సౌదీపై హుతీల తిరుగుబాటు
వరుస దాడులతో గల్ఫ్ దేశం ఉక్కిరిబిక్కిరి
ఆందోళనలో 27 లక్షల మంది భారతీయులు
అసలెవరీ హుతీలు..?
సౌదీ అరేబియాపై హుతీ తిరుగుబాటుదారుల ముప్పు మరోసారి చర్చనీయాంశంగా మారింది. డ్రోన్లు, క్షిపణులతో దాడులు చేసే సామర్థ్యం కలిగిన హుతీలు.. పశ్చిమాసియాలో సరికొత్త ఉద్రిక్తతలకు కారణమవుతున్నారు. ప్రపంచ చమురు సరఫరాలో కీలక పాత్ర పోషించే సౌదీ అరేబియాపై ఒత్తిడి పెంచే ప్రయత్నాలు చేస్తున్నారు. అయితే ఈ ఘర్షణ ప్రభావం సౌదీకే పరిమితం కాదు. అక్కడ జీవనోపాధి కోసం ఉంటున్న 27 లక్షలకు పైగా భారతీయుల భద్రత కూడా ఇప్పుడు అత్యంత కీలకంగా మారింది.
అసలు హుతీలు ఎవరు? సౌదీ అరేబియాతో వీరికి శత్రుత్వం ఎందుకు? అత్యాధునిక ఆయుధాలతో దాడులు చేస్తున్న వీరిని అడ్డుకోవడం సాధ్యమేనా? ఈ సంక్షోభం నుంచి బయటపడేందుకు పరిష్కార మార్గాలేంటి?
హుతీలు ఎవరు?
మతపరమైన ఉద్యమం నుంచి సాయుధ శక్తిగా.. ఎదిగిన హుతీలు ఇప్పుడు మొత్తం మిడిల్ ఈస్ట్ కే ముప్పుగా మారారనే వాదనలు వినిపిస్తున్నాయి. హుతీల కథను అర్థం చేసుకోవాలంటే యెమెన్ చరిత్రలోకి వెళ్లాలి. అరేబియా ద్వీపకల్పం దక్షిణ భాగంలో ఉన్న యెమెన్‌లో చాలాకాలంగా రాజకీయ అస్థిరత, పేదరికం, ప్రాంతీయ విభేదాలు కొనసాగుతున్నాయి. ఈ పరిస్థితుల్లో ఉత్తర యెమెన్‌లోని జైదీ షియా మతసంప్రదాయానికి చెందిన వర్గాల్లో ఒక పునరుజ్జీవన ఉద్యమం మొదలైంది. అదే క్రమంగా హుతీ ఉద్యమంగా ఎదిగింది.
ఈ సంస్థ అధికారిక పేరు అన్సార్ అల్లా. తొలినాళ్లలో తమ మతపరమైన గుర్తింపు, రాజకీయ ప్రాతినిధ్యం, ప్రాంతీయ హక్కుల కోసం ఈ ఉద్యమం ముందుకొచ్చింది. అయితే ప్రభుత్వంతో విభేదాలు పెరగడంతో సాయుధ పోరాటం ప్రారంభించింది. ఈ ఉద్యమానికి నాయకత్వం వహించిన హుస్సేన్ అల్-హుతీ పేరు మీదుగానే వీరికి హుతీలు అనే పేరు వచ్చింది.
2011లో అరబ్ ప్రపంచాన్ని కుదిపేసిన ప్రజా ఉద్యమాల ప్రభావం యెమెన్‌పైనా పడింది. అప్పటి అధ్యక్షుడు అలీ అబ్దుల్లా సలేహ్ అధికారం నుంచి తప్పుకున్న తర్వాత దేశంలో కొత్త రాజకీయ వ్యవస్థ ఏర్పడుతుందని ఆశలు కలిగాయి. కానీ అధికార పంపిణీ, రాజ్యాంగం, ప్రాంతీయ హక్కులపై విభేదాలు పరిష్కారం కాలేదు.
2014లో హుతీలు యెమెన్ రాజధాని సనాను తమ ఆధీనంలోకి తీసుకున్నారు. అంతర్జాతీయంగా గుర్తింపు పొందిన యెమెన్ ప్రభుత్వానికి మద్దతుగా సౌదీ అరేబియా నేతృత్వంలోని సంకీర్ణ దళాలు 2015లో సైనిక జోక్యం చేసుకున్నాయి. దీంతో అప్పటికే అంతర్గత సంక్షోభంలో ఉన్న యెమెన్.. ప్రాంతీయ శక్తుల మధ్య పోరాటానికి కేంద్రంగా మారింది.
