వర్షపాతం లోటు.. తగ్గుతున్న నీటి నిల్వలు..
తాగునీటికి తప్పని తిప్పలు!
హైదరాబాద్‌పైనా నీటి ఒత్తిడి..
విద్యుత్ సరఫరాపై ఆందోళన
రాబోయే వేసవి తెలంగాణకు అగ్నిపరీక్షేనా?
తెలంగాణకు రానున్న రోజులు అంత సులువుగా గడిచేలా కనిపించడం లేదు. వర్షాభావ పరిస్థితులు, ఎల్‌నినో ప్రభావం, తగ్గుతున్న నీటి నిల్వలు.. ఇవన్నీ కలిసి రాష్ట్రాన్ని తీవ్రమైన సవాళ్ల దిశగా నడిపిస్తున్నాయి. సీఎం రేవంత్ రెడ్డి రాబోయే ఎనిమిది 8 అత్యంత కీలకమని హెచ్చరించడం వెనుక కేవలం వాతావరణ ఆందోళన మాత్రమే లేదు. తాగునీటి సరఫరా నుంచి వ్యవసాయం వరకు, విద్యుత్ నుంచి హైదరాబాద్ అవసరాల వరకు అనేక అంశాలు ముడిపడి ఉన్నాయి.
అసలు ఆందోళన ఏమిటి? రాబోయే వేసవి దాకా నీటి వనరులను కాపాడుకోగలమా? విద్యుత్ అవసరాలకు సరిపడా సరఫరా ఉంటుందా? హైదరాబాద్ సహా పట్టణాలు, గ్రామాల్లో తాగునీటి సమస్య తలెత్తకుండా చూడగలమా? సీఎం హెచ్చరికలు ఈ ప్రశ్నలన్నింటినీ ముందుకు తెస్తున్నాయి.
వర్షాలు తగ్గాయి.. నీటి నిల్వలపై ఒత్తిడి పెరిగింది
ఈ ఆందోళనలకు ప్రధాన కారణం వర్షపాతం లోటు. భారత వాతావరణ శాఖ లెక్కల ప్రకారం, 2026 నైరుతి రుతుపవనాల సీజన్‌లో తెలంగాణకు సాధారణంగా 740.6 మిల్లీమీటర్ల వర్షపాతం రావాల్సి ఉండగా, 615.5 మిల్లీమీటర్లు మాత్రమే నమోదైంది. అంటే సాధారణం కంటే 17 శాతం తక్కువ వర్షం కురిసింది. రాష్ట్రంలోని 33 జిల్లాల్లో 18 జిల్లాలు వర్షపాతం లోటును ఎదుర్కొన్నాయి.
తెలంగాణలోని ప్రధాన జలాశయాల్లో నీటి నిల్వలు కూడా ఇప్పుడు కీలకంగా మారాయి. అక్టోబర్ 15 నాటికి రాష్ట్రంలోని 87 జలాశయాల్లో మొత్తం 1,059.3 టీఎంసీల నిల్వ సామర్థ్యానికి గాను 492.53 టీఎంసీల నీరు మాత్రమే ఉన్నట్లు గణాంకాలు సూచిస్తున్నాయి. అంటే మొత్తం సామర్థ్యంలో సుమారు 46.5 శాతం నీరు అందుబాటులో ఉంది.
ఈ నిల్వలన్నీ తాగునీటికి అందుబాటులో ఉన్నాయని భావించడానికి లేదు. సాగునీరు, తాగునీరు, ఇతర అవసరాలకు కేటాయింపులు వేర్వేరుగా ఉంటాయి. అయినప్పటికీ, రాబోయే నెలల్లో కొత్తగా నీరు చేరకపోతే నిల్వలపై ఒత్తిడి పెరిగే ప్రమాదం ఉందన్నది స్పష్టమవుతోంది.
హైదరాబాద్‌కే ముందస్తు నీటి గండం..
తెలంగాణలో నీటి పరిస్థితి ఆందోళనకరంగా మారితే దాని ప్రభావం హైదరాబాద్‌పై కూడా పడే అవకాశం ఉంది. ఎందుకంటే నగరానికి తాగునీరు ఒక్క జలాశయం నుంచే రావడం లేదు. సింగూరు, మంజీరా, ఉస్మాన్‌సాగర్, హిమాయత్‌సాగర్‌తో పాటు కృష్ణా, గోదావరి జల వనరులపై నగర సరఫరా ఆధారపడి ఉంది.
