యుద్ధాల సెగ.. ఎరువుల కొరత..
ధాన్యం సరఫరాకు బ్రేకులు..
ముందున్నది మరో పెద్ద సవాలా?
ప్రపంచం ఆహార సంక్షోభం దిశగా అడుగులు వేస్తోందా..? రానున్న రోజుల్లో తినడానికి తిండి కూడా దొరకదా..? ఇప్పటికప్పుడే ఇది నిజమని చెప్పలేం కానీ.. ఈ యుద్ధాలు, సంక్షోభాలు ఇలాగే కొనసాగితే రానున్నది గడ్డుకాలమే. అవును.. ఒక దేశంలో యుద్ధం జరిగితే.. మరో దేశంలో ఎరువుల సరఫరా ఆగితే.. ఇంకో ప్రాంతంలో పంటలు పండకపోతే.. ఇంధనం ధర పెరిగితే.. ఇవన్నీ చివరికి మన మార్కెట్ ధరలను తాకుతాయి.
అందుకే భారత విదేశాంగ మంత్రి ఎస్. జైశంకర్ చేసిన హెచ్చరిక చర్చనీయాంశంగా మారింది. రాబోయే నెలల్లో ప్రపంచం ఒక పెద్ద ఆహార సంక్షోభాన్ని ఎదుర్కొనే ప్రమాదం ఉందని ఆయన హెచ్చరించారు. ఇది కేవలం ఒక మాట కాదు. ప్రపంచ ఆహార వ్యవస్థలో ఇప్పటికే పేరుకుపోతున్న అనేక సమస్యలను కలిపి చూస్తే.. జైశంకర్ ఎందుకు ఇంత తీవ్రమైన హెచ్చరిక చేశారో అర్థమవుతుంది.
ఆహారం ఉంది.. కానీ రేపటి ఆహారం?
ఆహార సంక్షోభం అంటే గోదాములు ఖాళీ కావడం మాత్రమే కాదు. అసలు ప్రమాదం అంతకంటే ముందే మొదలవుతుంది. రైతు పంట పండించడానికి అవసరమైన ఎరువులు ఖరీదైతే.. పంట ఖర్చు పెరుగుతుంది. ఇంధనం ఖరీదైతే.. వ్యవసాయ యంత్రాల నుంచి రవాణా వరకు అన్నింటి ఖర్చూ పెరుగుతుంది. ఒక ప్రాంతం నుంచి మరో ప్రాంతానికి ధాన్యం చేరడంలో అంతరాయం వస్తే.. సరఫరా తగ్గుతుంది. సరఫరా తగ్గితే ధరలు పెరుగుతాయి. అంటే రేపటి ఆహార సంక్షోభానికి మొదటి సంకేతం ఖాళీ బియ్యం బస్తా కాకపోవచ్చు.. పెరిగిన బియ్యం ధర కావచ్చు.
జైశంకర్ దేని గురించి హెచ్చరించారు?
జైశంకర్ చెప్పిన ఆందోళన వెనుక ప్రధానంగా నాలుగు అంశాలు ఉన్నాయి. ప్రపంచంలో కొనసాగుతున్న యుద్ధాలు, కీలక సరఫరా మార్గాలపై పెరుగుతున్న ఒత్తిడి, ఎరువుల కొరత.. వీటికి తోడు ప్రతికూల వాతావరణ పరిస్థితులు. ఇవన్నీ విడివిడిగా ఉన్న సమస్యలే. కానీ ఒకేసారి తీవ్రమైతే మాత్రం ప్రపంచ ఆహార సరఫరాపై పెద్ద ఒత్తిడి రావచ్చు.
ఇక్కడే జైశంకర్ హెచ్చరికలో అసలు పాయింట్ ఉంది. ప్రపంచానికి ఆహారం ఒక్కసారిగా అయిపోతుందని ఆయన చెప్పడం కాదు. ఆహారాన్ని పండించే, రవాణా చేసే, మార్కెట్‌కు తీసుకువచ్చే మొత్తం వ్యవస్థే ఒత్తిడికి గురవుతోందన్నది ఆయన ఆందోళన.
యుద్ధం బుల్లెట్లతో మొదలవుతుంది.. ధరలతో ముగుస్తుంది!
