ఒక పార్టీ టికెట్‌పై గెలిచి.. ఆ పార్టీని వీడి మరో పార్టీలో చేరిన ఎమ్మెల్యేల వ్యవహారం ఇప్పుడు ఒక్క తెలంగాణకే పరిమితమైన అంశంగా కనిపించడం లేదు. తెలంగాణలో ఎమ్మెల్యేల ఫిరాయింపులపై హైకోర్టు, సుప్రీంకోర్టు వరకు వెళ్లిన వివాదం.. ఇప్పుడు పశ్చిమ బెంగాల్‌లో పది మంది టీఎంసీ ఎమ్మెల్యేల వ్యవహారంతో మరోసారి జాతీయ స్థాయిలో చర్చకు వచ్చింది.
ఒక పార్టీ తరఫున ప్రజల తీర్పుతో అసెంబ్లీలోకి వచ్చిన సభ్యుడు.. మధ్యలో పార్టీ మారితే ఆ ఎమ్మెల్యే పదవి కొనసాగాలా? లేక ప్రజలు ఇచ్చిన తీర్పుకు అనుగుణంగా కొత్తగా ప్రజల ముందుకే వెళ్లాలా? అనే ప్రశ్న మరోసారి న్యాయస్థానం ముందుకొచ్చింది. ఇక తెలంగాణలో బీఆర్ఎస్ టికెట్‌పై గెలిచి తర్వాత కాంగ్రెస్‌కు అనుకూలంగా మారిన ఎమ్మెల్యేల వ్యవహారం దీనికి ప్రత్యక్ష ఉదాహరణగా నిలిచింది.
మొత్తం పది మంది ఎమ్మెల్యేల ఫిరాయింపుల అంశం రాజకీయంగా చర్చకు దారితీసినా.. ఖైరతాబాద్ ఎమ్మెల్యే దానం నాగేందర్ విషయంలో మాత్రం న్యాయపరమైన పరిణామాలు కీలక మలుపు తీసుకున్నాయి. తెలంగాణ హైకోర్టు ఆయన అనర్హతకు సంబంధించిన పిటిషన్లపై నిర్ణయం తీసుకోగా.. ఆ తర్వాత సుప్రీంకోర్టు కూడా హైకోర్టు తీర్పులో జోక్యం చేసుకునేందుకు నిరాకరించింది.
దీంతో ఫిరాయింపుల వ్యవహారంలో స్పీకర్ నిర్ణయాలపై న్యాయ సమీక్ష ఎంతవరకు ఉండొచ్చన్న చర్చ కూడా తెరమీదకు వచ్చింది. అయితే తెలంగాణలో జరిగిన పరిణామం అక్కడితో ఆగలేదు. పశ్చిమ బెంగాల్‌లో టీఎంసీ నుంచి ఎన్నికైన పది మంది ఎమ్మెల్యేలపై అనర్హత పిటిషన్లు దాఖలయ్యాయి. ఈ వ్యవహారంలో స్పీకర్ నిర్ణయం తీసుకోవాల్సి ఉండగా.. జాప్యంపై సుప్రీంకోర్టును ఆశ్రయించారు.
సెప్టెంబర్ 28న సుప్రీంకోర్టు ఈ పిటిషన్లను పరిశీలిస్తూ.. స్పీకర్ నిర్ణయం తీసుకోవడానికి నిర్దిష్ట కాలపరిమితి ఉండాలని స్పష్టం చేసింది. మూడు నెలల్లో నిర్ణయం తీసుకునే ప్రక్రియపై కోర్టు దృష్టి పెట్టింది. మరోవైపు ఫిరాయింపులపై నిర్ణయం తీసుకునే అధికారం రాజ్యాంగం ప్రకారం స్పీకర్‌కు ఉన్నప్పటికీ.. ఆ నిర్ణయం ఆలస్యం అయితే న్యాయస్థానాలు జోక్యం చేసుకోవాల్సిన పరిస్థితి ఏర్పడుతోంది.
ఫలితంగా రాజకీయ వివాదం చివరకు కోర్టు గడపకు చేరుతోంది. తాజాగా సుప్రీంకోర్టు కూడా స్పీకర్‌ల బాధ్యతను ప్రస్తావిస్తూ.. రాజ్యాంగబద్ధమైన పదవుల్లో ఉన్న వారు నిర్ణయాలను కాలయాపన లేకుండా తీసుకుంటే కోర్టుల జోక్యం తగ్గే అవకాశం ఉంటుందని సూచించింది. ఈ క్రమంలో ఎమ్మెల్యేలు అభివృద్ధి కోసం మరో రాజకీయ పార్టీకి దగ్గరవుతున్నారని, అలాంటి మార్పులను ప్రతిసారీ ఫిరాయింపులుగా చూడకూడదన్న వాదనను బీజేపీ అఫిడవిట్‌లో ప్రస్తావించినట్లు వెల్లడైంది.
అంటే ఒక ఎమ్మెల్యే పార్టీ మార్పును కేవలం రాజకీయ ఫిరాయింపుగా చూడాలా? లేక తన నియోజకవర్గ ప్రయోజనాల కోసం తీసుకున్న రాజకీయ నిర్ణయంగా చూడాలా? అన్నది కూడా ఈ వ్యవహారంలో కీలకంగా మారింది. ఇక ఒక పార్టీ గుర్తుపై పోటీ చేసి, ఆ పార్టీ మద్దతుతో ప్రజల నుంచి ఓట్లు పొంది, గెలిచిన తర్వాత మరో పార్టీలో చేరితే.. ఆ మార్పును కేవలం వ్యక్తిగత రాజకీయ నిర్ణయంగా చూడాలా? లేక ఓటర్ల తీర్పుతో ముడిపడిన అంశంగా చూడాలా? అనే ప్రశ్నలు తలెత్తుతున్నాయి.
