ఎల్‌నినోతో దేశంలో కరెంట్ సంక్షోభం
వేగంగా మారుతున్న వాతావరణ పరిస్థితులు
రాత్రిపూటా కరెంట్ కోత‌లు త‌ప్ప‌వా..?
రాత్రిళ్ల‌లోనూ అనూహ్యంగా పెరుగుతున్న ప‌వ‌ర్ డిమాండ్
పగటిపూట సూర్యుడి వెలుగుతో సోలార్ విద్యుత్ దూసుకెళ్తోంది. కానీ సూర్యుడు అస్తమించిన తర్వాతే భారత్‌ విద్యుత్ వ్యవస్థకు అసలు పరీక్ష మొదలవుతోంది. రాత్రి ఉష్ణోగ్రతలు పెరగడం, ACల వినియోగం పెరగడం, మరోవైపు ఎల్‌నినో ప్రభావంతో వాతావరణ పరిస్థితులు మారడం.. ఇవన్నీ కలిసి రాత్రిపూట విద్యుత్ డిమాండ్‌పై ఒత్తిడిని పెంచుతున్నాయి.
2026లో భారత విద్యుత్ డిమాండ్ కొత్త గరిష్ఠాలను తాకింది. మే 21న దేశంలో పీక్ విద్యుత్ డిమాండ్ 270 గిగావాట్లకు చేరింది. 2019లో ఉన్న సుమారు 180 GWతో పోలిస్తే ఇది భారీ పెరుగుదల. మే నెల అంటే మంచి వేసవి కావ‌డంతో.. విద్యుత్ డిమాండ్ పెరిగింద‌నుకోవ‌చ్చు. కానీ జులై, ఆగ‌స్టుల్లోనూ ఇదే ప‌రిస్థితి క‌నిపిస్తోంద‌ట. ముఖ్యంగా సాయంత్రం తర్వాత ACలు, కూలర్లు, ఫ్యాన్ల వినియోగం పెరగడంతో రాత్రి కూడా డిమాండ్ బలంగా కొనసాగుతోంది.
పగటి పూట ఆదుకుంటున్న సోలార్
ఇక్కడే అసలు సమస్య ఉంది. పగలు సోలార్ విద్యుత్ అందుబాటులో ఉంటుంది. కానీ రాత్రి సూర్యుడు ఉండడు. భారతదేశంలో వేసవి సమయంలో రాత్రి 8 గంటల ప్రాంతంలో పీక్ నెట్ లోడ్ సాధారణంగా కనిపిస్తోంది. తెల్లవారుజామున 4 గంటలకు కూడా డిమాండ్ రాత్రి పీక్ కంటే సగటున కేవలం 10 శాతం మాత్రమే తక్కువగా ఉంటోంది. అంటే రాత్రి కరెంట్ అవసరం తగ్గిపోవడం లేదు.
వేస‌విని త‌ల‌పిస్తున్న రాత్రి ఉష్ణోగ్రతలు
దీనికి మరో పెద్ద కారణం వేడి రాత్రులు. ఇంట‌ర్నేష‌న‌ల్ ఎన‌ర్జీ ఏజెన్సీ..IEA విశ్లేషణ ప్రకారం భారత్‌లో రాత్రి ఉష్ణోగ్రతలు పగటి ఉష్ణోగ్రతల కంటే దాదాపు రెండింతల వేగంతో పెరుగుతున్నాయి. నగరాల్లో కాంక్రీట్ కారణంగా ఏర్పడే అర్బ‌న్ హీట్ ఐలాండ్ ప్రభావం రాత్రి వేడిని మరింత పెంచుతోంది. ఫలితంగా రాత్రిపూట ACల వినియోగం భారీగా పెరుగుతోంది. వేసవిలో కొన్ని సందర్భాల్లో ACలే మొత్తం విద్యుత్ వినియోగంలో మూడో వంతు వరకు వాటా కలిగి ఉంటాయని IEA చెబుతోంది.
