నవంబర్‌లోనే నీటి కరువు.. ఇక వేసవిలో బతికేదెలా? ప్రభుత్వం ఏం చేస్తోంది..?

హైదరాబాద్ లో వాటర్ ఎమర్జెన్సీ

నవంబర్‌లోనే హాస్టళ్లు ఖాళీ..

వేసవిలో నగరం పరిస్థితి ఏంటి?

ముందే హెచ్చరికలున్నా ప్రభుత్వం ఏం చేసింది?

హైదరాబాద్‌కు ఏమైంది? అసలు ఈ నగరం ఎటు వెళ్తోంది? దేశంలోనే వేగంగా అభివృద్ధి చెందుతున్న నగరాల్లో ఒకటిగా చెప్పుకునే హైదరాబాద్‌లో ఇప్పుడు గుక్కెడు నీటి కోసం ఎదురుచూడాల్సిన పరిస్థితి వచ్చిందా..?

ఇంకా నవంబర్ నెల కూడా పూర్తి కాలేదు. చలికాలం మొదలైంది. కానీ నగరంలో అప్పుడే నీటి కష్టాలు మొదలయ్యాయి. పరిస్థితి ఎంతవరకు వచ్చిందంటే.. విద్యార్థులతో కళకళలాడాల్సిన కార్పొరేట్ కాలేజీల క్యాంపస్‌లు ఖాళీ అవుతున్నాయి. హాస్టళ్లలో నీళ్లు లేక విద్యార్థులను ఇళ్లకు పంపిస్తున్నారు. కొన్ని విద్యాసంస్థలు సెలవులు ప్రకటిస్తున్నాయి. ఇది సాధారణ పరిస్థితి కాదు. హైదరాబాద్ లాంటి మహానగరానికి ఇది ప్రమాద ఘంటిక.

వేలాది మంది విద్యార్థులు ఉండే రెసిడెన్షియల్ కాలేజీల్లో నీళ్లు లేకపోతే వాళ్లను ఎక్కడికి పంపిస్తారు? తాగడానికి నీళ్లు లేవు. స్నానాలకు నీళ్లు లేవు. వంట చేయడానికి నీళ్లు లేవు. చివరకు చదువుకోవడానికి వచ్చిన పిల్లలను ఇంటికి పంపించాల్సిన పరిస్థితి.

ఒక్కసారి ఆలోచించండి. తల్లిదండ్రులు లక్షలు ఖర్చు పెట్టి పిల్లలను హైదరాబాద్‌లో చదివిస్తున్నారు. మంచి చదువు, మంచి భవిష్యత్తు ఉంటుందని పంపిస్తున్నారు. కానీ అక్కడ కనీసం నీటి సదుపాయం కూడా లేకపోతే ఎలా?

ఇది కేవలం కాలేజీల సమస్య కాదు. హైదరాబాద్ పరువు, ప్రతిష్ఠలకు సంబంధించిన సమస్య. అసలు ప్రశ్న ఏమిటంటే.. నవంబర్‌లోనే ఈ పరిస్థితి ఉంటే, ఏప్రిల్, మే నెలల్లో హైదరాబాద్ పరిస్థితి ఏమిటి? ప్రభుత్వం సమాధానం చెప్పాలి కదా.

ఎల్‌నినో వస్తుందని ముందే చెప్పారు.. మరి ప్రభుత్వం ఏం చేసింది?

ఇప్పుడు ప్రభుత్వం చెప్పే సమాధానం ఒక్కటే కావచ్చు. ఎల్‌నినో ప్రభావం ఉంది. వర్షాలు తగ్గాయి. జలాశయాల్లో నీటి నిల్వలు తగ్గుతున్నాయి. ప్రకృతి సహకరించడం లేదు. సరే. ఎల్‌నినోను ప్రభుత్వం ఆపలేదు. వర్షాలను ప్రభుత్వం కురిపించలేదు. కానీ ఎల్‌నినో ప్రభావాన్ని ముందే గుర్తించలేదా?

శాస్త్రవేత్తలు నెలల ముందే వాతావరణ పరిస్థితులపై హెచ్చరికలు చేశారు. ఈ ఏడాది ఎల్‌నినో ప్రభావం ఉండొచ్చని, వర్షాభావ పరిస్థితులు ఏర్పడే ప్రమాదం ఉందని అంతర్జాతీయ వాతావరణ సంస్థలు కూడా అంచనాలు వెల్లడించాయి. అంటే ఇది అకస్మాత్తుగా వచ్చిపడిన విపత్తు కాదు. ముందే ఊహించగలిగిన ప్రమాదం.

