ఏడేళ్ల తర్వాత భారత్లో జిన్పింగ్..
మోదీతో భేటీ కానున్న చైనా అధ్యక్షుడు
బ్రిక్స్ వేదికగా ఇద్దరు నేతల మధ్య చర్చలేంటి?
ప్రపంచ రాజకీయాల్లో ఇప్పుడు అందరి చూపూ ఢిల్లీ వైపే ఉంది. కారణం.. భారత్ వేదికగా జరుగుతున్న 18వ బ్రిక్స్ సదస్సు మాత్రమే కాదు.. దానికి మించిన మరో కీలక పరిణామం. అదే ప్రధాని నరేంద్ర మోదీ–చైనా అధ్యక్షుడు షీ జిన్పింగ్ భేటీ.
సెప్టెంబర్ 12, 13 తేదీల్లో న్యూఢిల్లీలో బ్రిక్స్ సదస్సు జరగనుంది. ఈ సదస్సుకు జిన్పింగ్ హాజరవుతున్నారు. ఆయన చివరిసారిగా 2019 అక్టోబర్లో భారత్కు వచ్చారు. అంటే దాదాపు ఏడేళ్ల తర్వాత జిన్పింగ్ భారత గడ్డపై అడుగుపెడుతున్నారు. ఇక మోదీ–జిన్పింగ్ మధ్య ప్రత్యేక ద్వైపాక్షిక భేటీ మరికొద్ది గంటల్లో జరిగే అవకాశం ఉంది.
ఏడేళ్ల తర్వాత జిన్పింగ్ రాక..
2019లో జిన్పింగ్ భారత్కు వచ్చినప్పుడు మోదీతో మామల్లపురంలో అనధికారిక శిఖరాగ్ర సమావేశం జరిగింది. కానీ ఆ తర్వాత భారత్–చైనా సంబంధాలు ఒక్కసారిగా దిగజారాయి.
2020లో తూర్పు లడఖ్లో గల్వాన్ ఘర్షణతో ఇరు దేశాల మధ్య సైనిక ఉద్రిక్తత తీవ్రస్థాయికి చేరింది. సరిహద్దుల్లో భారీగా బలగాల మోహరింపు జరిగింది. దాని ప్రభావం రాజకీయ సంబంధాలతో పాటు వాణిజ్యం, పెట్టుబడులు, టెక్నాలజీ, వీసాలు వంటి అనేక రంగాలపై పడింది.
అయితే 2024 నుంచి పరిస్థితిని క్రమంగా చక్కదిద్దే ప్రయత్నాలు మొదలయ్యాయి. సరిహద్దుల్లో డిస్ఎంగేజ్మెంట్, దౌత్యపరమైన చర్చలు, విమాన సర్వీసుల పునరుద్ధరణ, వీసా ప్రక్రియలో కొన్ని సడలింపులు వంటి చర్యలు చోటుచేసుకున్నాయి. ఇలాంటి సమయంలో జిన్పింగ్ స్వయంగా ఢిల్లీకి రావడం.. సంబంధాలను మరో దశకు తీసుకెళ్లాలన్న సంకేతంగా భావిస్తున్నారు.
మోదీ–జిన్పింగ్ టేబుల్పై ప్రధానంగా ఇవే!
ఈ భేటీలో మొదటి అంశం సరిహద్దు సమస్య. లడఖ్లో ఉద్రిక్తత పూర్తిగా ముగిసిందా? సరిహద్దుల్లో బలగాల పరిస్థితి ఏంటి? ఇకపై ఇలాంటి ఘర్షణలు జరగకుండా ఎలాంటి మెకానిజం ఏర్పాటు చేయాలి? అనే అంశాలపై ఇద్దరు నేతలు చర్చించే అవకాశం ఉంది.
ఇటీవల ఇరు దేశాల సరిహద్దు ప్రతినిధుల మధ్య చర్చల్లో కొత్త హాట్లైన్లు, మిలిటరీ మీటింగ్ పాయింట్లు, బోర్డర్ మేనేజ్మెంట్ వంటి అంశాలపై ముందడుగు పడింది. ఈ పురోగతిని మోదీ–జిన్పింగ్ సమీక్షించే అవకాశం ఉంది.
రెండోది వాణిజ్యం. భారత్–చైనా మధ్య వాణిజ్యం భారీగా ఉన్నప్పటికీ.. ఆ వాణిజ్యంలో భారత్కు భారీ లోటు ఉంది. చైనా నుంచి దిగుమతులు విపరీతంగా ఉండగా, భారత ఉత్పత్తులకు చైనా మార్కెట్లో పూర్తి స్థాయి యాక్సెస్పై ఇంకా అనేక సమస్యలు ఉన్నాయి.
అందుకే ట్రేడ్ డెఫిసిట్, మార్కెట్ యాక్సెస్, పెట్టుబడులు, చైనా కంపెనీలకు సంబంధించిన పరిమితులు వంటి అంశాలు కూడా చర్చకు వచ్చే అవకాశం ఉంది.