సౌదీ అరేబియాపై హుతీలకు ఎందుకింత పగ?
హుతీలకు సౌదీ అరేబియాపై ఉన్న వ్యతిరేకత వెనుక మతపరమైన విభేదాలే కాకుండా రాజకీయ, సైనిక, వ్యూహాత్మక కారణాలు కూడా ఉన్నాయి. 2015లో సౌదీ సైనిక జోక్యంతో ఈ గొడవలు మొదలయ్యాయి. యెమెన్‌లో హుతీల ఆధిపత్యాన్ని అడ్డుకునేందుకు సౌదీ నేతృత్వంలోని సంకీర్ణ దళాలు వైమానిక దాడులు ప్రారంభించాయి. ఈ చర్యలను హుతీలు తమపై జరిగిన దాడులుగా చూస్తున్నారు. అప్పటి నుంచి సౌదీ, హుతీల మధ్య పరస్పర దాడులు, సరిహద్దు ఉద్రిక్తతలు కొనసాగుతున్నాయి.
ఇరాన్, సౌదీ మధ్య ప్రాంతీయ ఆధిపత్య పోరు కూడా ఒక కారణం. పశ్చిమాసియాలో ఈ రెండు దేశాల మధ్య చాలాకాలంగా వ్యూహాత్మక పోటీ ఉంది. ఇరాన్ మద్దతు పొందుతున్న హుతీలు సౌదీ ప్రయోజనాలకు సవాలుగా మారారు. అయితే హుతీలను కేవలం ఇరాన్ చేతిలోని కీలుబొమ్మలుగా చూడటం సరికాదు. యెమెన్‌లో వారికి సొంత రాజకీయ లక్ష్యాలు, స్థానిక మద్దతు, స్వతంత్ర నిర్ణయాలు తీసుకునే సామర్థ్యం ఉన్నాయి.
కీలక వాణిజ్య మార్గాలపై పట్టు కోసం హుతీలు పోరాడుతున్నారు. ఎర్ర సముద్రం, బాబ్ అల్-మందెబ్ జలసంధి అంతర్జాతీయ వాణిజ్యానికి అత్యంత కీలకమైనవి. ఈ మార్గాల్లో నౌకాయానానికి అంతరాయం కలిగించే సామర్థ్యం హుతీలకు వ్యూహాత్మక ఆయుధంగా మారింది. సౌదీ చమురు రవాణా, అంతర్జాతీయ సరఫరా వ్యవస్థలపై ఒత్తిడి పెంచడం ద్వారా ప్రత్యర్థులపై ప్రభావం చూపాలని వారు ప్రయత్నిస్తున్నారు.
అంటే.. ఇది కేవలం సౌదీ, హుతీల మధ్య శత్రుత్వం మాత్రమే కాదు. యెమెన్‌లో అధికారం కోసం పోరాటం, ఇరాన్ ప్రభావం, సౌదీ భద్రత, అంతర్జాతీయ వాణిజ్య మార్గాల నియంత్రణ.. ఇలా అనేక అంశాలు ఈ సంక్షోభంతో ముడిపడి ఉన్నాయి.
డ్రోన్లు, క్షిపణులతో సౌదీని ఎలా దెబ్బతీస్తున్నారు?
హుతీల సైనిక వ్యూహంలో అత్యంత కీలకమైన అంశం డ్రోన్లు, క్షిపణుల వినియోగం. తక్కువ ఖర్చుతో తయారు చేయగలిగే డ్రోన్లను పెద్ద సంఖ్యలో ప్రయోగించడం, దూరంలోని లక్ష్యాలపై దాడులు చేయగల క్షిపణులను ఉపయోగించడం ద్వారా ప్రత్యర్థులపై ఒత్తిడి పెంచుతున్నారు.
విమానాశ్రయాలు, చమురు మౌలిక సదుపాయాలు, సైనిక స్థావరాలు వంటి కీలక ప్రాంతాలపై దాడుల ముప్పు సౌదీకి నిరంతర సవాలుగా మారుతోంది. సౌదీకి ఆధునిక వైమానిక రక్షణ వ్యవస్థలు ఉన్నప్పటికీ, ప్రతి డ్రోన్ లేదా క్షిపణిని అడ్డుకోవడం అంత సులభం కాదు.