మరి ఆ సమయంలో ఏం చేశారు?

హైదరాబాద్‌కు అవసరమైన నీటి నిల్వలపై ముందస్తు సమీక్షలు నిర్వహించారా? ప్రత్యామ్నాయ నీటి వనరులను సిద్ధం చేశారా? భూగర్భ జలాల పరిస్థితిని అంచనా వేశారా? ట్యాంకర్ల సరఫరా వ్యవస్థను బలోపేతం చేశారా? ప్రజలకు ఈ వివరాలు ఎందుకు చెప్పడం లేదు?

బోర్లపై నిషేధం విధించారని చెబుతున్నారు. ఒక్కసారి శివారు ప్రాంతాల్లోకి వచ్చి చూడండి. ఎంత యధేచ్ఛగా బోర్లు వేస్తున్నారో తెలుస్తుంది. ఎవరైనా అధికారులు వస్తే.. వారి జేబులు తడుపుతున్నారు. ఎంచక్కా బోర్లు వేసుకుంటున్నారు. మరీ ఇంత దారుణమా..?

అక్టోబర్‌లో ముఖ్యమంత్రి రేవంత్‌రెడ్డి ఎల్‌నినో ప్రభావంపై అధికారులతో సమీక్ష నిర్వహించారు. నీటి సరఫరాపై ముందస్తు ప్రణాళికలు సిద్ధం చేయాలని ఆదేశించారు. హైదరాబాద్‌కు అదనంగా రోజుకు 60 మిలియన్ గ్యాలన్ల నీటిని అందించే ప్రణాళికను కూడా ప్రకటించారు. మరి ఆ ప్రణాళిక ఏమైంది?

ఎన్ని మిలియన్ గ్యాలన్ల నీరు అదనంగా అందుబాటులోకి వచ్చింది? ఏ ప్రాంతాలకు సరఫరా పెరిగింది? ఎప్పటిలోగా మొత్తం ప్రణాళికను అమలు చేస్తారు? సమీక్షలు జరిగాయి. ఆదేశాలు ఇచ్చారు. ప్రకటనలు చేశారు. కానీ ప్రజలకు నీళ్లు అందుతున్నాయా లేదా అన్నదే అసలు పరీక్ష.

ప్రణాళికల పేరుతో ప్రకటనలేనా..?

హైదరాబాద్ బ్రాండ్ ఇమేజ్‌ను ఏం చేస్తున్నారు? ఒకవైపు హైదరాబాద్‌ను గ్లోబల్ సిటీగా ప్రచారం చేసుకుంటున్నాం. ప్రపంచ స్థాయి ఐటీ కంపెనీలు వస్తున్నాయని చెబుతున్నాం. లక్షల కోట్ల పెట్టుబడులు వస్తున్నాయని ప్రకటిస్తున్నాం. దేశ విదేశాల నుంచి ఉద్యోగులు, విద్యార్థులు వస్తున్నారు. కానీ వాళ్లకు కనీసం నీళ్లు కూడా అందించలేకపోతే ఈ అభివృద్ధి ఎవరి కోసం?

ఒక ఐటీ కంపెనీకి భారీ భవనం కట్టుకోవచ్చు. ఒక కాలేజీకి వందల కోట్లతో క్యాంపస్ నిర్మించవచ్చు. ఒక అపార్ట్‌మెంట్‌లో వందల కుటుంబాలు నివసించవచ్చు. కానీ ఆ భవనాల్లో ఉండే మనుషులకు నీళ్లు లేకపోతే ఆ అభివృద్ధికి అర్థం ఏమిటి?

హైదరాబాద్‌లో వేలాది పీజీ హాస్టళ్లు ఉన్నాయి. వాటిలో విద్యార్థులు, ఉద్యోగులు ఉంటున్నారు. చాలా హాస్టళ్లు బోర్లు, ప్రైవేట్ ట్యాంకర్లపై ఆధారపడుతున్నాయి. బోర్లు ఎండిపోతే, ట్యాంకర్లు రాకపోతే వాళ్ల పరిస్థితి ఏమిటి?

