమ, గాలి పైకి ఎగసే పరిస్థితులు, వాతావరణ అస్థిరత, అల్పపీడనాలు వంటి అంశాలు అనుకూలించాలి. ఇవి కలిసి వస్తేనే విస్తృతంగా వర్షాలు కురిసే అవకాశం ఉంటుంది.
తెలంగాణలో ఎండలు ఎందుకు మండుతాయి?
మేఘాలు తక్కువగా ఉన్నప్పుడు సూర్యరశ్మి నేరుగా భూమిని వేడెక్కిస్తుంది. వర్షం లేకపోవడం, గాలిలో తేమ పరిస్థితులు, స్థానిక గాలుల ప్రభావం కలిసి పగటి ఉష్ణోగ్రతలు పెరిగేలా చేస్తుంది. ముఖ్యంగా వర్షాల మధ్య విరామం ఎక్కువగా ఉన్నప్పుడు కొన్ని ప్రాంతాల్లో ఎండ తీవ్రంగా అనిపిస్తుంది.
అయితే తెలంగాణలోని అన్ని జిల్లాల్లో ఒకే విధమైన వాతావరణం ఉండదు. ఒక జిల్లాలో వర్షం పడుతుంటే, మరొక జిల్లాలో ఎండ ఉండొచ్చు. ఒకే జిల్లాలో కూడా కొన్ని ప్రాంతాల్లో జల్లులు కురిసి, మరికొన్ని ప్రాంతాలు పొడిగా ఉండవచ్చు. ఈసారి ఎల్ నినో వల్ల ఎండల తీవ్రత మరింత ఎక్కువగా ఉంది.
అల్పపీడనం వస్తే తెలంగాణలో వర్షాలు పడతాయా..?
కచ్చితంగా రావచ్చు. ఈశాన్య రుతుపవనాల ప్రధాన ప్రభావం తీర ప్రాంతాల్లో కనిపించినప్పటికీ, బంగాళాఖాతంలో ఏర్పడే అల్పపీడనాలు, వాయుగుండాలు, ఉపరితల ఆవర్తనాలు, ద్రోణులు భూభాగంలోకి ప్రవేశించినప్పుడు తెలంగాణలోనూ వర్షాలు కురిసే అవకాశం ఉంటుంది.
అయితే ఆ వ్యవస్థ ఎక్కడ ఏర్పడింది? ఏ దిశగా కదులుతోంది? ఎంత బలంగా ఉంది? తెలంగాణ వరకు తేమను తీసుకురాగలదా? అనే అంశాలపై వర్షాల తీవ్రత ఆధారపడి ఉంటుంది. అందుకే ఒక అల్పపీడనం ఏర్పడిందనే వార్త కంటే, అది ఎటువైపు కదులుతోందన్నదే తెలంగాణ వర్షాల విషయంలో కీలకం.
వర్షాలు పడకపోతే రైతులకు, నీటి వనరులకు ఏం జరుగుతుంది?
తెలంగాణలో నైరుతి రుతుపవనాల వర్షాలు బలహీనంగా ఉన్నప్పుడు లేదా వర్షాల మధ్య విరామాలు పెరిగినప్పుడు వ్యవసాయంపై ప్రభావం పడవచ్చు. నేలలో తేమ తగ్గడం, విత్తనాలు మొలకెత్తడంలో ఇబ్బందులు, పంటలకు నీటి అవసరం పెరగడం వంటి సమస్యలు తలెత్తవచ్చు. ప్రస్తుతం రాష్ట్రం మొత్తం తీవ్ర కరువు పరిస్థితులు ఉన్నాయి. తాజాగా ప్రభుత్వం కూడా ఇదే చెప్పింది.
ఈ సీజన్ లో వర్షాలు కురిసే అవకాశముందా..?
తమిళనాడు, కోస్తాంధ్రలో వర్షాలు కురుస్తున్నాయంటే తెలంగాణలోనూ తప్పనిసరిగా వర్షాలు పడాలని లేదు. మూడు ప్రాంతాల భౌగోళిక పరిస్థితులు, వాతావరణ వ్యవస్థల ప్రభావం వేర్వేరుగా ఉంటుంది.
తెలంగాణకు విస్తృతంగా వర్షాలు రావాలంటే తేమతో కూడిన గాలులు, అనుకూలమైన వాతావరణ అస్థిరత, అల్పపీడనాలు లేదా ఇతర వ్యవస్థలు కలిసి పనిచేయాలి. ఈశాన్య రుతుపవనాల సమయంలో అలాంటి పరిస్థితులు ఏర్పడితే తెలంగాణలోనూ వర్షాలు కురుస్తాయి. కానీ రాష్ట్రానికి ప్రధాన వర్షాధారం మాత్రం నైరుతి రుతుపవనాలే.
ఒక్క మాటలో చెప్పాలంటే.. రుతుపవనాలు రావడం ఒక విషయం. ఆ గాలులు మన ప్రాంతానికి ఎంత తేమను తీసుకొస్తున్నాయి? వర్షాన్ని కురిపించే వ్యవస్థలు మనవైపు కదులుతున్నాయా? అనేదే అసలు విషయం. తమిళనాడుతో పాటు ఏపీలోని కొన్ని ప్రాంతాల్లో వానల జోరు.. తెలంగాణలో ఎండల సెగ కనిపించడం వెనుక ఉన్న వాతావరణ సైన్స్ ఇదే.