ఒక యుద్ధం మొదలైతే మొదట మనకు కనిపించేది బాంబులు, క్షిపణులు, సైనికులు. కానీ దాని ప్రభావం అంతటితో ఆగదు. ఆ ప్రాంతం నుంచి ప్రపంచ మార్కెట్లకు వెళ్లే ధాన్యం, ఎరువులు, ఇంధనం, ఇతర వ్యవసాయ సరఫరాలు దెబ్బతినొచ్చు.
ఇది ఇప్పటికే ప్రపంచం అనుభవించింది. ఉక్రెయిన్ యుద్ధం సమయంలో ధాన్యం, ఎరువులు, ఇంధన సరఫరాలపై ఏర్పడిన అంతరాయాలు ప్రపంచ ఆహార మార్కెట్లలో తీవ్ర ఆందోళనకు కారణమయ్యాయి. ఇప్పుడు పశ్చిమాసియాలోని పరిణామాలు కూడా అంతర్జాతీయ సరఫరా వ్యవస్థపై కొత్త ఒత్తిడిని సృష్టించే అవకాశాన్ని పెంచుతున్నాయి.
అందుకే జైశంకర్ చేసిన హెచ్చరికను కేవలం యుద్ధాల రాజకీయ కోణంలో చూడలేం. ఇది చివరికి ఆహార భద్రతకు సంబంధించిన విషయం.
అసలు చిక్కు ఎరువులతోనే...
రైతు భూమిలో విత్తనం వేయగానే పంట వచ్చేయదు. పంటకు నీరు కావాలి. ఎరువులు కావాలి. ఇంధనం కావాలి. పంటను మార్కెట్‌కు తీసుకెళ్లడానికి రవాణా కావాలి. వీటిలో ఏదైనా ఒకటి ఖరీదైతే రైతు ఖర్చు పెరుగుతుంది. ఎరువుల సరఫరా తగ్గితే పరిస్థితి మరింత క్లిష్టమవుతుంది. ఎందుకంటే ఈరోజు ఎరువుల కొరత అంటే.. రేపటి పంటపై ప్రభావం పడే ప్రమాదం.
ఇదే జైశంకర్ హెచ్చరికలో చాలా ముఖ్యమైన అంశం. ప్రపంచంలో ఎరువుల సరఫరా ఇప్పటికే ఒత్తిడిలో ఉందని ఆయన ప్రస్తావించారు. అంటే సమస్య కేవలం ఈరోజు మార్కెట్‌లో ఉన్న బియ్యం, గోధుమల గురించి కాదు. రాబోయే పంటలను ఎలా పండిస్తాం? అన్నదే అసలు ప్రశ్న.
ప్రకృతి కూడా పరీక్ష పెడితే?
ఇంతలో వాతావరణ మార్పులు, ఎల్‌నినో వంటి పరిస్థితులు వ్యవసాయానికి మరో సవాలుగా మారొచ్చు. వర్షాలు సరిగ్గా పడకపోతే ఒక ప్రాంతంలో పంట దెబ్బతింటుంది. మరొకచోట అతివృష్టి వస్తే పంట నాశనం కావచ్చు. ఎండలు తీవ్రంగా ఉంటే దిగుబడులు తగ్గొచ్చు. అంటే రైతు ఒకవైపు పెరుగుతున్న ఖర్చులతో పోరాడుతుంటే.. మరోవైపు ప్రకృతి పరిస్థితులతో పోరాడాల్సిన పరిస్థితి రావచ్చు.
యుద్ధం ఒక వైపు.. ఎరువుల సమస్య మరో వైపు.. వాతావరణం ఇంకో వైపు. ఈ మూడు ఒకేసారి దెబ్బతీస్తే.. ప్రపంచ ఆహార వ్యవస్థకు ఒత్తిడి పెరగడం ఖాయం.
ప్రపంచంలో నిజంగానే ఆకలి పెరుగుతోందా?
ఇక్కడ ఒక ఆసక్తికరమైన విషయం ఉంది. ప్రపంచ ఆహార పరిస్థితి పూర్తిగా కుప్పకూలిపోయిందని చెప్పలేం. ఐక్యరాజ్యసమితి తాజా అంచనాల ప్రకారం 2025లో ప్రపంచ ఆకలి వరుసగా మూడో ఏడాది తగ్గింది. అయినా దాదాపు 64.5 కోట్ల మంది ఇప్పటికీ ఆకలిని ఎదుర్కొన్నారు.
