ప్రస్తుత కాలంలో స్మార్ట్ఫోన్లను ఈఎంఐ ప్రాతిపదికన కొనుగోలు చేసే వారి సంఖ్య రోజురోజుకూ వేగంగా పెరుగుతోంది. అయితే, వాయిదాలు చెల్లించడంలో స్వల్ప ఆలస్యమైనా రుణ సంస్థలు ఫోన్లను రిమోట్ ద్వారా వెంటనే లాక్ చేయడం పరిపాటిగా మారింది. ఈ నేపథ్యంలో రుణగ్రహీతల ప్రయోజనాలను పరిరక్షించేందుకు బ్యాంకులు, నాన్-బ్యాంకింగ్ ఆర్థిక సంస్థలు తప్పనిసరిగా పాటించాల్సిన కొత్త నిబంధనలను రిజర్వ్ బ్యాంక్ ఆఫ్ ఇండియా (ఆర్బీఐ) అధికారికంగా ప్రకటించింది. ఈ నూతన మార్గదర్శకాలు 2027 జనవరి 1వ తేదీ నుంచి అమల్లోకి రానున్నాయి.
ఆర్బీఐ తాజా నిబంధనల ప్రకారం.. ఈఎంఐ చెల్లించలేదనే కారణంతో రుణదాతలు వెంటనే ఫోన్ను లాక్ చేయడానికి ఎంతమాత్రం వీల్లేదు. ఫోన్ కొనుగోలు కోసం తీసుకున్న రుణం కనీసం 30 రోజుల పాటు బకాయి ఉన్నట్లయితేనే ఫోన్ వినియోగంపై కొన్ని పాక్షిక పరిమితులు విధించవచ్చు. ఇక ఫోన్ను పూర్తి స్థాయిలో లాక్ చేయాలంటే సదరు బకాయిలు 60 రోజులు దాటడం తప్పనిసరి. ఈ నిబంధనలు కేవలం ఆయా పరికరాల కొనుగోలుకు తీసుకున్న రుణాలకు మాత్రమే వర్తిస్తాయి తప్ప, వ్యక్తిగత లేదా ఇతర రుణాల కోసం వినియోగదారుడి ప్రస్తుత ఫోన్ను లాక్ చేసే అధికారం సంస్థలకు ఉండదు.
ఒకవేళ గడువు దాటి పరిమితులు విధించినప్పటికీ, వినియోగదారులకు కొన్ని అత్యవసర సేవలు తప్పనిసరిగా అందేలా చూడాలని ఆర్బీఐ ఆదేశించింది. ఇన్కమింగ్ కాల్స్, ఎస్ఎంఎస్లు, అత్యవసర ఎస్వోఎస్ (SOS) సదుపాయం, అలాగే వృత్తిపరమైన ఉద్యోగానికి అవసరమైన కీలక ఫీచర్లు అందుబాటులో ఉండాలి. దీనితో పాటు, రుణగ్రహీతల వ్యక్తిగత డేటా రక్షణకు ఆర్బీఐ అధిక ప్రాధాన్యత ఇచ్చింది. ఫోన్లోని కాంటాక్టులు, ఫొటోలు, వీడియోలు, కాల్ వివరాలు మరియు లొకేషన్ హిస్టరీ వంటి సున్నితమైన సమాచారాన్ని రుణ సంస్థలు సేకరించడం లేదా చూడటం పూర్తిగా నిషేధించబడింది.
వినియోగదారుడు తన బకాయి మొత్తాన్ని చెల్లించిన వెంటనే, గంట వ్యవధిలోనే ఫోన్పై ఉన్న అన్ని రకాల పరిమితులను తొలగించి అన్లాక్ చేయాల్సి ఉంటుంది. ఒకవేళ రుణం చెల్లించిన తర్వాత కూడా గంట దాటి ఫోన్ను అన్లాక్ చేయడంలో ఆలస్యం జరిగితే, ఆ తర్వాత జరిగే ప్రతి గంట ఆలస్యానికి రుణగ్రహీతకు రూ.250 చొప్పున పరిహారం చెల్లించాలని ఆర్బీఐ కఠిన ఆదేశాలు జారీ చేసింది. లాక్ చేయడానికి ముందు వినియోగదారుడికి హెచ్చరిక సందేశాలు పంపడం కూడా తప్పనిసరి అని స్పష్టం చేసింది.
