96.96 స్థాయికి పడిపోయిన రూపాయి..
ఇప్పుడు 95 దగ్గర పోరాటం!
డాలర్‌ను కట్టడి చేసేందుకు RBI ప్లాన్ ఏంటి..?
దేశ ఆర్థిక వ్యవస్థకు ఏమైంది..?
డాలర్ తో పోటీ పడలేక రూపాయి రోజు రోజుకూ ఇబ్బంది పడుతూనే ఉంది. లైఫ్ టైమ్ కనిష్టానికి చేరుకుంటూ.. చుక్కలు చూపెడుతోంది. ఈ క్రమంలో రిజర్వ్ బ్యాంక్ ఆఫ్ ఇండియా సరికొత్త చర్యలకు రంగం చేసింది. చమురు కంపెనీలకు ప్రత్యేక డాలర్ విండో.. ఫారెక్స్ ట్రేడింగ్‌పై కఠిన ఆంక్షలు.. ఊహాజనిత లావాదేవీలకు చెక్.. లాంటి అంశాలను తెరపైకి తెస్తోంది. మరి ఆర్బీఐ వ్యూహం పనిచేస్తుందా? రూపాయి మళ్లీ బలపడుతుందా? లేక ఇది తాత్కాలిక ఊరట మాత్రమేనా?
రూపాయి రివర్స్ గేర్.. మార్కెట్లో ఏం జరుగుతోంది?
భారత కరెన్సీపై కొంతకాలంగా తీవ్ర ఒత్తిడి కొనసాగుతోంది. ఒకవైపు అంతర్జాతీయ మార్కెట్లో పెరుగుతున్న ముడి చమురు ధరలు.. మరోవైపు విదేశీ పెట్టుబడుల ఉపసంహరణ.. ఇంకోవైపు డాలర్‌కు పెరుగుతున్న డిమాండ్! ఈ పరిణామాలన్నీ రూపాయి విలువను దెబ్బతీశాయి.
2026లో రూపాయి ఒక దశలో డాలర్‌తో పోలిస్తే 96.96 స్థాయికి పడిపోయింది. దీంతో మార్కెట్లో ఆందోళన పెరిగింది. దిగుమతుల ఖర్చులు పెరిగితే ద్రవ్యోల్బణంపై ఒత్తిడి పడే ప్రమాదం ఉంది. ఈ పరిస్థితిని గమనించిన ఆర్బీఐ అక్టోబర్ 10న కీలక చర్యలను ప్రకటించింది.
ఆ ప్రభావం కరెన్సీ మార్కెట్లో కనిపించడం ప్రారంభమైంది. అక్టోబర్ 12న రూపాయి దాదాపు ఒక శాతం పుంజుకుంది. అక్టోబర్ 16తో ముగిసిన వారంలో సుమారు రెండు శాతం బలపడింది. అక్టోబర్ 19న రూపాయి 94.87 వద్ద ప్రారంభమై, అంతకుముందు ట్రేడింగ్ సెషన్‌లో 94.96 వద్ద ముగిసింది.
అయితే రూపాయి పుంజుకుందని సమస్య పూర్తిగా పరిష్కారమైనట్లు కాదు. 95 స్థాయి చుట్టూ కొనసాగుతున్న పోరాటం.. కరెన్సీ మార్కెట్లో ఇంకా ఒత్తిడి ఉందనే విషయాన్ని స్పష్టం చేస్తోంది.
ఆర్బీఐ మాస్టర్ ప్లాన్.. చమురు కంపెనీలకు ప్రత్యేక డాలర్ విండో!
రూపాయిపై ఒత్తిడికి ప్రధాన కారణాల్లో ఒకటి చమురు దిగుమతుల కోసం భారత్‌కు అవసరమయ్యే భారీ మొత్తంలో డాలర్లు. ఇండియన్ ఆయిల్, భారత్ పెట్రోలియం, హిందుస్థాన్ పెట్రోలియం వంటి ప్రభుత్వ రంగ చమురు కంపెనీలకు ప్రతిరోజూ పెద్ద మొత్తంలో డాలర్లు అవసరం.