అంటే ఒకవైపు ప్రపంచం కొంత పురోగతి సాధిస్తోంది. మరోవైపు ఆ పురోగతిని వెనక్కి నెట్టే ప్రమాదాలు కూడా పెరుగుతున్నాయి. అదే అసలు భయం. ప్రపంచం ఆహార సంక్షోభం నుంచి బయటపడింది అనుకునే సమయంలో.. మరో యుద్ధం, మరో వాతావరణ షాక్, మరో సరఫరా అంతరాయం పరిస్థితిని మళ్లీ వెనక్కి తిప్పొచ్చు.
భారత్‌ పై ప్రభావం ఉంటుందా?
ఇప్పుడు సహజంగానే మనకు వచ్చే ప్రశ్న ఇదే. భారత్‌లో కూడా ఆహారం కొరత వస్తుందా? ప్రస్తుత పరిస్థితుల్లో రేపటి నుంచే దేశంలో ఆహారం దొరకదని చెప్పడానికి ఆధారం లేదు. మనం బియ్యం, గోధుమ వంటి ప్రధాన ఆహారధాన్యాలను పెద్ద స్థాయిలో ఉత్పత్తి చేసుకుంటున్నాం. దేశంలో ఆహార నిల్వల వ్యవస్థ కూడా ఉంది.
కానీ ప్రపంచ పరిణామాల ప్రభావం మాత్రం పూర్తిగా తప్పించుకోలేం. అంతర్జాతీయంగా ఎరువుల ధరలు పెరిగితే వ్యవసాయ ఖర్చుపై ప్రభావం పడుతుంది. ఇంధన ధరలు పెరిగితే రవాణా ఖర్చు పెరుగుతుంది. ప్రపంచ మార్కెట్‌లో సరఫరా తగ్గితే దిగుమతులు ఖరీదవుతాయి. అంటే భారత్‌కు అసలు ప్రమాదం ఆహారం లేకపోవడం కంటే ఆహారం ఖరీదవడం రూపంలో ముందుగా కనిపించే అవకాశం ఉంది.
మన వంటింటికి ప్రమాదం ఎక్కడి నుంచి..?
ఒక చిన్న ఉదాహరణ తీసుకుందాం. రైతుకు ఎరువు ఖరీదైంది. దాంతో పంట ఖర్చు పెరిగింది. ఇంధనం పెరిగింది. దాంతో పంటను మార్కెట్‌కు తీసుకెళ్లే ఖర్చు పెరిగింది. అంతర్జాతీయంగా సరఫరా తగ్గింది. దాంతో మార్కెట్ ధర మరింత పెరిగింది. చివరికి ఏం జరుగుతుంది? మన వంటింటి బడ్జెట్ పెరుగుతుంది.
అందుకే ఆహార సంక్షోభం అనేది కేవలం రైతు సమస్య కాదు. అది వినియోగదారుడి సమస్య కూడా. మధ్యతరగతి కుటుంబం నుంచి పేద కుటుంబం వరకు అందరినీ ప్రభావితం చేయగల సమస్య.
జైశంకర్ హెచ్చరికలో అసలు మెసేజ్ ఇదే!
జైశంకర్ మాటలను భయపెట్టే హెచ్చరికగా మాత్రమే చూడాల్సిన అవసరం లేదు. దాని వెనుక ఉన్న మెసేజ్ మరింత ముఖ్యమైనది. ప్రపంచం ఇప్పుడే జాగ్రత్త పడాలి. ఆహార నిల్వలు బలంగా ఉండాలి. ఎరువుల సరఫరా నిరంతరంగా ఉండాలి. రైతుకు ఉత్పత్తి ఖర్చు అదుపులో ఉండాలి. ప్రపంచ సరఫరా మార్గాలకు ప్రత్యామ్నాయాలను వెతుక్కోవాలి.
వాతావరణ మార్పులను తట్టుకునే వ్యవసాయ విధానాలు బలపడాలి. ఎందుకంటే ఆహార భద్రత అనేది కేవలం వ్యవసాయ శాఖ బాధ్యత కాదు. అది ఒక దేశ భద్రతకు సంబంధించిన అంశం. అందుకే ప్రతి దేశం జాగ్రత్త పడాల్సిన సమయం ఇది.
