నాలుగు నెలల్లో ముగ్గురు కేంద్ర మంత్రులు ఔట్‌..
త్వరలో మంత్రివర్గ విస్తరణకు సంకేతాలా?
2029 ఎన్నికలే టార్గెట్‌గా బీజేపీ కొత్త వ్యూహం రచిస్తోందా?
మోదీ మాస్టర్ ప్లాన్ ఏంటి..?
కేంద్రంలో ఏం జరుగుతోంది? ఒక్కొక్కరుగా మంత్రులు ఎందుకు తప్పుకుంటున్నారు? కొందరికి రాజ్యసభలో మళ్లీ అవకాశం దక్కకపోవడం.. మరికొందరు పార్టీ కోసం పదవులనే వదులుకోవడం.. ఇంకొందరికి రాజకీయంగా కొత్త బాధ్యతలు వస్తాయన్న ప్రచారం.. ఇవన్నీ కలిపి చూస్తే మోదీ మంత్రివర్గంలో ఏదో కీలక మార్పు జరగబోతోందన్న చర్చ మొదలైంది. తాజాగా కేంద్ర మంత్రి ఎల్. మురుగన్ రాజీనామా ఈ ఊహాగానాలకు మరింత బలం చేకూర్చింది. తమిళనాడులో బీజేపీని బలోపేతం చేయడానికి పూర్తిస్థాయిలో పనిచేయాలనుకుంటున్నానని ఆయన ప్రకటించారు. అయితే, ఇది ఒక్క మురుగన్ నిర్ణయంతో ముగిసే వ్యవహారమా? లేక మోదీ మూడోసారి అధికారంలోకి వచ్చిన తర్వాత కేంద్ర మంత్రివర్గంలో జరగబోతున్న పెద్ద మార్పులకు ఆరంభమా? అసలు బీజేపీ వ్యూహం ఏంటి?
4 నెలల్లో ముగ్గురు మంత్రులు.. కారణాలేంటి?
కేంద్ర మంత్రివర్గం నుంచి వరుసగా ముగ్గురు మంత్రులు వైదొలగడం ఇప్పుడు రాజకీయంగా ఆసక్తిని రేకెత్తిస్తోంది. జూన్‌లో జార్జ్ కురియన్, జూలైలో రవ్‌నీత్ సింగ్ బిట్టూ, అక్టోబర్‌లో ఎల్. మురుగన్.. ఇలా మూడు రాజీనామాలు తెరపైకి వచ్చాయి. అయితే, ఈ ముగ్గురి నిర్ణయాల వెనుక కారణాలు ఒకేలా లేవు.
రాజ్యసభకు తిరిగి నామినేషన్ దక్కకపోవడంతో కురియన్, బిట్టూ పదవుల నుంచి తప్పుకున్నారు. మురుగన్ మాత్రం తమిళనాడులో పార్టీని బలోపేతం చేయడానికి పూర్తిస్థాయిలో సమయం కేటాయించాలనే ఉద్దేశాన్ని ప్రకటించారు. ఈ మూడు పరిణామాలూ ఒకే రకమైన రాజకీయ నిర్ణయాలని భావించలేం. కానీ, వీటి మధ్య మరో కీలకమైన అంశం ఉంది. కేంద్ర మంత్రివర్గంలో ఖాళీలు ఏర్పడుతున్నాయి. అదే సమయంలో రాజ్యసభకు తిరిగి అవకాశం దక్కని మరికొందరు మంత్రుల భవిష్యత్తుపైనా చర్చ జరుగుతోంది.
ప్రధాని మోదీ 2024 జూన్‌లో మూడోసారి ప్రమాణ స్వీకారం చేసినప్పుడు కేంద్ర మంత్రివర్గంలో 71 మంది సభ్యులున్నారు. తాజా పరిణామాల నేపథ్యంలో ఆ సంఖ్య 68కు తగ్గింది. మరి ఈ ఖాళీలను భర్తీ చేయబోతున్నారా? లేక మంత్రివర్గంలో ఉన్నవారికే అదనపు బాధ్యతలు అప్పగించబోతున్నారా? ఇదే ఇప్పుడు కీలకమైన ప్రశ్న.
త్వరలో మంత్రివర్గ విస్తరణ ఉంటుందా?
మంత్రుల రాజీనామాలు, రాజ్యసభ నామినేషన్లలో మార్పులు, పార్టీకి కొత్త బాధ్యతలు చేపడుతున్న నాయకులు.. ఈ పరిణామాలన్నీ కలిపి చూస్తే మంత్రివర్గ పునర్వ్యవస్థీకరణపై ఊహాగానాలు పెరగడం సహజమే. మురుగన్ రాజీనామా తర్వాత ఈ చర్చ మరింత ఊపందుకుంది.