ఈ కంపెనీలు బహిరంగ విదేశీ మారక మార్కెట్లో డాలర్లు కొనుగోలు చేసినప్పుడు డాలర్‌కు డిమాండ్ పెరుగుతుంది. ఆ డిమాండ్ ఒక్కసారిగా ఎక్కువైతే రూపాయిపై ఒత్తిడి మరింత పెరగవచ్చు.
దీనికి ప్రత్యామ్నాయంగా ఆర్బీఐ అక్టోబర్ 12 నుంచి ప్రత్యేక డాలర్ విండోను అందుబాటులోకి తెచ్చింది. దీని ద్వారా మూడు ప్రభుత్వ రంగ చమురు కంపెనీలు తమ అవసరాలకు అనుగుణంగా నేరుగా డాలర్లను పొందే అవకాశం కల్పించింది.
దీంతో ఈ కంపెనీల డాలర్ కొనుగోళ్లలో కొంత భాగం సాధారణ స్పాట్ మార్కెట్ నుంచి మళ్లుతుంది. నెలకు సుమారు 10 నుంచి 12 బిలియన్ డాలర్ల మేర డిమాండ్‌ను మార్కెట్ నుంచి మళ్లించే అవకాశం ఉందని అంచనాలు వస్తున్నాయి. అంటే డాలర్ల అవసరం పూర్తిగా తగ్గిపోతుందని కాదు. ఆ డిమాండ్‌ను నిర్వహించే విధానాన్ని మార్చడం ద్వారా మార్కెట్లో ఒక్కసారిగా ఏర్పడే ఒత్తిడిని తగ్గించడమే ఈ చర్య ఉద్దేశం.
ఫారెక్స్ ట్రేడింగ్‌పై కఠిన ఆంక్షలు.. అసలు టార్గెట్ ఇదే!
ఆర్బీఐ వ్యూహంలో మరో కీలక అంశం విదేశీ మారక డెరివేటివ్స్ మార్కెట్‌పై నియంత్రణలు. రూపాయి మరింత బలహీనపడుతుందనే అంచనాలతో కంపెనీలు భవిష్యత్తులో డాలర్లు కొనుగోలు చేసేందుకు ముందుగానే ఒప్పందాలు చేసుకుంటున్నాయి. ఇలాంటి హెడ్జింగ్ కార్యకలాపాలు అవసరమైన రక్షణ కల్పించినప్పటికీ, అధిక స్థాయిలో జరిగితే మార్కెట్లో డాలర్ డిమాండ్‌ను పెంచే అవకాశం ఉంది.
దీంతో ఆర్బీఐ కొన్ని కీలక మార్పులు చేసింది. తగిన వాస్తవ లావాదేవీ ఆధారం లేకుండా కరెన్సీ డెరివేటివ్స్‌లో తీసుకునే పొజిషన్ల పరిమితిని 100 మిలియన్ డాలర్ల నుంచి 5 మిలియన్ డాలర్లకు తగ్గించింది. రద్దు చేసిన కొన్ని రూపాయి సంబంధిత డెరివేటివ్ ఒప్పందాలను మళ్లీ నమోదు చేయడంపైనా ఆంక్షలు విధించింది.
అలాగే నిర్దిష్ట లావాదేవీలకు 20 శాతం ఫారెక్స్ రిస్క్ రిజర్వ్ నిబంధనను ప్రవేశపెట్టింది. ఈ చర్యలతో అధిక స్థాయి ఊహాజనిత ట్రేడింగ్‌ను నియంత్రించడం, రూపాయిపై పడుతున్న అదనపు ఒత్తిడిని తగ్గించడం ఆర్బీఐ లక్ష్యం.
కానీ ఈ నిర్ణయాలకు మరో కోణం కూడా ఉంది. బ్యాంకులు, దిగుమతిదారులకు కొన్ని లావాదేవీలు ఖరీదైనవిగా మారవచ్చు. కాబట్టి కరెన్సీ మార్కెట్లో స్థిరత్వాన్ని పెంచడంతో పాటు, సాధారణ వ్యాపార అవసరాలకు ఆటంకం కలగకుండా చూడటం కూడా కీలకమే.
చమురు ధరలే రూపాయికి అసలు విలన్!
