ఉమ్మడి పౌరస్మృతి అంటే ఏమిటి?
కేంద్రం దూకుడు ఎందుకు..?
తీవ్రంగా వ్యతిరేకిస్తున్న విపక్షాలు
సాధారణ ప్రజల జీవితాల్లో ఎలాంటి మార్పులు రావచ్చు?
దేశ రాజకీయాల్లో మరోసారి ఉమ్మడి పౌరస్మృతి.. యూనిఫామ్ సివిల్ కోడ్ (UCC) అంశం హాట్ టాపిక్గా మారింది. కేంద్ర హోంమంత్రి అమిత్ షా చేసిన తాజా ప్రకటనతో ఈ అంశంపై రాజకీయ చర్చ మళ్లీ వేడెక్కింది. 2029 నాటికి ఎన్డీయే పాలిత రాష్ట్రాల్లో ఉమ్మడి పౌరస్మృతిని అమలు చేసే దిశగా ముందుకు వెళ్తామని అమిత్ షా ప్రకటించారు. దీంతో అసలు UCC అంటే ఏమిటి? దీని వల్ల ప్రజల జీవితాల్లో ఎలాంటి మార్పులు వస్తాయి? కేంద్రం ఎందుకు దీన్ని తీసుకురావాలని భావిస్తోంది? విపక్షాల అభ్యంతరాలేంటి? అనే చర్చ మొదలైంది.
అసలు ఉమ్మడి పౌరస్మృతి అంటే ఏంటి?
సింపుల్గా చెప్పాలంటే.. దేశంలోని పౌరులందరికీ మతంతో సంబంధం లేకుండా కొన్ని వ్యక్తిగత, కుటుంబ సంబంధిత పౌర వ్యవహారాల్లో ఒకే విధమైన చట్టాలు ఉండాలన్నదే ఉమ్మడి పౌరస్మృతి ఉద్దేశం. ముఖ్యంగా వివాహం, విడాకులు, వారసత్వం, దత్తత, కుటుంబ ఆస్తి వంటి అంశాల్లో ఒకే రకమైన చట్టపరమైన నిబంధనలు ఉండేలా చేయడం UCCలో ప్రధాన అంశం.
ప్రస్తుతం భారతదేశంలో వివిధ మతాలకు సంబంధించి కొన్ని వ్యక్తిగత చట్టాలు అమల్లో ఉన్నాయి. ఉదాహరణకు వివాహం, విడాకులు, వారసత్వం వంటి విషయాల్లో మతాల ఆధారంగా కొన్ని నిబంధనలు వేర్వేరుగా ఉంటాయి. UCC అమల్లోకి వస్తే.. ఈ వ్యక్తిగత పౌర వ్యవహారాల్లో మతం ఆధారంగా ఉండే భేదాలను తగ్గించి, అందరికీ ఒకే చట్టపరమైన వ్యవస్థ తీసుకురావాలన్నది ప్రతిపాదన.
క్రిమినల్ చట్టాలతో సంబంధం లేదు
ఇక్కడ ఒక విషయాన్ని స్పష్టంగా అర్థం చేసుకోవాలి. UCC అంటే దేశంలో ఉన్న అన్ని చట్టాలను ఒకటిగా చేయడం కాదు. హత్య, దొంగతనం, మోసం వంటి నేరాలకు సంబంధించిన క్రిమినల్ చట్టాలు ఇప్పటికే దేశవ్యాప్తంగా వర్తిస్తాయి. UCC ప్రధానంగా వ్యక్తిగత పౌర చట్టాలకు, అంటే కుటుంబం, వివాహం, వారసత్వం, దత్తత వంటి అంశాలకు మాత్రమే సంబంధించినది.
రాజ్యాంగంలోనే ప్రస్తావన
ఉమ్మడి పౌరస్మృతి గురించి ఇప్పుడు కొత్తగా చర్చ మొదలైనట్లు కాదు. భారత రాజ్యాంగంలోని ఆర్టికల్ 44లో దేశవ్యాప్తంగా పౌరులకు ఉమ్మడి పౌరస్మృతిని సాధించేందుకు ప్రభుత్వం ప్రయత్నించాలనే ఆదేశం ఉంది. అయితే ఇది ప్రాథమిక హక్కు కాదు. ఇది రాజ్యాంగంలోని ఆదేశిక సూత్రాల్లో ఒకటి. అందుకే స్వాతంత్ర్యం వచ్చినప్పటి నుంచే UCCపై దేశంలో చర్చ కొనసాగుతోంది.
కేంద్రం వాదన ఏంటి?
కేంద్ర ప్రభుత్వం, బీజేపీ నేతలు ప్రధానంగా సమానత్వం, మహిళల హక్కులు, లింగ వివక్షను తగ్గించడం వంటి అంశాలను UCCకి అనుకూలంగా ప్రస్తావిస్తున్నారు. ఒకే దేశంలో నివసించే పౌరులకు వ్యక్తిగత చట్టాల విషయంలో కూడా సమాన నిబంధనలు ఉండాలని కేంద్రం వాదిస్తోంది. మతం వేరైనా పౌర హక్కులు ఒకేలా ఉండాలన్నదే తమ విధానమని ప్రభుత్వం చెబుతోంది.
అమిత్ షా కూడా గతంలో ట్రిపుల్ తలాక్ రద్దును ప్రస్తావిస్తూ.. మహిళలకు సమాన హక్కులు కల్పించే దిశగా తీసుకున్న చర్యలను UCC చర్చతో అనుసంధానించారు. కేంద్రం దృష్టిలో చూస్తే.. వ్యక్తిగత చట్టాల్లో ఉన్న కొన్ని అసమానతలను తొలగించి, దేశవ్యాప్తంగా ఒకే పౌర వ్యవస్థ తీసుకురావడమే UCC లక్ష్యం.