ఇక్కడ మరో అంశాన్ని కూడా గమనించాలి. ఉత్తరప్రదేశ్ నుంచి రాజ్యసభకు తిరిగి నామినేషన్ దక్కని కేంద్ర పెట్రోలియం మంత్రి హర్దీప్ సింగ్ పూరీ, కేంద్ర మంత్రి బి.ఎల్. వర్మ ఇంకా తమ పదవుల్లో కొనసాగుతున్నారు. అంటే రాజ్యసభకు మళ్లీ ఎంపిక కాకపోవడమే మంత్రి పదవికి వెంటనే రాజీనామా చేయాల్సిన పరిస్థితి కాదని స్పష్టమవుతోంది. అదే సమయంలో పంకజ్ చౌధరి, హర్ష్ మల్హోత్రా వంటి నాయకులు పార్టీ రాష్ట్ర అధ్యక్ష బాధ్యతలు చేపట్టినా కేంద్ర ప్రభుత్వంలో కొనసాగుతున్నారు.
అందుకే అసలు చర్చ ఖాళీ అయిన మంత్రి పదవుల భర్తీ గురించే కాదు. ఎవరికి బాధ్యతలు ఇవ్వాలి? ఎవరిని పార్టీ పనులకు ఉపయోగించుకోవాలి? వచ్చే ఎన్నికల ముందు ప్రభుత్వంలోనూ, సంస్థాగత వ్యవస్థలోనూ ఎలాంటి మార్పులు చేయాలి? అన్నదే మోదీ నాయకత్వం ముందున్న అసలు లెక్కగా కనిపిస్తోంది.
2029 ఎన్నికలే టార్గెట్.. బీజేపీ వ్యూహం ఇదేనా?
మోదీ మూడోసారి అధికారంలోకి వచ్చిన తర్వాత బీజేపీ ముందున్న అతిపెద్ద లక్ష్యం 2029 లోక్‌సభ ఎన్నికల్లో తన రాజకీయ బలాన్ని నిలబెట్టుకోవడం. సాధ్యమైన చోట మరింత విస్తరించడం. ఇందుకోసం కేంద్ర ప్రభుత్వ పనితీరుతోపాటు పార్టీ సంస్థాగత వ్యవస్థను కూడా బలోపేతం చేయాల్సి ఉంటుంది. రాష్ట్రాల్లో ప్రజాదరణ ఉన్న నాయకులను గుర్తించడం, క్షేత్రస్థాయిలో కార్యకర్తలను సమీకరించడం, బలహీనంగా ఉన్న ప్రాంతాల్లో పార్టీకి కొత్త పునాది వేయడం కీలకం.
ఈ నేపథ్యంలో మంత్రివర్గంలో మార్పులు జరిగితే అవి కేవలం పరిపాలనా సర్దుబాట్లకే పరిమితం కాకపోవచ్చు. రాజకీయంగా కీలకమైన రాష్ట్రాలకు ప్రాధాన్యం ఇవ్వడం, సామాజిక సమీకరణాలను పరిగణనలోకి తీసుకోవడం, పార్టీకి ఎన్నికల్లో ఉపయోగపడే నాయకులకు బాధ్యతలు అప్పగించడం వంటి అంశాలు కూడా పరిశీలనలో ఉండవచ్చు.
మురుగన్ విషయంలో ఈ వ్యూహానికి ఒక ప్రత్యేక కోణం ఉంది. ఆయన కేంద్ర పదవిని వదిలి తమిళనాడు రాజకీయాల్లో పూర్తిస్థాయిలో పనిచేయాలనుకుంటున్నట్లు ప్రకటించారు. అంటే బీజేపీకి కేంద్రంలో అధికారంలో ఉండటమే కాకుండా, రాష్ట్రాల్లో పార్టీ బలాన్ని పెంచుకోవడం కూడా ఎంత ముఖ్యమో ఈ నిర్ణయం సూచిస్తోంది.
దక్షిణాదిపై ప్రత్యేక ఫోకస్ పెట్టనుందా?
బీజేపీకి ఉత్తర భారతదేశంలో బలమైన రాజకీయ పునాది ఉన్నప్పటికీ, దక్షిణాది రాష్ట్రాల్లో అదే స్థాయి ఆధిపత్యం లేదు. ముఖ్యంగా తమిళనాడులో డీఎంకే, అన్నాడీఎంకే వంటి ప్రాంతీయ పార్టీల ప్రభావం బలంగా ఉంది. ఈ నేపథ్యంలో అక్కడ పార్టీని విస్తరించడం బీజేపీకి ఎంతో కాలంగా రాజకీయ సవాల్.