ఇప్పుడు ఈ కథలోకి ఎల్‌నినో వ‌చ్చి చేరింది. పసిఫిక్‌ సముద్ర ఉపరితల ఉష్ణోగ్రతల్లో వచ్చే మార్పులతో ఏర్పడే ఎల్‌నినో ప్రపంచవ్యాప్తంగా వాతావరణాన్ని ప్రభావితం చేస్తుంది. ఎల్‌నినో మరింత బ‌ల‌ప‌డ‌డంతో ఉష్ణోగ్రతలు పెరిగే అవకాశం ఉందని IEA హెచ్చరిస్తోంది. అదే సమయంలో కొన్ని ప్రాంతాల్లో వర్షపాతం, జలవిద్యుత్‌, గాలి విద్యుత్ ఉత్పత్తిపైనా ప్రతికూల ప్రభావం పడే అవకాశం ఉంది. అంటే ఒకవైపు కరెంట్ డిమాండ్ పెరగడం.. మరోవైపు సంప్ర‌దాయ వ్య‌వ‌స్థ‌ల‌పై ప్రభావంతో విద్యుత్ ఉత్పత్తి తగ్గే ప్రమాదం అనే డబుల్‌ సవాల్ ఎదురవుతుంది.
దీని ప్రభావం ఇప్పటికే విద్యుత్ ఉత్పత్తి గణాంకాల్లో కనిపిస్తోందని ఎన్నో రిపోర్ట్స్ చెబుతున్నాయి. జూలై 2026లో భారత్‌లో రెన్యువ‌బుల్ జ‌న‌రేష‌న్ రికార్డు స్థాయికి చేరినా, రాత్రిపూట కూలింగ్ డిమాండ్ పెరగడం, జలవిద్యుత్‌ ఉత్పత్తి తగ్గడం వంటి కారణాలతో బొగ్గు వాడ‌కం కూడా పెరిగింది. అంటే పగటి సమయంలో సోలార్ ఎంత పెరిగినా.. రాత్రి అవసరాలను తీర్చడానికి విద్యుత్ అవసరం ఇంకా బలంగానే ఉంది.
భ‌విష్య‌త్ ఏంటి..?
దేశ విద్యుత్ వ్యవస్థ ఇప్పటివరకు పెరుగుతున్న డిమాండ్‌ను నిర్వహించడంలో గణనీయమైన సామర్థ్యాన్ని చూపించింది. అసలు సవాల్ భవిష్యత్తులో డిమాండ్ మరింత పెరిగినప్పుడు పగటి సోలార్ విద్యుత్‌ను రాత్రికి ఎలా తీసుకెళ్లాలి? అన్నదే. దీనికి బ్యాట‌రీ స్టోరేజ్, పంప్డ్ స్టోరేజ్, హైడ్రో ప‌వ‌ర్, గ్రిడ్ ఫ్లెక్సిబిలిటీ వంటి పరిష్కారాలు కీలకం కానున్నాయి.
అంటే రాబోయే రోజుల్లో భారత్‌ ముందున్న ప్రశ్న “ఎంత విద్యుత్ ఉత్పత్తి చేస్తున్నాం?” అనేది మాత్రమే కాదు. “అవసరమైన సమయంలో ఆ విద్యుత్‌ను అందించగలుగుతున్నామా?” అన్నదే. పగలు సూర్యుడి నుంచి అపారమైన విద్యుత్ వస్తోంది. కానీ రాత్రి అదే విద్యుత్‌ను నిల్వ చేసి అందించలేకపోతే.. రెన్యూవ‌బుల్ ఎన‌ర్జీ పెరుగుదలతో పాటు కొత్త సమస్య కూడా పెరుగుతుంది.
ఎల్‌నినో వేడి పెంచితే.. ACలు కరెంట్ డిమాండ్‌ను పెంచుతాయి. సోలార్ రాత్రికి పనికిరాదు. జలవిద్యుత్‌ తగ్గితే ఒత్తిడి మరింత పెరుగుతుంది. అందుకే భారత్‌ విద్యుత్ కథలో తదుపరి పెద్ద అధ్యాయం కేవలం సోలార్ గురించి కాదు.. “స్టోరేజ్” గురించి కూడా. రాబోయే వేడి రాత్రుల్లో దేశ విద్యుత్ వ్యవస్థకు అదే అసలు పరీక్ష.
