కృత్రిమ మేధ (Artificial Intelligence) వేగంగా అభివృద్ధి చెందుతున్న తరుణంలో, ఇది మానవాళి తన స్వంత ప్రత్యేకత, ఉనికిపై కలిగి ఉన్న సంప్రదాయ అభిప్రాయాలను పూర్తిగా మార్చివేస్తోందని న్యూయార్క్‌ వేదాంత సొసైటీ అధిపతి స్వామి సర్వప్రియానంద వ్యాఖ్యానించారు. అభివృద్ధి చెందుతున్న అధునాతన ఏఐ వ్యవస్థలను సాంకేతికంగా ఒక వ్యక్తిలా పరిగణించడం సముచితమేనని, అయితే దానర్థం యంత్రాలకు మనుషుల తరహాలో స్వయం చైతన్యం లేదా ఆధ్యాత్మిక అవగాహన ఉందని కాదని ఆయన స్పష్టం చేశారు. ఢిల్లీలో నిర్వహించిన ప్రతిష్టాత్మక 'ఎన్డీటీవీ వరల్డ్ సమిట్‌ 2026'లో పాల్గొన్న ఆయన ఈ ఆసక్తికరమైన విషయాలను వెల్లడించారు.
మానవాళి అహంపై గతంలో సైన్స్ అనేక సవాళ్లు విసిరిందని, ప్రముఖ మానసిక విశ్లేషకుడు సిగ్మండ్ ఫ్రాయిడ్ ఆలోచనల ఆధారంగా చూస్తే మానవ ఆధిపత్యంపై ఏఐ ఒక 'నాలుగో ప్రధాన అస్త్రం'గా మారవచ్చని ఆయన అభిప్రాయపడ్డారు. ఇంతకాలం సృజనాత్మక మేధస్సు, క్లిష్టమైన తార్కిక ఆలోచనలు కేవలం మానవులకే పరిమితమని భావించామని, కానీ నేడు అత్యంత గొప్ప మానవ మేధావులు చేయగలిగిన పనులను సైతం ఏఐ మరింత మెరుగ్గా, వేగంగా చేయగలదని స్పష్టమవుతోందన్నారు. ఈ సాంకేతిక విప్లవం మానవుల నిజమైన ప్రాధాన్యతలు, వారి సమయం, సామర్థ్యాల వినియోగంపై సమాజం పునరాలోచించుకునేలా చేస్తోందని వ్యాఖ్యానించారు.
ఇటీవల ప్రముఖ ఏఐ రీసెర్చ్ సంస్థ 'ఆంథ్రోపిక్' (Anthropic) పరిశోధకులతో మానవ చైతన్యంపై తాను జరిపిన చర్చలను కూడా స్వామి సర్వప్రియానంద ఈ సందర్భంగా ప్రస్తావించారు. ఏఐ నమూనాలు క్రమంగా మనుషులతో అత్యంత సహజంగా సంభాషించే స్థాయికి చేరుతుండటంతో, ప్రజలు వాటిని కేవలం సాఫ్ట్‌వేర్‌లా కాకుండా వ్యక్తిగత బంధాల తరహాలో చూసే అవకాశం ఉందన్నారు. అయితే ఏఐ మోడళ్లలో ‘పర్సోనా డ్రిఫ్ట్’ (ఒకే సంభాషణలో ఏఐ ప్రవర్తన, తర్కించే శైలి మారడం) వంటి అనూహ్య మార్పులపై పరిశోధకులు సైతం లోతైన ఆందోళన చెందుతున్నారని తెలిపారు.
సాంకేతికత ఎంత పురోగమించినప్పటికీ, యంత్రాలకు, మానవ ఆత్మకు మధ్య ఉండే వ్యత్యాసాన్ని గుర్తించడం చాలా కీలకమని చెప్పారు. రాబోయే కాలంలో ఏఐ వ్యవస్థలు మానవుల రోజువారీ జీవితాల్లో, ఉద్యోగాల్లో ప్రధాన భాగస్వామిగా మారతాయని, కాబట్టి ఏఐ శక్తిని మానవాళి సంక్షేమానికి అనుగుణంగా మార్గనిర్దేశం చేయడం అత్యంత అవసరమని పిలుపునిచ్చారు. ఈ సాంకేతిక విప్లవం వేళ మానవ మనస్సు, చైతన్యం యొక్క అసలైన విలువలపై ప్రపంచం దృష్టి సారించాల్సిన సమయం వచ్చిందని స్వామి సర్వప్రియానంద పేర్కొన్నారు.