ఇక్కడ మరో వ్యూహాత్మక అంశం కూడా ఉంది. దాడికి ఉపయోగించే కొన్ని డ్రోన్ల ఖర్చుతో పోలిస్తే వాటిని అడ్డుకునేందుకు ఉపయోగించే క్షిపణుల ఖర్చు చాలా ఎక్కువగా ఉంటుంది. దాడులను అడ్డుకోవడానికి సౌదీ భారీగా ఖర్చు చేయాల్సి రావడం కూడా హుతీలకు కలిసొస్తోంది.
సౌదీలో 27 లక్షల మంది భారతీయులు.. ఎందుకీ ఆందోళన?
ఈ సంక్షోభంలో భారత్‌కు అత్యంత కీలకమైన అంశం అక్కడ నివసిస్తున్న భారతీయుల భద్రత. అందుబాటులో ఉన్న అధికారిక లెక్కల ప్రకారం, సౌదీ అరేబియాలో సుమారు 27.4 లక్షల మంది భారతీయులు నివసిస్తున్నారు. వీరిలో నిర్మాణ రంగ కార్మికులు, సాంకేతిక నిపుణులు, వైద్య సిబ్బంది, ఇంజినీర్లు, వ్యాపారులు, ఇతర రంగాల్లో పనిచేసేవారు ఉన్నారు. సౌదీ ఆర్థిక వ్యవస్థలో భారతీయుల పాత్ర కూడా కీలకమైనది.
అందుకే సౌదీలో దాడులు జరిగినప్పుడల్లా అది కేవలం విదేశాంగ వ్యవహారం కాదు. లక్షలాది భారతీయుల జీవనోపాధి, వారి కుటుంబాల ఆర్థిక భద్రతకు సంబంధించిన అంశంగా మారుతుంది.
దాడుల వల్ల విమానాశ్రయాలు మూతపడితే, విమాన సర్వీసులు రద్దయితే ప్రయాణాలు నిలిచిపోవచ్చు. చమురు రంగం, నిర్మాణ రంగం, ఇతర వ్యాపార కార్యకలాపాలకు అంతరాయం ఏర్పడితే ఉద్యోగులపై ప్రభావం పడే అవకాశం ఉంది. పరిస్థితులు తీవ్రరూపం దాలిస్తే భద్రతా పరమైన ఆంక్షలు, ప్రయాణ పరిమితులు కూడా విధించవచ్చు.
హుతీల దాడులను ఆపడం సాధ్యమేనా? పరిష్కారం ఏమిటి?
హుతీలను సైనికంగా ఎదుర్కోవడం ఒక్కటే పరిష్కారమా? లేక చర్చల ద్వారా ఈ సంక్షోభానికి ముగింపు పలకవచ్చా? ఈ ప్రశ్నకు సమాధానం అంత సులభం కాదు. మొదట సౌదీ అరేబియా తన వైమానిక రక్షణ వ్యవస్థలను మరింత బలోపేతం చేసుకోవాలి. డ్రోన్లు, క్షిపణులను ముందుగానే గుర్తించే సాంకేతికతను మెరుగుపరచాలి. విమానాశ్రయాలు, చమురు కేంద్రాలు, జనసాంద్రత ఉన్న ప్రాంతాలకు అదనపు రక్షణ కల్పించాలి.
సౌదీ, హుతీల మధ్య చర్చలు మళ్లీ ప్రారంభం కావాలి. గతంలో కాల్పుల విరమణ, శాంతి ప్రయత్నాలు జరిగినప్పటికీ శాశ్వత రాజకీయ పరిష్కారం సాధ్యం కాలేదు. పరస్పర దాడులను నిలిపివేయడం, సరిహద్దు భద్రతపై హామీలు ఇవ్వడం, యెమెన్ భవిష్యత్తుపై చర్చించడం అవసరం.
ఇక ఇరాన్ సహా ప్రాంతీయ శక్తుల పాత్ర కీలకం. హుతీలకు ఇరాన్ నుంచి లభిస్తున్న మద్దతుపై సౌదీ, దాని మిత్రదేశాలు ఆందోళన వ్యక్తం చేస్తున్నాయి. ఆయుధాల సరఫరాను అడ్డుకోవడం, ప్రాంతీయ ఉద్రిక్తతలను తగ్గించడం, దౌత్య మార్గాలను బలోపేతం చేయడం ద్వారా సంక్షోభాన్ని నియంత్రించవచ్చు.
