దేశ రాజధాని ఢిల్లీలో వాయు కాలుష్యం అత్యంత ప్రమాదకర స్థాయికి చేరుకుంటున్న తరుణంలో భారత అత్యున్నత న్యాయస్థానం సుప్రీంకోర్టు కీలక వ్యాఖ్యలు చేసింది. దీపావళి పండుగ సందర్భంలో ప్రతి ఏటా కానుకలు ఇచ్చిపుచ్చుకునే సంప్రదాయం కూడా నగరంలో వాహన కాలుష్యం తీవ్రమవడానికి ఒకానొక కారణమవుతోందని భారత ప్రధాన న్యాయమూర్తి (CJI) జస్టిస్ సూర్యకాంత్ నేతృత్వంలోని ధర్మాసనం అభిప్రాయపడింది. ప్రతి శీతాకాలంలో తీవ్రమైన కాలుష్య సమస్యను ఎదుర్కొంటున్న ఢిల్లీలో శాశ్వత మార్పులు రావాలంటే కేవలం ప్రభుత్వ నిబంధనలే కాకుండా, ప్రజల ఆలోచనా విధానంలో, జీవనశైలిలో సైతం సాంస్కృతిక మార్పులు రావాల్సిన అవసరం ఉందని కోర్టు స్పష్టం చేసింది. ముఖ్యంగా ధనవంతులు దీపావళి కానుకల ఇచ్చిపుచ్చుకోవడాన్ని ఒక సామాజిక హోదాకు, ప్రతిష్ఠకు చిహ్నంగా మార్చేశారని సీజేఐ వ్యాఖ్యానించారు.
ఢిల్లీలో తీవ్రమవుతున్న వాయు కాలుష్య నివారణ పిటిషన్లపై శుక్రవారం విచారణ చేపట్టిన సందర్భంగా సర్వోన్నత న్యాయస్థానం ఈ వ్యాఖ్యలు చేసింది. పండుగ రోజుల్లో కానుకల పంపిణీ పేరిట వేలాది మంది రోడ్లపైకి రావడం వల్ల రోడ్లపై వాహనాల రాకపోకలు విపరీతంగా పెరిగి ఉద్గారాల కాలుష్యం విస్తరిస్తోందని పేర్కొంది. మన ప్రాచీనమైన సంప్రదాయం ఏమిటో, పండుగల వేళ ఎలాంటి పద్ధతులు పాటించాలో ప్రజలు స్వచ్ఛందంగా గుర్తించాలని సూచించింది. కానుకల పంపిణీ వాహనాల వినియోగాన్ని తగ్గించడం కూడా కాలుష్య నియంత్రణకు అవసరమైన సామాజిక మార్పులో ముఖ్యమైన భాగమని అత్యున్నత న్యాయస్థానం అభిప్రాయపడింది.
మరోవైపు ఢిల్లీ నగరంలో గాలి నాణ్యత రోజురోజుకూ క్షీణిస్తోంది. కేంద్ర కాలుష్య నియంత్రణ మండలి (CPCB) వెలువరించిన తాజా గణాంకాల ప్రకారం శుక్రవారం నాటికి నగరంలో సగటు గాలి నాణ్యత సూచీ (AQI) 389గా నమోదు కాగా, నగరంలోని పలు ప్రధాన ప్రాంతాల్లో ఈ సూచీ ఏకంగా 400 మార్కును దాటి అత్యంత తీవ్రమైన కేటగిరీకి చేరుకుంది. నవంబర్ 8న దీపావళి పండుగ జరగనున్న నేపథ్యంలో మార్కెట్లన్నీ షాపింగ్ చేసే వినియోగదారులతో, రవాణా వాహనాలతో కిక్కిరిసిపోతున్నాయి. వివిధ రాష్ట్రాల నుంచి నిరంతరం వస్తున్న వాహనాలు నగరంలో తిరగడం వల్ల నిఘా పెట్టడం కష్టమవుతోందని, వాహనం రోడ్డుపై ఎంత సమయం తిరుగుతోందనేది కూడా కాలుష్య తీవ్రతను నిర్ధారిస్తుందని కోర్టు వ్యాఖ్యానించింది.
కేంద్ర ప్రభుత్వం తరఫున విచారణకు హాజరైన అదనపు సొలిసిటర్ జనరల్ ఐశ్వర్య భాటి కాలుష్య నివారణకు తీసుకుంటున్న చర్యలను ధర్మాసనానికి వివరించారు. ఇప్పటికే రాజధాని వ్యాప్తంగా గ్రేడెడ్ రెస్పాన్స్ యాక్షన్ ప్లాన్ (GRAP) రెండో దశ నిబంధనలను కఠినంగా అమలు చేస్తున్నామని తెలిపారు. రోడ్లపై యంత్రాలతో నీళ్లు చల్లడం, సరిహద్దు చెక్‌పోస్టుల వద్ద వాహనాల తనిఖీలను వేగవంతం చేయడం, పొగ తనిఖీ కేంద్రాలను (PUC) పారదర్శకంగా పర్యవేక్షించేందుకు జియోట్యాగింగ్ వంటి సాంకేతిక చర్యలు చేపట్టినట్లు కోర్టుకు నివేదించారు.