బోర్డర్ తర్వాత బిజినెస్.. ఇదే అసలు గేమ్?
మోదీ–జిన్పింగ్ భేటీలో మరో కీలక ప్రతిపాదన స్ట్రాటజిక్ ఎకనామిక్ డైలాగ్. భారత్–చైనా ఆర్థిక సంబంధాలను కొత్త విధానంలో ముందుకు తీసుకెళ్లేందుకు ఇలాంటి వ్యవస్థను ప్రారంభించే అంశంపై ఇరు దేశాలు పనిచేస్తున్నట్లు సమాచారం.
పెట్టుబడులు, కీలక మినరల్స్, సప్లై చైన్లు, బిజినెస్ వీసాలు, చైనా మార్కెట్లో భారత కంపెనీలకు అవకాశాలు.. ఇవన్నీ ఈ చర్చల్లో ప్రాధాన్యం పొందే అవకాశం ఉంది. అంటే.. సరిహద్దులో ఉద్రిక్తత తగ్గించడం ఒక వైపు అయితే.. మరోవైపు ఆర్థిక సంబంధాలకు కొత్త దిశ ఇవ్వడం ఈ భేటీ లక్ష్యాల్లో ఒకటిగా కనిపిస్తోంది.
బ్రిక్స్ వేదిక ఎందుకు ప్రత్యేకం?
ఇక్కడే ఈ భేటీకి మరో కోణం వస్తోంది. భారత్ ఈ ఏడాది బ్రిక్స్ చైర్గా ఉంది. Building for Resilience, Innovation, Cooperation and Sustainability అనే థీమ్తో భారత్ ఈ సదస్సును నిర్వహిస్తోంది. గ్లోబల్ గవర్నెన్స్, మల్టీలేటరలిజం, వాణిజ్యం, పెట్టుబడులు, టెక్నాలజీ, ఫుడ్ అండ్ ఎనర్జీ సెక్యూరిటీ వంటి అంశాలు సదస్సులో చర్చకు రానున్నాయి.
ఇదే వేదికపై మోదీ, జిన్పింగ్, పుతిన్ వంటి కీలక నేతలు ఒకేచోట ఉండటం ప్రపంచ రాజకీయాల్లో ప్రత్యేక ఆసక్తిని కలిగిస్తోంది. ముఖ్యంగా అమెరికా వాణిజ్య విధానాలు, టారిఫ్లు, పశ్చిమాసియాలో యుద్ధ పరిస్థితులు, ఎనర్జీ సెక్యూరిటీ వంటి అంశాల మధ్య భారత్–చైనా–రష్యా నేతల మధ్య జరిగే చర్చలకు ప్రాధాన్యం పెరిగింది.
ఈ మీటింగ్తో సంబంధాలు పూర్తిగా మారిపోతాయా?
అది మాత్రం అంత సులభం కాదు. ఎందుకంటే భారత్–చైనా మధ్య నమ్మకం అనేది తగ్గిపోతోంది. సరిహద్దు సమస్య పూర్తిగా పరిష్కారం కాలేదు. వ్యూహాత్మక పోటీ కొనసాగుతోంది. చైనా–పాకిస్థాన్ సంబంధాలు కూడా భారత్కు ఆందోళన కలిగిస్తున్నాయి.
అందుకే ఈ భేటీని సంబంధాల పూర్తి రీసెట్గా చూడటం కంటే.. సంబంధాలను స్థిరీకరించే మరో కీలక అడుగుగా చూడటం సరైనదని నిపుణులు భావిస్తున్నారు. అయితే ఈ భేటీ నుంచి వచ్చే ప్రతి సంకేతం మాత్రం కీలకమే.
మోదీ–జిన్పింగ్ చేతులు కలుపుతారా? సరిహద్దుపై ఏదైనా స్పష్టమైన సంకేతం ఇస్తారా? ట్రేడ్ సంబంధాల్లో కొత్త నిర్ణయం తీసుకుంటారా? లేక కేవలం సంబంధాలను సాధారణ స్థితికి తీసుకురావడంపైనే దృష్టి పెడతారా? ఈ ప్రశ్నలకు మరికొద్ది గంటల్లోనే సమాధానం దొరకనుంది. అందుకే ఢిల్లీలో జరిగే ఈ భేటీపై ఇంత ఆసక్తి.
బ్రిక్స్ సదస్సు ప్రపంచానికి ఎన్నో సందేశాలు ఇవ్వొచ్చు. కానీ అందులో అత్యంత ఆసక్తిగా ప్రపంచం గమనించేది మాత్రం ఒక్కటే.. మోదీ–జిన్పింగ్ ముఖాముఖి. ఏడేళ్ల తర్వాత భారత గడ్డపై అడుగుపెడుతున్న జిన్పింగ్.. మోదీతో ఏం మాట్లాడతారు? అదే ఇప్పుడు ఢిల్లీ నుంచి ప్రపంచం మొత్తం ఎదురు చూస్తున్న ప్రశ్న.