ఈ నగరంలో ఉద్యోగం చేస్తున్న ఒక యువకుడు తన జీతంలో పెద్ద మొత్తాన్ని అద్దెకు, భోజనానికి ఖర్చు చేస్తున్నాడు. ఇప్పుడు నీటి కోసం అదనపు డబ్బు పెట్టాలా? నీళ్లు లేకపోతే హాస్టల్ వదిలి వెళ్లాలా? ఇది హైదరాబాద్ అభివృద్ధి నమూనాలోని లోపం కాదా?

నగరానికి ఎంతమంది వస్తున్నారు? ఎంతమంది స్థిరపడుతున్నారు? వాళ్లకు ఎంత నీరు అవసరం? రాబోయే పదేళ్లలో జనాభా ఎంత పెరుగుతుంది? అందుకు తగ్గ నీటి సరఫరా వ్యవస్థ ఉందా? ఈ ప్రశ్నలకు సమాధానాలు లేకుండా గ్లోబల్ సిటీ అని చెప్పుకోవడం వల్ల ప్రయోజనం ఏమిటి? హైదరాబాద్‌కు ఐటీ కంపెనీలు కావాలి. పెట్టుబడులు కావాలి. ఉద్యోగాలు కావాలి. కానీ వీటన్నింటికంటే ముందు కావాల్సింది నీళ్లు!

ట్యాంకర్ల మీదే నగరం బతకాలా?

ఇప్పుడు నగరంలో మరో పెద్ద సమస్య ట్యాంకర్ల సరఫరా. అపార్ట్‌మెంట్లు, హాస్టళ్లు, విద్యాసంస్థలు.. ఇలా అనేక ప్రాంతాలు ప్రైవేట్ వాటర్ ట్యాంకర్లపైనే ఆధారపడుతున్నాయి. బోర్లు ఎండిపోతున్నాయి. భూగర్భ జలాలు తగ్గుతున్నాయి. ట్యాంకర్లకు డిమాండ్ పెరుగుతోంది.

నవంబర్ 4న సైబరాబాద్ పరిధిలోని పీజీ హాస్టళ్లలో ట్యాంకర్ల సమ్మె ప్రభావం కనిపించింది. నీటి సరఫరాపై ఇబ్బందులు ఎదురయ్యాయి. తర్వాత అధికారులతో చర్చల అనంతరం ట్యాంకర్ల సంఘం సమ్మె విరమించింది.

ఒక్కసారి ఆలోచించండి. ఒకరోజు ట్యాంకర్లు రాకపోతే హాస్టళ్లు ఇబ్బందుల్లో పడుతున్నాయి. మరి ట్యాంకర్ల సరఫరా పూర్తిగా నిలిచిపోతే పరిస్థితి ఏమిటి? ఒక నగరం మొత్తం ప్రైవేట్ ట్యాంకర్ల మీద ఆధారపడే పరిస్థితి రావడం ఎంతవరకు సమంజసం?

అక్రమంగా భూగర్భ జలాలను తోడేవారిపై చర్యలు తీసుకోవాలి. అందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు. కానీ అదే సమయంలో ప్రజలకు ప్రత్యామ్నాయ నీటి సరఫరా ఉండాలి కదా. ఒకవైపు ట్యాంకర్లను నియంత్రిస్తారు. మరోవైపు ప్రభుత్వ నీటి సరఫరా సరిపోదు. మధ్యలో నలిగిపోయేది సామాన్య ప్రజలే.

ప్రభుత్వం దగ్గర స్పష్టమైన వ్యవస్థ ఉండాలి. అత్యవసర పరిస్థితుల్లో ఎక్కడి నుంచి నీటిని తీసుకురావాలి? ఏ ప్రాంతానికి ఎంత సరఫరా చేయాలి? ట్యాంకర్లకు ఎలాంటి అనుమతులు ఇవ్వాలి? అన్నది ముందే నిర్ణయించాలి. నీటి సంక్షోభం వచ్చిన తర్వాత పరుగులు పెట్టడం కాదు. సంక్షోభం రాకుండా ముందే సిద్ధపడాలి.

నీటి వనరులు ఎక్కడ? అభివృద్ధి పేరుతో ఏం కోల్పోయాం?

హైదరాబాద్‌కు ఒకప్పుడు ఎన్నో చెరువులు ఉండేవి. నగరానికి భూగర్భ జలాల పరంగా అవి పెద్ద ఆధారం. కానీ ఇప్పుడు వాటి పరిస్థితి ఏమిటి?