ఆర్బీఐ చర్యలతో రూపాయి కొంత పుంజుకున్నా, అంతర్జాతీయ చమురు ధరలు ఇంకా పెద్ద సవాలుగానే ఉన్నాయి. అక్టోబర్ 16న బ్రెంట్ క్రూడ్ ధర బ్యారెల్‌కు 110 డాలర్లను దాటింది. అక్టోబర్ 19న అది సుమారు 108 డాలర్ల స్థాయికి తగ్గినప్పటికీ, ధరలు ఎక్కువగా ఉండటం భారత్ దిగుమతి బిల్లుపై ఒత్తిడిని కొనసాగిస్తోంది.
చమురు ధరలు పెరిగితే భారత్ మరిన్ని డాలర్లు ఖర్చు చేయాల్సి వస్తుంది. దీంతో వాణిజ్య లోటు పెరిగే ప్రమాదం ఉంటుంది. మరోవైపు విదేశీ పెట్టుబడిదారులు భారత మార్కెట్ల నుంచి డబ్బును వెనక్కి తీసుకుంటే డాలర్‌కు డిమాండ్ మరింత పెరగవచ్చు.
ఇక్కడే ఆర్బీఐ వ్యూహానికి అసలు పరీక్ష ఎదురవుతోంది. కరెన్సీ మార్కెట్లో జోక్యం చేసుకుని తాత్కాలికంగా ఒత్తిడిని తగ్గించవచ్చు. కానీ అంతర్జాతీయ చమురు ధరలను లేదా విదేశీ పెట్టుబడిదారుల నిర్ణయాలను ఆర్బీఐ నేరుగా నియంత్రించలేదు.
సామాన్యుడికి ఊరట ఎప్పుడు?
రూపాయి బలపడితే దిగుమతి చేసుకునే ముడి పదార్థాలు, ఎలక్ట్రానిక్స్ వంటి ఉత్పత్తుల ఖర్చులు తగ్గే అవకాశం ఉంటుంది. విదేశాల్లో చదువుకునే విద్యార్థులకు, డాలర్లలో చెల్లింపులు చేసే కుటుంబాలకు కూడా కొంత ఊరట లభించవచ్చు.
అయితే రూపాయి బలపడిన వెంటనే పెట్రోల్, డీజిల్ ధరలు తగ్గుతాయని చెప్పలేం. అంతర్జాతీయ చమురు ధరలు, ట్యాక్సులు, రవాణా ఖర్చులు, ఇతర మార్కెట్ పరిస్థితులు కూడా తుది ధరను నిర్ణయిస్తాయి. అదే సమయంలో రూపాయి బలపడితే విదేశాల నుంచి భారత్‌కు డబ్బు పంపించే వారికి డాలర్ మార్పిడిపై లభించే రూపాయల మొత్తం తగ్గే అవకాశం ఉంది.
రూపాయి పుంజుకుంటుందా? ముందున్న అసలు పరీక్ష!
ఆర్బీఐ తీసుకున్న చర్యలు రూపాయికి స్వల్పకాలిక మద్దతునిచ్చాయి. కానీ దీర్ఘకాలికంగా రూపాయి బలపడాలంటే చమురు ధరలు తగ్గడం, విదేశీ పెట్టుబడుల ప్రవాహాలు మెరుగుపడటం, డాలర్ డిమాండ్‌లో సమతుల్యత ఏర్పడటం అవసరం.
మరోవైపు డాలర్లను అమ్ముతూ రూపాయికి మద్దతునివ్వడం వల్ల విదేశీ మారక నిల్వలపైనా ప్రభావం పడవచ్చు. అందుకే మార్కెట్లో అధిక అస్థిరతను తగ్గించడం, నిల్వలను జాగ్రత్తగా నిర్వహించడం మధ్య ఆర్బీఐ సమతుల్యత పాటించాల్సి ఉంటుంది.
మొత్తానికి రూపాయిని కాపాడేందుకు ఆర్బీఐ రంగంలోకి దిగింది. తొలి ఫలితాలు కనిపించాయి. కానీ ఇది శాశ్వత రికవరీనా? లేక డాలర్‌తో పోరాటంలో తాత్కాలిక విరామమా? రాబోయే రోజుల్లో చమురు ధరలు, విదేశీ పెట్టుబడులు, రూపాయి కదలికలే దీనికి సమాధానం చెబుతాయి.