సింగూరు, ఉస్మాన్‌సాగర్ వంటి జలాశయాల్లో నిల్వలు తగ్గడం నగర నీటి సరఫరాపై ఆందోళనలను పెంచుతోంది. ముఖ్యంగా వేసవి సమీపించే కొద్దీ తాగునీటి డిమాండ్ పెరుగుతుంది. వర్షాలు కురవకపోతే, జలాశయాల్లోకి కొత్త నీరు చేరకపోతే ప్రత్యామ్నాయ వనరులపై ఆధారపడాల్సిన అవసరం ఏర్పడవచ్చు.
అంటే వచ్చే ఏడాది వేసవి కంటే ముందే నీటిపై ఒత్తిడి పెరిగే ప్రమాదం ఉంది. నగరానికి నీటిని తరలించే వ్యవస్థలు, పంపింగ్ స్టేషన్లు, శుద్ధి కేంద్రాలు, ప్రత్యామ్నాయ సరఫరా మార్గాలను ముందుగానే సిద్ధం చేసుకోవాల్సిన అవసరం ఉంది.
జలాశయాల్లోకి కొత్తగా నీరు చేరకపోతే, భూగర్భ జలాలు మరింత పడిపోతే, ముఖ్యంగా ట్యాంకర్లపై ఆధారపడే అపార్ట్‌మెంట్లు, కాలనీల్లో నీటి ఖర్చు పెరగవచ్చు. కొన్ని ప్రాంతాల్లో సరఫరా సమయాలు, పరిమాణాలపై ఒత్తిడి ఏర్పడవచ్చు.
8 నెలల సవాల్.. నీటిని ఎక్కడి నుంచి తెస్తారు?
ముఖ్యమంత్రి రేవంత్ రెడ్డి రాబోయే 8 నెలలను కీలకంగా పేర్కొనడం వెనుక అసలు ఆందోళన ఇదే. అక్టోబర్ నుంచి వచ్చే ఏడాది వేసవి వరకు నీటి అవసరాలను ఎలా తీర్చాలన్నది ప్రభుత్వానికి పెద్ద పరీక్షగా మారనుంది.
సాధారణంగా వర్షాకాలం ముగిసిన తర్వాత జలాశయాల్లో ఉన్న నిల్వలతో శీతాకాలం, వేసవి అవసరాలను తీర్చుకోవాలి. కానీ ఈసారి వర్షపాతం లోటు కారణంగా కొన్ని ప్రాంతాల్లో భూగర్భ జలాలపై ఆధారపడాల్సిన పరిస్థితి పెరిగే ప్రమాదం ఉంది. బోర్లు ఎండిపోతే గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో తాగునీటి సరఫరాకు అదనపు ఏర్పాట్లు అవసరమవుతాయి. పంటలకు నీరు అందించాలా.. లేక తాగునీటికి ప్రాధాన్యం ఇవ్వాలా? అనే కఠినమైన నిర్ణయాలు కూడా ఎదురుకావచ్చు.
గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో చెరువులు, కుంటలు, స్థానిక నీటి వనరులు ఎండిపోతే పరిస్థితి మరింత క్లిష్టంగా మారుతుంది. వ్యవసాయానికి నీటి అవసరం పెరిగే సమయంలో తాగునీటిని కూడా సమర్థంగా నిర్వహించాల్సి ఉంటుంది. ఇదే సమయంలో పశువులకు నీరు, పట్టణాల్లో గృహ అవసరాలు, పరిశ్రమల వినియోగం వంటి అంశాలూ ప్రభుత్వానికి సవాల్‌గా మారతాయి.
అందుకే నీటి వనరులను ముందుగానే అంచనా వేయడం, అవసరాలకు అనుగుణంగా కేటాయింపులు చేయడం, నీటి వృథాను అరికట్టడం అత్యంత కీలకం.
కరెంటు కోతల ముప్పు కూడా ఉందా?
ఈ సంక్షోభంలో మరో కీలక అంశం విద్యుత్. సీఎం రేవంత్ రెడ్డి విద్యుత్ వినియోగాన్ని పొదుపుగా నిర్వహించాలని, మార్కెట్‌లో అవసరమైనంత విద్యుత్ అందుబాటులో లేకపోవచ్చన్న ఆందోళనలను ప్రస్తావించారు. అవసరమైన విద్యుత్‌ను కొనుగోలు చేసేందుకు ప్రభుత్వం సిద్ధంగా ఉన్నప్పటికీ, మార్కెట్‌లో సరఫరా లభ్యతే సమస్యగా మారవచ్చన్న అంశం ప్రాధాన్యం సంతరించుకుంది.