ఇప్పటికే కొన్ని రాష్ట్రాల్లో అడుగులు
UCC విషయంలో ఉత్తరాఖండ్ కీలకంగా నిలిచింది. అక్కడ 2024లో UCC చట్టం అమల్లోకి వచ్చింది. వివాహాలు, విడాకులు, వారసత్వం వంటి అంశాలకు సంబంధించిన నిబంధనలతో పాటు కొన్ని ప్రత్యేక నిబంధనలను కూడా ఆ చట్టంలో చేర్చారు. గుజరాత్, అసోం, మధ్యప్రదేశ్ వంటి కొన్ని రాష్ట్రాలు కూడా UCC దిశగా చట్టపరమైన చర్యలు తీసుకున్నాయి. అయితే ప్రతి రాష్ట్రంలో నిబంధనలు ఒకే విధంగా ఉండాల్సిన అవసరం లేదు.
విపక్షాలు ఎందుకు వ్యతిరేకిస్తున్నాయి?
ఇక విపక్షాల నుంచి మాత్రం UCCపై అభ్యంతరాలు వ్యక్తమవుతున్నాయి. ముఖ్యంగా దేశంలోని మత, సాంస్కృతిక వైవిధ్యాన్ని పరిగణనలోకి తీసుకోవాలని వారు చెబుతున్నారు. వివిధ మతాలు, వర్గాలకు ఉన్న సంప్రదాయాలు, వ్యక్తిగత చట్టాలను ఒకే చట్టం కిందకు తీసుకురావడం వల్ల మైనారిటీల హక్కులు, మత స్వేచ్ఛపై ప్రభావం పడే అవకాశం ఉందని కొన్ని విపక్ష పార్టీలు ఆందోళన వ్యక్తం చేస్తున్నాయి.
విపక్షాల మరో ప్రధాన ప్రశ్న.. UCC ఎలా ఉండబోతోంది? అన్నది. చట్టంలోని ప్రతి నిబంధనను స్పష్టంగా వెల్లడించి, అన్ని మతాలు, వర్గాలు, సామాజిక సంస్థలతో విస్తృతంగా చర్చించిన తర్వాతే ముందుకు వెళ్లాలని అవి కోరుతున్నాయి. ముఖ్యంగా గిరిజన ప్రాంతాలు, ఈశాన్య రాష్ట్రాల్లో ఉన్న ప్రత్యేక సంప్రదాయాలకు రక్షణ ఎలా కల్పిస్తారన్నది కూడా చర్చలో ఉంది.
ఎన్డీయేలోనూ చర్చే
ఇది కేవలం కేంద్రం, విపక్షాల మధ్యే ఉన్న అంశం కాదు. ఎన్డీయే కూటమిలోని కొన్ని భాగస్వామ్య పార్టీల నుంచి కూడా UCC అమలుపై విస్తృత సంప్రదింపులు అవసరమనే అభిప్రాయాలు వ్యక్తమయ్యాయి. అంటే.. UCC అమలు చేయాలా వద్దా అనే ప్రశ్నతో పాటు, అమలు చేస్తే దాని రూపం ఎలా ఉండాలి? ఎవరికి ఏ మినహాయింపులు ఉండాలి? అనే అంశాలు కూడా రాజకీయంగా కీలకంగా మారుతున్నాయి.
2029 ఎందుకు కీలకం?
ఇప్పుడు అమిత్ షా చేసిన 2029 ప్రకటనతో UCC మరోసారి జాతీయ రాజకీయాల కేంద్రంలోకి వచ్చింది. 2029 నాటికి ఎన్డీయే పాలిత రాష్ట్రాల్లో UCC అమలు చేసే లక్ష్యంతో ముందుకు వెళ్తామని ఆయన చెబుతున్నారు. దీంతో రాబోయే కాలంలో ఆయా రాష్ట్రాల్లో చట్టసభల చర్చలు, బిల్లులు, ప్రజాభిప్రాయాలు, మత సంస్థల స్పందనలు.. ఇవన్నీ కీలకంగా మారనున్నాయి.
మొత్తంగా చూస్తే.. ఉమ్మడి పౌరస్మృతి అంటే అందరి క్రిమినల్ చట్టాలను మార్చే వ్యవస్థ కాదు. వివాహం, విడాకులు, వారసత్వం, దత్తత వంటి వ్యక్తిగత పౌర వ్యవహారాల్లో మతం ఆధారంగా ఉన్న భిన్నమైన నిబంధనలకు బదులుగా ఒకే విధమైన చట్టపరమైన వ్యవస్థ తీసుకురావాలన్న ఆలోచన.
ఒకవైపు సమానత్వం, మహిళల హక్కుల కోసం UCC అవసరమని కేంద్రం చెబుతోంది. మరోవైపు మత స్వేచ్ఛ, సాంస్కృతిక వైవిధ్యం, వ్యక్తిగత చట్టాల రక్షణను పరిగణనలోకి తీసుకోవాలని విపక్షాలు కోరుతున్నాయి. అందుకే UCC ఇప్పుడు కేవలం ఒక చట్టపరమైన అంశంగా కాకుండా.. సమానత్వం, వ్యక్తిగత హక్కులు, మత స్వేచ్ఛ, సంప్రదాయాలు, రాజ్యాంగం చుట్టూ సాగుతున్న పెద్ద జాతీయ చర్చగా మారింది.