చెరువులు కుంచించుకుపోతున్నాయి. కొన్ని చోట్ల ఆక్రమణలు పెరుగుతున్నాయి. వర్షపు నీరు భూమిలోకి ఇంకే అవకాశాలు తగ్గుతున్నాయి. అపార్ట్‌మెంట్లు, కాంక్రీట్ రోడ్లు, భారీ నిర్మాణాలతో నగరం విస్తరిస్తోంది.

అభివృద్ధి జరగకూడదని ఎవరూ చెప్పడం లేదు. కానీ అభివృద్ధి అంటే ఉన్న నీటి వనరులను నాశనం చేసుకోవడమా? కొత్త భవనాలకు అనుమతులు ఇచ్చేటప్పుడు వాటి నీటి అవసరాలను అంచనా వేస్తున్నారా? వర్షపు నీటి సంరక్షణ నిబంధనలు నిజంగా అమలవుతున్నాయా? వ్యర్థ జలాలను శుద్ధి చేసి తిరిగి ఉపయోగించే వ్యవస్థలు ఎంతవరకు పనిచేస్తున్నాయి?

చెరువులను కాపాడటం అంటే కేవలం పర్యావరణ పరిరక్షణ కాదు. భవిష్యత్తులో హైదరాబాద్‌కు నీటిని అందించే వనరులను కాపాడుకోవడం. ఇది ఇప్పటికైనా ప్రభుత్వం గుర్తించాలి.

ప్రభుత్వం వెంటనే చేయాల్సినవి ఇవే!

ఇప్పుడు ప్రజలకు కావాల్సింది రాజకీయ విమర్శలు కాదు. తక్షణ పరిష్కారాలు. మొదటగా హైదరాబాద్‌లో నీటి ఎమర్జెన్సీ ప్లాన్ ప్రకటించాలి. ఏ ప్రాంతంలో ఎంత నీటి కొరత ఉంది? ఎన్ని కుటుంబాలు ప్రభావితమవుతున్నాయి? ఏ హాస్టళ్లకు నీటి సమస్య ఉంది? అన్న వివరాలను సేకరించాలి.

విద్యాసంస్థలు, పీజీ హాస్టళ్లు, వర్కింగ్ హాస్టళ్లకు ప్రత్యేక నీటి సరఫరా వ్యవస్థ ఏర్పాటు చేయాలి. విద్యార్థుల చదువులు నీటి సమస్య వల్ల ఆగిపోకూడదు. ట్యాంకర్ల సరఫరాను క్రమబద్ధీకరించాలి. అక్రమ నీటి వెలికితీతను అడ్డుకుంటూనే, అత్యవసర సరఫరాకు ఆటంకం లేకుండా చూడాలి.

కృష్ణా, గోదావరి జలాలతో పాటు నగరానికి అందుబాటులో ఉన్న ఇతర నీటి వనరులను సమర్థంగా ఉపయోగించుకునే ప్రణాళికను అమలు చేయాలి. ప్రతి ప్రాంతంలో నీటి సరఫరా వివరాలను ప్రజలకు తెలియజేయాలి. ఎంత నీరు వస్తోంది? ఎప్పుడు వస్తోంది? సరఫరాలో సమస్య ఉంటే ఎప్పుడు పరిష్కరిస్తారు? అన్నది స్పష్టంగా చెప్పాలి.

చెరువుల ఆక్రమణలను తొలగించాలి. వర్షపు నీటి సంరక్షణను కచ్చితంగా అమలు చేయాలి. భూగర్భ జలాల వినియోగంపై నియంత్రణ ఉండాలి. ఇవి ప్రజలు ప్రభుత్వాన్ని అడుగుతున్న కనీస ప్రశ్నలు. ఏదో అసాధ్యమైన కోరికలు కావు.

ఇది రాజకీయాల కోసం కాదు.. హైదరాబాద్ ప్రజల కోసం!

