కరువుతో అల్లాడుతున్న దక్షిణాది
ఆగస్టులో తక్కువ వర్షాలు.. సెప్టెంబర్లోనూ అదే పరిస్థితి
తెలంగాణలోనూ తీవ్ర వర్షాభావ పరిస్థితులు
నైరుతి రుతుపవనాలు ముగింపు దశకు చేరుకున్న వేళ.. భారత వాతావరణ శాఖ (IMD) ఇచ్చిన తాజా అంచనాలు ఆందోళన కలిగిస్తున్నాయి. ఆగస్టులోనే వర్షాలు భారీగా తగ్గిపోగా.. సెప్టెంబర్లోనూ సాధారణం కంటే తక్కువ వర్షపాతం నమోదయ్యే అవకాశం ఉందని IMD అంచనా వేసింది. దీంతో ఈ ఏడాది నైరుతి రుతుపవనాల సీజన్ లోటు వర్షపాతంతో ముగిసే అవకాశాలు మరింత పెరిగాయి. దీనికి ప్రధాన కారణాల్లో ఎల్నినో పరిస్థితులు ఒకటిగా మారాయి. పసిఫిక్ మహాసముద్రంలో సముద్ర ఉపరితల ఉష్ణోగ్రతలు పెరగడం, దాని ప్రభావంతో వాతావరణ వ్యవస్థల్లో మార్పులు చోటుచేసుకోవడం భారత రుతుపవనాలపై ప్రతికూల ప్రభావం చూపుతున్నాయి.
ఆగస్టులోనే భారీ లోటు
నైరుతి రుతుపవనాల్లో జూలై తర్వాత అత్యంత కీలకమైన నెల ఆగస్టు. కానీ ఈసారి ఆగస్టు వర్షాలు పూర్తిగా నిరాశపరిచాయి. దేశవ్యాప్తంగా సాధారణంగా ఆగస్టులో కురవాల్సిన వర్షపాతంతో పోలిస్తే 16.3 శాతం లోటు నమోదైంది. ఆగస్టులో దేశం మొత్తం మీద కేవలం 213.3 మిల్లీమీటర్ల వర్షపాతం నమోదైనట్లు తాజా గణాంకాలు వెల్లడిస్తున్నాయి. 2001 తర్వాత అత్యంత తక్కువ వర్షపాతం నమోదైన ఆగస్టు నెలల్లో ఇది ఒకటిగా నిలిచింది.
ఇక జిల్లాల వారీగా చూస్తే పరిస్థితి మరింత స్పష్టంగా అర్థమవుతుంది. దేశంలోని 741 జిల్లాల్లో దాదాపు 42 శాతం జిల్లాలు లోటు వర్షపాతం పరిధిలోకి వెళ్లాయి. మరో 5 శాతం జిల్లాల్లో తీవ్ర లోటు నమోదైంది. సాధారణ వర్షాలు అందుకున్న జిల్లాల సంఖ్య కూడా పరిమితంగానే ఉంది. అంటే వర్షాల కొరత కొన్ని రాష్ట్రాలకు మాత్రమే పరిమితం కాలేదని ఈ గణాంకాలు చెబుతున్నాయి.
దక్షిణ భారతంపైనే ఎక్కువ ప్రభావం
దేశవ్యాప్తంగా వర్షాల లోటు ఉన్నప్పటికీ.. దక్షిణ ద్వీపకల్పంలో పరిస్థితి మరింత తీవ్రంగా ఉంది. ఆగస్టులో దక్షిణ ద్వీపకల్పానికి సాధారణం కంటే 27 శాతం తక్కువ వర్షపాతం నమోదైంది. ఈ ప్రాంతంలో నమోదైన వర్షపాతం సుమారు 139.1 మిల్లీమీటర్లు మాత్రమే. అంటే దేశ సగటు లోటుతో పోలిస్తే దక్షిణ భారతంలో వర్షాల కొరత మరింత ఎక్కువగా ఉంది.
తెలంగాణ, ఆంధ్రప్రదేశ్, కర్ణాటక, తమిళనాడు, కేరళ వంటి రాష్ట్రాలపై ఈ పరిణామం ప్రభావం చూపుతోంది. ముఖ్యంగా బంగాళాఖాతంలో ఏర్పడిన అల్పపీడనాలు, వర్ష వ్యవస్థలు దక్షిణం వైపు ఆశించినంతగా కదలకుండా మధ్య, ఉత్తర భారతం వైపు ఎక్కువగా వెళ్లడంతో వర్షాల పంపిణీలో భారీ అసమానత ఏర్పడింది. ఒకవైపు ఉత్తర భారతంలో భారీ వర్షాలు, వరదలు కనిపిస్తే.. మరోవైపు దక్షిణాదిలో వర్షాభావ పరిస్థితులు ఏర్పడటానికి ఇది కూడా ఒక కారణంగా మారింది.