విద్యుత్ సమస్య తీవ్రమైతే దాని ప్రభావం వ్యవసాయంపైనే కాకుండా తాగునీటి సరఫరాపైనా పడుతుంది. బోర్ల నుంచి నీటిని తోడటం, పంపింగ్ స్టేషన్ల ద్వారా జలాశయాల నుంచి నగరాలకు నీటిని తరలించడం, శుద్ధి చేసి సరఫరా చేయడం వంటి ప్రక్రియలకు విద్యుత్ అవసరం. విద్యుత్ సరఫరాలో అంతరాయాలు ఏర్పడితే నీటి పంపిణీ నిర్వహణ కూడా క్లిష్టమవుతుంది.
వ్యవసాయ రంగంలో విద్యుత్ అంతరాయాలు ఏర్పడితే రైతులు తీవ్రంగా నష్టపోయే ప్రమాదం ఉంది. ఇప్పటికే పంటలకు నీరు అవసరమైన సమయంలో విద్యుత్ సరఫరాలో అంతరాయాలు రైతులకు ఇబ్బందులు కలిగిస్తున్నాయి. వేసవిలో విద్యుత్ డిమాండ్ పెరిగి, అదే సమయంలో సరఫరా పరిమితమైతే పరిస్థితి మరింత కఠినంగా మారవచ్చు.
విద్యుత్ లభ్యతపై వ్యక్తమవుతున్న ఆందోళనలను తేలిగ్గా తీసుకోలేం. సరఫరా, డిమాండ్ మధ్య అంతరం పెరిగితే కోతల ఒత్తిడి ఏర్పడే అవకాశం ఉంటుంది. అందుకే ముందస్తు ప్రణాళికలు, విద్యుత్ ఉత్పత్తి సామర్థ్యాన్ని పూర్తిస్థాయిలో వినియోగించడం, అవసరమైన విద్యుత్‌ను సమకూర్చుకోవడం కీలకం.
ఎల్‌నినో అంటే ఏమిటి? తెలంగాణకు ఎందుకు ప్రమాదం?
పసిఫిక్ మహాసముద్రంలోని సముద్ర ఉపరితల ఉష్ణోగ్రతల్లో ఏర్పడే అసాధారణ మార్పులకు సంబంధించిన వాతావరణమే ఎల్‌నినో. ఇది ప్రపంచవ్యాప్తంగా వర్షపాతం, ఉష్ణోగ్రతల సరళిని ప్రభావితం చేస్తుంది. భారతదేశంలో కొన్ని ఎల్‌నినో సంవత్సరాల్లో రుతుపవనాలు బలహీనపడే అవకాశం ఉన్నప్పటికీ, ప్రతి ఎల్‌నినో తప్పనిసరిగా తీవ్రమైన కరువునే తెస్తుందని చెప్పలేం.
తెలంగాణకు ప్రస్తుత ఆందోళన ఎల్‌నినో ఒక్కటే కాదు. ఇప్పటికే నమోదైన వర్షపాతం లోటు, జలాశయాల్లోని నిల్వలు, భూగర్భ జలాల పరిస్థితి, రాబోయే నెలల్లో నీటి డిమాండ్.. ఇవన్నీ కలిపి చూడాలి.
వర్షాలు తగ్గినప్పుడు వ్యవసాయానికి నీటి అవసరం పెరగవచ్చు. ఉష్ణోగ్రతలు పెరిగితే తాగునీటి వినియోగం కూడా పెరిగే అవకాశం ఉంటుంది. అదే సమయంలో విద్యుత్ డిమాండ్ పెరిగి సరఫరా పరిమితమైతే పరిస్థితి మరింత సంక్లిష్టమవుతుంది. ఈ అంశాలన్నీ ఒకదానితో మరొకటి ముడిపడి ఉండటమే ప్రభుత్వాన్ని ముందస్తు చర్యలపై దృష్టి పెట్టేలా చేస్తోంది.
