మలేరియా మహమ్మారిపై సాగిస్తున్న పోరాటంలో భారతదేశం అత్యంత గణనీయమైన పురోగతిని సాధించింది. గత పదేళ్ల కాలంలో (2015 నుంచి 2025 వరకు) దేశంలో మలేరియా కేసులు మరియు దాని వల్ల సంభవించే మరణాలు ఏకంగా 80 శాతం మేర తగ్గాయని కేంద్ర ఆరోగ్య మంత్రిత్వ శాఖ తాజాగా వెల్లడించిన నివేదికలో స్పష్టం చేసింది. ఒకప్పుడు మలేరియా తీవ్రత ఎక్కువగా ఉండే జిల్లాల సంఖ్య 155 ఉండగా, ప్రస్తుతం అది 33కి పడిపోవడం విశేషం. అంతేకాకుండా, 2022 నుంచి 2025 మధ్యకాలంలో దేశంలోని సుమారు 160 జిల్లాల్లో ఒక్క స్థానిక మలేరియా కేసు కూడా నమోదు కాకపోవడం భారత్ సాధించిన సాధనకు నిదర్శనం.
2030 నాటికి దేశంలో మలేరియాను పూర్తిగా నిర్మూలించాలనే దృఢ సంకల్పంతో కేంద్ర ప్రభుత్వం చేపట్టిన వ్యూహాత్మక చర్యలు ఈ అద్భుత ఫలితాలకు ప్రధాన కారణమయ్యాయి. ప్రాథమిక దశలోనే వ్యాధిని గుర్తించే మెరుగైన నిఘా వ్యవస్థ, వేగవంతమైన వ్యాధి నిర్ధారణ పరీక్షలు, బాధితులకు సకాలంలో నాణ్యమైన చికిత్స అందించడం ఈ విజయంలో అత్యంత కీలక పాత్ర పోషించాయి. వీటితో పాటు దోమల ఉత్పత్తిని అరికట్టేందుకు ఇళ్లలో క్రిమిసంహారక మందుల పిచికారీ, దోమతెరల విస్తృత పంపిణీ వంటి నియంత్రణ చర్యలను స్థానిక ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రాల ద్వారా ముమ్మరంగా అమలు చేశారు.
అయితే, కేసుల సంఖ్య భారీగా తగ్గినప్పటికీ మలేరియా ముప్పు దేశం నుండి పూర్తిగా తొలగిపోలేదని నివేదిక పేర్కొంది. ప్రస్తుతం నమోదవుతున్న కేసుల్లో అత్యధిక భాగం కేవలం కొన్ని నిర్దిష్ట ప్రాంతాలకే పరిమితమయ్యాయి. 2025లో నమోదైన మొత్తం మలేరియా కేసుల్లో 64 శాతం, అలాగే మరణాల్లో 54 శాతం కేసులు కేవలం 33 జిల్లాల్లోనే నమోదయ్యాయి. ముఖ్యంగా మారుమూల అటవీ ప్రాంతాలు, కొండ కోనలు మరియు సరైన వైద్య సేవలు త్వరితగతిన అందుబాటులో లేని ఒడిశా, ఛత్తీస్గఢ్, ఝార్ఖండ్లతో పాటు ఈశాన్య రాష్ట్రాల్లో మలేరియా నియంత్రణ ఇప్పటికీ ఆరోగ్య శాఖకు సవాలుగా మారింది.
ఈ సవాళ్లను అధిగమించేందుకు కేంద్ర ప్రభుత్వం ‘టెస్ట్, ట్రీట్, ట్రాక్’ (పరీక్షించడం, చికిత్స చేయడం, పర్యవేక్షించడం) విధానాన్ని మరింత పటిష్టంగా అమలు చేస్తోంది. జ్వరం లక్షణాలు కనిపించిన ప్రతి ఒక్కరికీ తక్షణమే మలేరియా పరీక్షలు చేసి బాధితులకు వెంటనే చికిత్స అందిస్తున్నారు. 2015లో సుమారు 11.7 లక్షలుగా ఉన్న కేసులు 2022 నాటికి 1.8 లక్షలకు పడిపోగా, ప్రస్తుతం అవి మరింతగా తగ్గుముఖం పట్టాయి. రాబోయే 2030 నాటికి మలేరియా రహిత భారత్ను ఆవిష్కరించాలంటే మిగిలి ఉన్న తీవ్ర ప్రభావ ప్రాంతాలపై ప్రత్యేక దృష్టి సారించడంతో పాటు నిరంతర నిఘా అవసరమని ఆరోగ్య నిపుణులు స్పష్టం చేస్తున్నారు.