గతంలో తమిళనాడు బీజేపీ అధ్యక్షుడిగా పనిచేసిన మురుగన్, వేలయాత్ర ద్వారా పార్టీ కార్యకర్తల్లో ఉత్సాహాన్ని పెంచే ప్రయత్నం చేశారు. కేంద్ర మంత్రిగా ఉన్నప్పటికీ రాష్ట్ర రాజకీయాలతో ఆయనకు సంబంధం కొనసాగింది. ఇప్పుడు తిరిగి క్షేత్రస్థాయిలో పనిచేయాలని నిర్ణయించుకోవడం వెనుక 2029 ఎన్నికల లక్ష్యం స్పష్టంగా కనిపిస్తోంది.
అయితే, తమిళనాడులో పార్టీ బలోపేతం కావాలంటే ఒక్క నాయకుడి కృషి మాత్రమే సరిపోదు. స్థానిక నాయకత్వం, మిత్రపక్షాలతో సంబంధాలు, సామాజిక వర్గాల మద్దతు, ప్రజా సమస్యలపై నిరంతర పోరాటం.. ఇవన్నీ కీలకమే. మురుగన్‌కు ఎలాంటి బాధ్యతలు అప్పగిస్తారు? రాష్ట్రంలో బీజేపీ నాయకత్వానికి ఆయన ఎలా సహకరిస్తారు? అన్నది రాబోయే రోజుల్లో స్పష్టమవుతుంది.
మంత్రుల మార్పు.. కేవలం పదవుల సర్దుబాటేనా?
మంత్రివర్గ విస్తరణ జరిగినా, జరగకపోయినా బీజేపీ ముందున్న అసలు సవాలు రాజకీయంగా కీలకమైన నాయకులను సరైన చోట ఉపయోగించుకోవడం. కేంద్రంలో పరిపాలనకు అవసరమైన అనుభవం ఒకవైపు.. రాష్ట్రాల్లో పార్టీని బలోపేతం చేయడానికి అవసరమైన నాయకత్వం మరోవైపు. ఈ రెండింటి మధ్య సమతుల్యత సాధించాల్సి ఉంటుంది.
మంత్రివర్గంలో కొత్త ముఖాలకు అవకాశం ఇస్తే అది కొత్త సామాజిక, ప్రాంతీయ సమీకరణాలకు సంకేతం కావచ్చు. ఇప్పటికే ఉన్న మంత్రులకు అదనపు బాధ్యతలు అప్పగిస్తే ప్రభుత్వ పనితీరును మెరుగుపరచాలనే ఉద్దేశం ఉండవచ్చు. కొందరు నాయకులను పార్టీ సంస్థాగత బాధ్యతలకు పంపితే ఎన్నికల సన్నద్ధతకు ప్రాధాన్యం ఇస్తున్నట్లు భావించవచ్చు. కానీ, ఏ మార్గాన్ని ఎంచుకుంటారన్నది ప్రధాని మోదీ, బీజేపీ అగ్రనాయకత్వం తీసుకునే నిర్ణయంపైనే ఆధారపడి ఉంటుంది.
ఇప్పుడు దేశ రాజకీయాల్లో చర్చ మంత్రులు ఎందుకు రాజీనామా చేస్తున్నారన్న దానికే పరిమితం కాదు. వారి స్థానాల్లో ఎవరికి అవకాశం దక్కుతుంది? మంత్రివర్గాన్ని పునర్వ్యవస్థీకరిస్తారా? బలహీన రాష్ట్రాల్లో పార్టీని బలోపేతం చేయడానికి ఎలాంటి నాయకులను రంగంలోకి దించుతారు? అన్నది మరింత ఆసక్తికరంగా మారింది. మురుగన్ రాజీనామా ఈ చర్చకు కేంద్రబిందువుగా నిలిచినా, అసలు పరీక్ష మాత్రం బీజేపీ తదుపరి నిర్ణయాల్లోనే ఉంది. 2029 ఎన్నికల కోసం మోదీ నాయకత్వం ప్రభుత్వంలో మార్పులకు శ్రీకారం చుడుతుందా? లేక పార్టీ యంత్రాంగాన్ని బలోపేతం చేయడంపైనే మొదట దృష్టి పెడుతుందా? దీనిపై స్పష్టత వచ్చే వరకు రాజకీయ వర్గాల అంచనాలు కొనసాగుతూనే ఉంటాయి.