అందుకే ఎల్‌నినో ప్రభావాన్ని అంచనా వేయడంతో పాటు, వాతావరణ శాఖ తాజా సూచనలను పరిశీలించడం, జలాశయాల నిల్వలను నిరంతరం సమీక్షించడం, భూగర్భ జలాల పరిస్థితిని పర్యవేక్షించడం అవసరం.
ప్రజల ముందున్న అసలు పరీక్ష ఏమిటి?
రాబోయే నెలల్లో తెలంగాణ ఎదుర్కొనే సవాల్ కేవలం కరువు పరిస్థితులను ప్రకటించడమో, హెచ్చరికలు జారీ చేయడమో కాదు. అందుబాటులో ఉన్న నీటిని ఎంత సమర్థంగా వినియోగిస్తారు? తాగునీటికి ప్రాధాన్యం ఎలా ఇస్తారు? విద్యుత్ కొరత తలెత్తకుండా ఎలాంటి చర్యలు తీసుకుంటారు? రైతులకు నష్టం కలగకుండా ఎలా రక్షిస్తారు? అన్నదే అసలు పరీక్ష.
గ్రామాల్లో తాగునీటి సరఫరా, పట్టణాల్లో ట్యాంకర్లపై ఆధారపడే కుటుంబాలు, హైదరాబాద్‌లోని భారీ నివాస సముదాయాలు, వ్యవసాయ బోర్లు.. వీటన్నింటికీ ముందస్తు ప్రణాళిక అవసరం. నీటి వృథాను తగ్గించడం, వర్షపు నీటిని నిల్వ చేసుకోవడం, అవసరమైన చోట ప్రత్యామ్నాయ సరఫరా మార్గాలను సిద్ధం చేయడం వంటి చర్యలు కీలకం.
ప్రభుత్వం ముందుగానే అప్రమత్తమై నీటి నిర్వహణ, విద్యుత్ సరఫరా, వ్యవసాయ అవసరాలపై సమగ్ర ప్రణాళిక అమలు చేస్తే సంక్షోభ తీవ్రతను తగ్గించే అవకాశం ఉంటుంది. లేకపోతే వేసవి సమీపించే కొద్దీ నీటి కోసం ప్రజలు ఇబ్బందులు పడే పరిస్థితి ఏర్పడవచ్చు. విద్యుత్ సరఫరాపై ఒత్తిడి పెరిగితే దాని ప్రభావం గృహ వినియోగం నుంచి వ్యవసాయం వరకు విస్తరించే ప్రమాదం ఉంది.
రానున్నది మహా కరువేనా?
మొత్తానికి తెలంగాణకు రానున్న 8 నెలలు నిజంగానే పరీక్షా కాలం. వర్షాలు తక్కువగా కురవడం ఒక సమస్య అయితే, అందుబాటులో ఉన్న నీటిని సరిగా వినియోగించుకోలేకపోవడం అంతకంటే పెద్ద సమస్యగా మారుతుంది. హైదరాబాద్ తాగునీటి అవసరాలు, గ్రామీణ ప్రాంతాల నీటి కొరత, రైతుల సాగునీటి అవసరాలు, పెరుగుతున్న విద్యుత్ డిమాండ్.. ఇవన్నీ రాబోయే రోజుల్లో ప్రభుత్వ నిర్ణయాలకు పరీక్ష పెట్టనున్నాయి.
వచ్చే నెలల్లో వర్షాలు ఎలా ఉంటాయి? జలాశయాల్లో నిల్వలు ఎంతవరకు నిలుస్తాయి? విద్యుత్ సరఫరా డిమాండ్‌కు తగ్గట్టుగా ఉంటుందా? ప్రభుత్వం ఎంత ముందస్తుగా స్పందిస్తుంది? అన్నదే రాష్ట్ర పరిస్థితిని నిర్ణయించనుంది.
ముందస్తు చర్యలు సకాలంలో అమలైతే సంక్షోభ తీవ్రతను తగ్గించవచ్చు. లేకపోతే తాగునీరు, వ్యవసాయం, విద్యుత్.. మూడు రంగాల్లోనూ ప్రజలకు గడ్డు రోజులు ఎదురయ్యే ప్రమాదం ఉంది. సీఎం హెచ్చరికల వెనుక ఉన్న అసలు సందేశం కూడా ఇదే.. సంక్షోభం ముంచుకొచ్చే వరకు వేచి చూడకుండా, ఇప్పటి నుంచే సిద్ధం కావాలి.
