పోలీసుల అక్రమ నిర్బంధాలు, అరెస్టుల ప్రక్రియపై భారత అత్యున్నత న్యాయస్థానం సుప్రీంకోర్టు అత్యంత కీలకమైన, చారిత్రాత్మకమైన తీర్పును వెలువరించింది. ఒక నేరంలో అనుమానంతో లేదా విచారణ నిమిత్తం ఒక వ్యక్తిని పోలీసులు వాస్తవంగా తమ అదుపులోకి తీసుకున్న (Detained) క్షణం నుంచే 24 గంటల కాలపరిమితి లెక్క ప్రారంభమవుతుందని స్పష్టం చేసింది. రికార్డుల్లో అధికారికంగా అరెస్టు చూపించిన సమయం నుంచి కాకుండా, వ్యక్తి స్వేచ్ఛను హరించిన మొదటి క్షణం నుంచే ఈ సమయం ప్రారంభమవుతుందని తేల్చిచెప్పింది.
పోలీసు రికార్డుల్లో చూపే అధికారిక అరెస్టుకు, అంతకుముందు జరిపే వాస్తవ నిర్బంధానికి మధ్య తేడా చూపడం రాజ్యాంగ విరుద్ధమని ధర్మాసనం వ్యాఖ్యానించింది. భారత రాజ్యాంగంలోని ఆర్టికల్ 22(2) ప్రకారం.. అరెస్టు చేసిన లేదా అదుపులోకి తీసుకున్న ఏ వ్యక్తికైనా ప్రాథమిక హక్కులు వర్తిస్తాయని సుప్రీంకోర్టు పునరుద్ఘాటించింది. విచారణ పేరుతో వ్యక్తులను రోజులకు తరబడి పోలీస్ స్టేషన్లు లేదా రహస్య ప్రాంతాల్లో అక్రమంగా నిర్బంధించి, ఆ తర్వాత అనుకూలమైన సమయంలో అధికారిక అరెస్టు చూపించే పద్ధతిని కోర్టు తీవ్రంగా తప్పుపట్టింది.
పోలీసులు అనుమానితుడిని కస్టడీలోకి తీసుకున్న సమయం నుంచే 24 గంటల్లోగా (ప్రయాణ సమయాన్ని మినహాయించి) సంబంధిత మేజిస్ట్రేట్ ముందు హాజరుపరచడం రాజ్యాంగబద్ధమైన విధి అని స్పష్టం చేసింది. పోలీసులు ఈ 24 గంటల గడువు నిబంధనను పాటించని పక్షంలో, సదరు వ్యక్తికి చట్టవిరుద్ధ నిర్బంధం నుంచి తక్షణ విముక్తి లభిస్తుందని, ఆ వ్యక్తిని వెంటనే విడుదల చేయాలని న్యాయస్థానం స్పష్టం చేసింది.
పోలీసులు తమ ముందు హాజరుపరిచినప్పుడు, వ్యక్తిని అదుపులోకి తీసుకున్న అసలు సమయం, 24గంటల నిబంధన సరిగ్గా పాటించబడిందో లేదో ప్రాథమికంగా పరిశీలించి నిర్ధారించుకోవాల్సిన పూర్తి బాధ్యత మేజిస్ట్రేట్‌పైనే ఉంటుందని న్యాయమూర్తి తమ తీర్పులో పేర్కొన్నారు. ఈ చారిత్రాత్మక తీర్పు ద్వారా పౌరుల ప్రాథమిక హక్కులకు, వ్యక్తిగత స్వేచ్ఛకు గట్టి రక్షణ లభించనుంది. పోలీసు యంత్రాంగం నిబంధనలను అతిక్రమించకుండా అడ్డుకట్ట వేయడానికి, పారదర్శకమైన విచారణను నిర్ధారించడానికి ఈ ఉత్తర్వులు ఎంతో దోహదపడతాయని న్యాయ నిపుణులు అభిప్రాయపడుతున్నారు.