ఇక ఫిరాయింపుల నిరోధక చట్టం వెనుక ఉన్న ప్రధాన ఉద్దేశం కూడా ఇలాంటి రాజకీయ మార్పులకు ఒక రాజ్యాంగపరమైన నియంత్రణ తీసుకురావడమే.. మరోవైపు తమిళనాడు విషయానికి వస్తే.. ఇక్కడ ఒక పార్టీ తరఫున గెలిచిన ఎమ్మెల్యేలు మరో రాజకీయ పార్టీలో చేరిన సందర్భంలో వారు తమ ఎమ్మెల్యే పదవులకు రాజీనామా చేయడంతో ఉపఎన్నికలకు అవకాశం ఏర్పడింది.
అంటే పార్టీ మారిన తర్వాత పదవిని కొనసాగించడం, పదవికి రాజీనామా చేసి తిరిగి ప్రజల తీర్పు కోరడం అనే రెండు భిన్నమైన రాజకీయ మార్గాలు ఇక్కడ కనిపిస్తున్నాయి. ఫిరాయింపుల చట్టం విషయంలో సుప్రీంకోర్టు గతంలో సైతం సభ్యుడు తన పార్టీ సభ్యత్వాన్ని స్వచ్ఛందంగా వదిలిపెట్టడం వంటి అంశాలను పరిశీలించింది. ఇక తెలంగాణ విషయానికి వస్తే.. దానం నాగేందర్ వ్యవహారంలో వచ్చిన తీర్పు ఇప్పటికే రాజకీయ వర్గాల్లో చర్చకు కారణమైంది.
అదే సమయంలో మిగిలిన ఫిరాయింపు ఎమ్మెల్యేల వ్యవహారాలు కోర్టుల్లో కొనసాగుతున్న నేపథ్యంలో.. ఒక్కో కేసులో వాస్తవాలు, పార్టీ మార్పు స్వరూపం, ఎమ్మెల్యేల ప్రవర్తన, స్పీకర్ తీసుకున్న నిర్ణయాలు వంటి అంశాల ఆధారంగా న్యాయపరమైన పరిశీలన కొనసాగుతోంది. అందుకే అన్ని కేసులనూ ఒకే కోణంలో చూడలేని పరిస్థితి ఉంది. అయితే దేశవ్యాప్తంగా చూస్తే మాత్రం ఒక విషయం స్పష్టంగా కనిపిస్తోంది.
ఎన్నికల తర్వాత ఎమ్మెల్యేల పార్టీ మార్పు అనేది ఆయా పార్టీల అంతర్గత వ్యవహారంగా ఉండటం లేదు. ఒక పార్టీకి వచ్చిన ప్రజా తీర్పు, మరో పార్టీ ప్రభుత్వ ఏర్పాటుకు ఏర్పడే సంఖ్యా బలం, స్పీకర్ అధికారాలు, న్యాయవ్యవస్థ జోక్యం.. ఇవన్నీ ఒకదానితో ఒకటి ముడిపడుతున్నాయి. అందుకే ఇప్పుడు చర్చ రెబల్ ఎమ్మెల్యేలు ఎవరికి అనుకూలంగా మారారు అన్నదానికంటే.. పార్టీ మారిన తర్వాత వారి శాసనసభ సభ్యత్వంపై ఎలాంటి నిర్ణయం తీసుకోవాలి అన్నదానిపైకి మారుతోంది.
సుప్రీంకోర్టు కూడా స్పీకర్లు తమ రాజ్యాంగబద్ధమైన బాధ్యతలను త్వరగా నిర్వర్తించాలని సూచిస్తున్న నేపథ్యంలో.. రాబోయే రోజుల్లో ఫిరాయింపుల కేసుల్లో స్పీకర్ నిర్ణయాల వేగం, వాటిపై న్యాయ సమీక్ష, ప్రజల తీర్పు ప్రాధాన్యత.. ఇవన్నీ కీలక అంశాలుగా మారే అవకాశం ఉందని విశ్లేషకులు భావిస్తున్నారు. మరోవైపు తెలంగాణలో మొదలైన ఫిరాయింపుల చర్చ.. ఇప్పుడు బెంగాల్‌ సహా ఇతర రాష్ట్రాలకూ విస్తరించింది. పార్టీలు మారుతున్న ఎమ్మెల్యేల సంఖ్య కంటే.. ఆ మార్పుల తర్వాత రాజ్యాంగ వ్యవస్థ ఎలా స్పందిస్తోంది అనేదే ముఖ్యమైన అంశంగా మారింది..
అదేవిధంగా ఒక పార్టీ తరఫున గెలిచి.. మరో పార్టీలోకి జంప్ చేయ‌డం అంటే.. ప్రజలు ఇచ్చిన తీర్పును ధిక్కరించ‌డ‌మే అవుతుంద‌ని సుప్రీంకోర్టు అభిప్రాయ‌ప‌డింది. దీనిని ప‌రిష్క‌రించేందుకు స్పీకర్లు త్వరగా నిర్ణయాలు తీసుకోవాల‌ని.. న్యాయ వ్యవస్థ జోక్యాన్ని త‌గ్గిస్తే బాగుంటుంద‌ని అభిప్రాయ‌ప‌డింది.