ఇక్కడ ఒక విషయం స్పష్టం చేయాలి. ఈ ప్రశ్నలు ఏ రాజకీయ పార్టీకి వ్యతిరేకంగా కావు. ఏ పార్టీకి అనుకూలంగా కూడా కావు. ఈరోజు అధికారంలో ఉన్నది కాంగ్రెస్ ప్రభుత్వం. రేపు మరొక ప్రభుత్వం రావచ్చు. కానీ హైదరాబాద్‌లో నీటి సమస్య మాత్రం ఎవరి పాలనలోనూ ఉండకూడదు. ప్రతిపక్షాలు ప్రశ్నిస్తే రాజకీయ విమర్శలుగా చూడొచ్చు. కానీ ప్రజలు ప్రశ్నిస్తే ఏం సమాధానం చెబుతారు?

ఒక తల్లి తన పిల్లలకు నీళ్లు అందించలేక ఇబ్బంది పడితే అది రాజకీయ సమస్యా? ఒక విద్యార్థి హాస్టల్‌లో స్నానం చేయడానికి నీళ్లు లేక ఇంటికి వెళ్లిపోతే అది రాజకీయ సమస్యా? ఒక ఉద్యోగి రోజూ ట్యాంకర్ కోసం ఎదురుచూస్తుంటే అది రాజకీయ సమస్యా? కాదు. ఇది ప్రజల బతుకు సమస్య.

ప్రభుత్వం అంటే కేవలం రోడ్లు వేయడం, భవనాలు కట్టడం, పెట్టుబడుల సమావేశాలు నిర్వహించడం మాత్రమే కాదు. ప్రజలకు కనీస అవసరాలు అందించడం కూడా. నీరు అనేది ప్రజలకు ప్రభుత్వం చేసే ఉపకారం కాదు. అది కనీస ప్రజా అవసరం. దాన్ని అందుబాటులో ఉంచడం ప్రభుత్వ బాధ్యత.

చివరిగా ఒక్క ప్రశ్న!

హైదరాబాద్‌లో ఇంకా వేసవి మొదలుకాలేదు. నవంబర్‌లోనే కాలేజీల హాస్టళ్లు ఖాళీ అవుతున్నాయి. నీటి కోసం ప్రజలు ఇబ్బందులు పడుతున్నారు. ట్యాంకర్లపై ఆధారపడాల్సిన పరిస్థితి వస్తోంది. మరి ఇంకో రెండు నెలలు గడిస్తే?

మార్చి, ఏప్రిల్, మే నెలల్లో ఎండలు పెరిగితే? బోర్లు మరింత ఎండిపోతే? ట్యాంకర్లకు డిమాండ్ మరింత పెరిగితే? అప్పుడు ప్రభుత్వం ఏం చేస్తుంది? ప్రతి ఇంటికీ నీళ్లు అందించగలదా? ప్రతి హాస్టల్‌కు నీటి భద్రత కల్పించగలదా? ప్రతి కాలేజీని ఇబ్బంది లేకుండా నడిపించగలదా? ఈ ప్రశ్నలకు ప్రభుత్వం ఇప్పుడే సమాధానం చెప్పాలి.

ఎందుకంటే నీళ్లు అయిపోయిన తర్వాత సమీక్షలు నిర్వహిస్తే ఉపయోగం లేదు. హాస్టళ్లు మూతపడిన తర్వాత ప్రత్యామ్నాయాలు వెతికితే ఉపయోగం లేదు. ప్రజలు నగరం వదిలి వెళ్లిన తర్వాత హైదరాబాద్ బ్రాండ్ గురించి మాట్లాడితే అసలు ప్రయోజనం లేదు.

ఎల్‌నినోను ఆపలేకపోవచ్చు. వర్షాలను కురిపించలేకపోవచ్చు. కానీ ప్రజలకు నీరు అందించడానికి ప్రణాళికలు సిద్ధం చేయవచ్చు. ప్రత్యామ్నాయ వనరులను ఉపయోగించుకోవచ్చు. నగరాన్ని నీటి సంక్షోభం నుంచి కాపాడుకోవచ్చు. హైదరాబాద్‌ను ప్రపంచ స్థాయి నగరంగా తీర్చిదిద్దుతామని చెబుతున్న ప్రభుత్వం.. ముందు ఈ నగరానికి గుక్కెడు నీళ్లు అందించాలి.

ప్రకటనలు వద్దు. హామీలు వద్దు. సమీక్షల పేరుతో కాలయాపన వద్దు. ప్రజలకు నీళ్లు కావాలి. ఇప్పుడే కావాలి. ఈ ప్రశ్నకు ప్రభుత్వం సమాధానం చెప్పాల్సిందే!