Dandiya: దసరా శరన్నవరాత్రులు మొదలయ్యాయంటే చాలు.. ఊరూవాడా అంతా ఒకటే సందడి. రంగురంగుల దుస్తులు ధరించి, చేతుల్లో అందమైన కర్రలు పట్టుకుని, డోలు దరువులకు అనుగుణంగా అడుగులు వేస్తూ దాండియా ఆడుతుంటారు. ఒకప్పుడు కేవలం గుజరాత్, రాజస్థాన్‌లకే పరిమితమైన ఈ దాండియా సంస్కృతి, ఇప్పుడు తెలుగు నేలతో పాటు యావత్ ప్రపంచవ్యాప్తంగా మార్మోగిపోతోంది. అయితే చాలామంది దీన్ని కేవలం నవరాత్రి సరదాగానో లేక సాంస్కృతిక నృత్యంగానో మాత్రమే చూస్తుంటారు. కానీ శరన్నవరాత్రుల వేళ ఈ దాండియా నృత్యం చేయడం వెనుక లోతైన ఆధ్యాత్మిక పురాణ గాథ దాగుంది. అసలు నవరాత్రుల్లో దాండియా ఎందుకు ఆడతారు? ఆ కర్రల వెనుక ఉన్న అసలు ఆంతర్యం ఏంటో తెలుసుకుందాం.
దుర్గామాత కత్తి యుద్ధానికి ప్రతీక
పురాణాల ప్రకారం.. లోకాలను కంటకప్రాయంగా పీడిస్తున్న మహిషాసురుడనే రాక్షసుడిని సంహరించేందుకు దుర్గాదేవి అవతరించింది. అమ్మవారికి, ఆ రాక్షసుడికి మధ్య తొమ్మిది రోజుల పాటు భీకర సంగ్రామం జరిగింది. ఆ యుద్ధంలో దుర్గామాత ప్రయోగించిన కత్తులకు, ఆయుధాలకు ప్రతీకలే ఈ దాండియాలో ఉపయోగించే చిన్న చిన్న కర్రలు. దాండియా ఆడే సమయంలో ఎదురెదురుగా నిలబడి లయబద్ధంగా ఒకరి కర్రలతో మరొకరు తలపడే శబ్దం.. నాడు మహిషాసురుడితో జగన్మాత చేసిన కత్తి యుద్ధాన్ని తలపిస్తుంది. చెడుపై మంచి సాధించిన విజయానికి గుర్తుగా, అమ్మవారి వీరత్వాన్ని స్మరిస్తూ భక్తులు ఈ నృత్యాన్ని ఒక ఆరాధనగా భావించి సమర్పిస్తారు.
భక్తితో పాటు మనిషిలోని చెడుపై పోరాటం
దాండియా కేవలం ఒక కళ మాత్రమే కాదు, మన అంతరంగంలోని కామ, క్రోధ, మోహాలనే రాక్షస గుణాలను సంహరించి, దైవిక గుణాలను పెంపొందించుకోవడమే దీని పరమార్థం. గుండ్రంగా తిరుగుతూ అమ్మవారి రూపం చుట్టూ ప్రదక్షిణలా చేసే ఈ నృత్యం మనస్సును ఆ జగన్మాత పాదాల వద్ద లగ్నం చేసేందుకు తోడ్పడుతుంది.
ఆధ్యాత్మికతతో పాటు సంపూర్ణ ఆరోగ్యం
పండుగల్లో భక్తి మాత్రమే కాదు, జీవన ఆరోగ్య రహస్యాలు కూడా దాగుంటాయని పెద్దలు చెబుతుంటారు. తొమ్మిది రోజుల పాటు సాగే ఈ వేడుకల్లో దాండియా ఆడటం ద్వారా శారీరకంగా, మానసికంగా ఎన్నో అద్భుత ప్రయోజనాలు చేకూరుతాయి. లయబద్ధంగా కాళ్లు, చేతులు, నడుము కదుపుతూ వంగి లేచే భంగిమలు శరీరాన్ని దృఢంగా ఉంచుతాయి. ఇది ఒక అద్భుతమైన ఏరోబిక్ వ్యాయామంలా పనిచేసి శరీరంలోని కొవ్వులను కరిగించడంలో సహాయపడుతుందని చెబుతున్నారు. వేగంగా అడుగులు వేయడం వల్ల రక్తప్రసరణ వేగం పెరిగి గుండె పనితీరు మెరుగవుతుందని అంటున్నారు. స్నేహితులు, కుటుంబ సభ్యులతో కలిసి ఆ కర్రల చప్పుడుతో పాటు తాళం వేస్తూ నవ్వుతూ ఆడితే మెదడులో 'ఎండార్ఫిన్లు' విడుదలై మానసిక ఆందోళనలు, రోజంతా ఉండే ఒత్తిడి ఇట్టే మాయమవుతాయని పేర్కొంటున్నారు.
సంప్రదాయం, ఆధ్యాత్మిక వైభవం, వీరత్వపు సంకేతం, శారీరక ఆరోగ్యం.. ఇలా అన్నింటి కలబోతే ఈ దాండియా. అందుకే దసరా నవరాత్రుల్లో దాండియా ఆడటం అనేది అమ్మవారిని ఆరాధించే అత్యంత శక్తిమంతమైన, సంతోషకరమైన మార్గంగా నిలిచిందని చెబుతున్నారు.