అన్నింటికంటే ముఖ్యంగా యెమెన్‌లో రాజకీయ పరిష్కారం తప్పనిసరి. హుతీల సైనిక సామర్థ్యాన్ని మాత్రమే లక్ష్యంగా చేసుకుంటూ, యెమెన్‌లోని రాజకీయ విభేదాలను పట్టించుకోకపోతే సంఘర్షణ మళ్లీ చెలరేగే ప్రమాదం ఉంది. అధికార పంపిణీ, ప్రజల భద్రత, ఆర్థిక పునర్నిర్మాణం, మానవతా సహాయం వంటి అంశాలకు పరిష్కారం చూపాలి. ఐక్యరాజ్యసమితి ఆధ్వర్యంలో జరిగే చర్చలకు ప్రాధాన్యం ఇవ్వాలి.
భారత్ ముందున్న సవాల్ ఏమిటి?
సౌదీ అరేబియాతో భారత్‌కు ఇంధనం, వాణిజ్యం, పెట్టుబడులు, కార్మిక సంబంధాలు వంటి అనేక రంగాల్లో కీలక బంధం ఉంది. అదే సమయంలో, అక్కడ నివసిస్తున్న లక్షలాది భారతీయుల భద్రతకు అత్యధిక ప్రాధాన్యం ఇవ్వాల్సిన అవసరం ఉంది.
ఒకవైపు సౌదీ అరేబియా సార్వభౌమత్వానికి మద్దతు ఇవ్వాలి. మరోవైపు, ఉద్రిక్తతలు మరింత పెరగకుండా దౌత్యపరమైన ప్రయత్నాలకు ప్రాధాన్యం ఇవ్వాలి. భారతీయ పౌరులకు సమయానుకూల సమాచారం అందించడం, అవసరమైనప్పుడు అత్యవసర సహాయం అందించేందుకు సిద్ధంగా ఉండటం కూడా కీలకం.
ప్రాంతీయ ఘర్షణ మరింత విస్తరిస్తే చమురు ధరలు, రవాణా ఖర్చులు, అంతర్జాతీయ సరఫరా వ్యవస్థలపైనా ప్రభావం పడే అవకాశం ఉంది. అందువల్ల ఈ సంక్షోభం సౌదీకి మాత్రమే పరిమితమైనది కాదు. భారత్‌తో సహా అనేక దేశాల ఆర్థిక, వ్యూహాత్మక ప్రయోజనాలకు సంబంధించిన అంశం.
యుద్ధంలో గెలుపెవరిది? నష్టపోయేది ఎవరు?
హుతీలు సౌదీ అరేబియాపై ఒత్తిడి పెంచేందుకు డ్రోన్లు, క్షిపణులను ఉపయోగిస్తున్నారు. సౌదీ తన భద్రతను కాపాడుకునేందుకు సైనిక రక్షణను బలోపేతం చేసుకుంటోంది. ఈ పోరులో ఎవరు పైచేయి సాధిస్తారనేది పక్కన పెడితే, సాధారణ ప్రజల ప్రాణాలు, జీవనోపాధి, ప్రాంతీయ స్థిరత్వం ప్రమాదంలో పడే అవకాశం ఉంది.
ముఖ్యంగా సౌదీలో ఉన్న 27 లక్షలకు పైగా భారతీయుల భద్రతను విస్మరించలేం. వారి కుటుంబాల భవిష్యత్తు కూడా ఈ సంక్షోభంతో ముడిపడి ఉంది. అందుకే ఇప్పుడు అవసరమైనది కేవలం ప్రతిదాడులు కాదు.. దాడులను ఆపగలిగే వ్యూహం, యుద్ధాన్ని విస్తరించకుండా చేసే దౌత్యం, శాశ్వత శాంతికి దారి తీసే రాజకీయ పరిష్కారం.
సౌదీ–హుతీ ఘర్షణకు ముగింపు ఎప్పుడు పడుతుందనేది ఇంకా స్పష్టంగా తెలియదు. కానీ ఈ యుద్ధం మరింత విస్తరించకుండా చూడటం, అక్కడ నివసిస్తున్న భారతీయుల భద్రతకు భరోసా కల్పించడం ఇప్పుడు అత్యంత కీలకం.