తెలంగాణలో పరిస్థితి ఏంటి?
దక్షిణాదిలో వర్షాల లోటు ప్రభావం తెలంగాణలో కూడా స్పష్టంగా కనిపిస్తోంది. ఆగస్టు 2026లో తెలంగాణ కేవలం 134.5 మిల్లీమీటర్ల వర్షపాతాన్ని అందుకుంది. సాధారణంగా ఆగస్టులో తెలంగాణలో 215.8 మిల్లీమీటర్ల వర్షపాతం నమోదవ్వాలి. అంటే ఒక్క ఆగస్టు నెలలోనే రాష్ట్రంలో 38 శాతం వర్షపాతం లోటు నమోదైంది.
ఆగస్టు లోటు కారణంగా జూన్ నుంచి ఆగస్టు వరకు మొత్తం నైరుతి రుతుపవనాల సీజన్లో తెలంగాణ లోటు కూడా పెరిగింది. జూన్–ఆగస్టు మధ్య రాష్ట్రంలో 473.8 మిల్లీమీటర్ల వర్షపాతం నమోదైంది. సాధారణంగా ఈ కాలంలో 573.5 మిల్లీమీటర్ల వర్షపాతం రావాలి. అంటే మూడు నెలల కాలంలో తెలంగాణకు దాదాపు 17 శాతం లోటు ఏర్పడింది.
ఇక్కడ మరో ముఖ్యమైన విషయం ఏమిటంటే.. జూలైలో వచ్చిన వర్షాలతో తెలంగాణ పరిస్థితి కొంత మెరుగుపడింది. దీంతో సీజన్ ప్రారంభంలో ఉన్న లోటు తగ్గింది. కానీ ఆగస్టులో ఒక్కసారిగా వర్షాలు బాగా తగ్గిపోవడంతో మళ్లీ లోటు పెరిగింది. గత ఏడాది ఆగస్టుతో పోలిస్తే ఈసారి పరిస్థితి దారుణంగా ఉంది. 2025 ఆగస్టులో తెలంగాణలో 378.5 మిల్లీమీటర్ల వర్షపాతం నమోదవగా.. 2026 ఆగస్టులో అది కేవలం 134.5 మిల్లీమీటర్లకు పడిపోయింది.
సెప్టెంబర్.. ఆశ కూడా సన్నగిల్లిందా?
ఇప్పుడు తెలంగాణతో పాటు దేశం మొత్తం దృష్టి సెప్టెంబర్పై ఉంది. నైరుతి రుతుపవనాల సీజన్లో చివరి నెల అయిన సెప్టెంబర్లో వర్షాలు కురిస్తే ఇప్పటివరకు ఏర్పడిన లోటును కొంతవరకు భర్తీ చేసుకునే అవకాశం ఉంటుంది. కానీ IMD తాజా అంచనా ఆ ఆశలను బలహీనపరుస్తోంది.
సెప్టెంబర్లో దేశవ్యాప్తంగా వర్షపాతం దీర్ఘకాల సగటులో 91 శాతం కంటే తక్కువగా ఉండే అవకాశం ఉందని IMD అంచనా వేసింది. సెప్టెంబర్ దీర్ఘకాల సగటు వర్షపాతం సుమారు 167.9 మిల్లీమీటర్లు. అంటే దేశవ్యాప్తంగా ఈ నెలలో సాధారణం కంటే తక్కువ వర్షపాతం నమోదయ్యే అవకాశం ఉంది. ముఖ్యంగా సెప్టెంబర్ మొదటి వారంలో దక్షిణ భారతంలో వర్షాల కార్యకలాపాలు బలహీనంగానే ఉంటాయని IMD తాజా సూచనలు చెబుతున్నాయి.
తెలంగాణకు ఇది కీలక పరిణామం. ఎందుకంటే సెప్టెంబర్ వర్షాలు పంటల చివరి ఎదుగుదల దశకు చాలా అవసరం. పత్తి, మొక్కజొన్న, సోయాబీన్, పప్పుధాన్యాలు వంటి ఖరీఫ్ పంటలకు ఈ సమయంలో నేలలో తేమ కీలకం. వర్షాల మధ్య విరామం ఎక్కువైతే దిగుబడులపై ప్రభావం పడే అవకాశం ఉంటుంది. అదే సమయంలో రబీ సీజన్ ప్రారంభానికి ముందు నేలలో తేమ, జలాశయాల్లో నీటి నిల్వలు కూడా కీలకంగా మారతాయి.
ఎల్నినో ఏం చేస్తోంది?
ఎల్నినో అనేది పసిఫిక్ మహాసముద్రంలోని సముద్ర ఉపరితల ఉష్ణోగ్రతలు సాధారణం కంటే ఎక్కువగా మారే వాతావరణ పరిస్థితి. దీని ప్రభావం ప్రపంచంలోని అనేక ప్రాంతాల వర్షపాత నమూనాలపై ఉంటుంది. భారతదేశంలో ఇది సాధారణంగా రుతుపవనాల బలహీనతతో సంబంధం కలిగి ఉంటుంది. ఈసారి కూడా పసిఫిక్లో ఎల్నినో పరిస్థితులు బలపడటం భారత రుతుపవనాలపై ప్రభావం చూపుతున్నట్లు IMD, వాతావరణ నిపుణుల అంచనాలు సూచిస్తున్నాయి.
వాస్తవానికి 2026 నైరుతి రుతుపవనాల సీజన్పై IMD మొదటి అంచనాలోనే సాధారణం కంటే తక్కువ వర్షపాతం ఉంటుందని సూచించింది. ఏప్రిల్లో విడుదల చేసిన తొలి అంచనాలో సీజన్ వర్షపాతం దీర్ఘకాల సగటులో 92 శాతం ఉండొచ్చని అంచనా వేయగా.. తర్వాతి దశలో దాన్ని 90 శాతానికి సవరించింది. ఎల్నినో తీవ్ర ప్రభావం చూపే అవకాశముందని కూడా అప్పుడే ప్రస్తావించింది.
సీజన్ ముగిసే నాటికి లోటు మరింత పెరుగుతుందా?
జూన్లో దేశవ్యాప్తంగా వర్షపాతం సాధారణం కంటే 35 శాతం తక్కువగా నమోదైంది. జూలైలో కొంత ఉపశమనం లభించినప్పటికీ.. ఆగస్టులో మళ్లీ 16.3 శాతం లోటు నమోదైంది. సెప్టెంబర్లోనూ సాధారణం కంటే తక్కువ వర్షపాతం నమోదయ్యే అవకాశం ఉండటంతో మొత్తం జూన్–సెప్టెంబర్ సీజన్ 90 శాతం LPA కంటే దిగువన ముగిసే అవకాశం ఉందని అంచనాలు సూచిస్తున్నాయి. అలా జరిగితే ఈ సీజన్ దేశానికి గణనీయమైన లోటు వర్షపాత సీజన్గా మిగిలిపోవచ్చు.
వర్షాల కొరత.. వ్యవసాయానికి ముప్పు
వర్షాల లోటు అంటే కేవలం వర్షాలు పడకపోవడం మాత్రమే కాదు. దాని ప్రభావం నేల తేమ, పంటల ఎదుగుదల, భూగర్భ జలాలు, జలాశయాల నిల్వలు, రబీ సాగు వరకు విస్తరిస్తుంది. దేశంలో సాగు భూమిలో గణనీయమైన భాగం ఇప్పటికీ వర్షాధారంగానే ఉంది. అందువల్ల సెప్టెంబర్లో కూడా వర్షాలు తక్కువగా ఉంటే పంట దిగుబడులు, రైతుల ఆదాయాలపై ఒత్తిడి పెరగవచ్చు.
తెలంగాణ విషయంలోనూ ఇదే కీలకం. ఆగస్టులోనే 38 శాతం లోటు నమోదైన నేపథ్యంలో సెప్టెంబర్ వర్షాలు మరింత తగ్గితే ఖరీఫ్ పంటలపై ఒత్తిడి పెరిగే అవకాశం ఉంది. అయితే రాష్ట్రవ్యాప్తంగా ఒకే రకమైన పరిస్థితి ఉండదు. స్థానికంగా కురిసే భారీ వర్షాలు కొన్ని మండలాలు, జిల్లాల్లో లోటును కొంతవరకు పూడ్చవచ్చు. అందుకే రాష్ట్ర సగటుతో పాటు జిల్లాల వారీ వర్షపాతం, జలాశయాల నిల్వలు, పంటల పరిస్థితిని కూడా గమనించడం అవసరం.
ముందున్నది కీలకమైన నెల
మొత్తంగా చూస్తే.. ఈ ఏడాది నైరుతి రుతుపవనాల కథలో జూన్ లోటు, జూలైలో స్వల్ప ఉపశమనం, ఆగస్టులో మళ్లీ భారీ తగ్గుదల కనిపించింది. ఇప్పుడు చివరి నెల అయిన సెప్టెంబర్పైనా ఆశలు పెట్టుకున్నా.. IMD అంచనా మాత్రం నిరాశ కలిగిస్తోంది. దక్షిణ ద్వీపకల్పంలో ఇప్పటికే 27 శాతం వర్షపాతం లోటు, తెలంగాణలో ఆగస్టులో 38 శాతం, జూన్–ఆగస్టు మధ్య 17 శాతం లోటు నమోదవడం పరిస్థితి తీవ్రతను చెబుతోంది. ఈ ఏడాది వర్షాల కథకు సెప్టెంబర్ చివరి అధ్యాయం.. కానీ దాని ప్రభావం మాత్రం వచ్చే సీజన్ వరకు కొనసాగుతుందా అన్నదే అసలు ప్రశ్న.
