గనుల్లో బొగ్గు గుట్టలు.. ప్లాంట్లలో విద్యుత్ కష్టాలు! యాదాద్రి నుంచి దేశానికి హెచ్చరిక ఇదేనా?

బొగ్గు ఉన్నా సరఫరా ఎందుకు కష్టమవుతోంది?

సమస్యల్లో యాదాద్రి పవర్ ప్లాంట్ తో పాటు మరెన్నో

సీఎం రేవంత్ ప్రశ్నల వెనుక ఉన్న అసలు కోణం ఏంటి..?

దేశంలో బొగ్గు కొరత ఉందని చెబుతున్నారు. థర్మల్ విద్యుత్ కేంద్రాల్లో నిల్వలు తగ్గుతున్నాయని హెచ్చరికలు వస్తున్నాయి. మరోవైపు బొగ్గు గనుల వద్ద మాత్రం లక్షల టన్నుల నిల్వలు అందుబాటులో ఉన్నాయని రిపోర్టులు చెబుతున్నాయి. విద్యుత్ డిమాండ్ పెరుగుతోంది. రైతులకు సాగు విద్యుత్ అవసరం పెరుగుతోంది. ఇలాంటి సమయంలో తెలంగాణలోని యాదాద్రి థర్మల్ పవర్ ప్లాంట్ కూడా చర్చనీయాంశంగా మారింది.

ఇక్కడే ఒక కీలకమైన ప్రశ్న ఎదురవుతోంది. దేశంలో బొగ్గు లేదా? లేక ఉన్న బొగ్గును అవసరమైన చోటుకు చేర్చే వ్యవస్థలోనే సమస్య ఉందా?

ఈ ప్రశ్నకు సమాధానం వెతికితే యాదాద్రి ప్లాంట్ సమస్య ఒక్కటే కాదు.. దేశ విద్యుత్ వ్యవస్థ, రవాణా మౌలిక సదుపాయాలు, వ్యవసాయ వ్యయాలు, ప్రభుత్వ ఆర్థిక పరిస్థితి మధ్య ఉన్న సంబంధాలు కూడా బయటపడతాయి. పశ్చిమాసియాలో కొనసాగుతున్న ఉద్రిక్తతలు ఈ పరిస్థితిని మరింత సంక్లిష్టం చేసే ప్రమాదం ఉంది.

బొగ్గు గనుల్లో నిల్వలు.. విద్యుత్ కేంద్రాల్లో మాత్రం ఆందోళన!

ఎంత బొగ్గు ఉత్పత్తి చేశామన్నదే విద్యుత్ రంగంలో విజయానికి కొలమానం కాదు. అవసరమైన సమయంలో, అవసరమైన విద్యుత్ కేంద్రానికి ఎంత బొగ్గు చేరిందన్నదే అసలు పరీక్ష.

అక్టోబర్ 5 నాటి లెక్కల ప్రకారం, కేంద్ర విద్యుత్ ప్రాధికార సంస్థ పర్యవేక్షిస్తున్న 191 థర్మల్ విద్యుత్ కేంద్రాల్లో 82 కేంద్రాలు క్లిష్టమైన బొగ్గు నిల్వల స్థాయిలో ఉన్నాయి. అంటే వాటి సాధారణ అవసరంతో పోలిస్తే నిల్వలు 25 శాతం కంటే తక్కువగా ఉండటం లేదా మూడు రోజుల ఉత్పత్తికి కూడా సరిపడా బొగ్గు లేకపోవడం అనే సమస్యల వలయంలో చిక్కుకున్నాయన్నమాట. మరోవైపు సెప్టెంబర్ చివరి వారంలో కోల్ ఇండియా గనుల వద్ద సుమారు 7.6 కోట్ల టన్నుల బొగ్గు నిల్వలు ఉన్నట్లు నివేదికలు చెబుతున్నాయి.

ఈ రెండు గణాంకాలను కలిపి చూస్తే ఒక విషయం స్పష్టమవుతుంది. గనుల్లో బొగ్గు ఉండటం, విద్యుత్ కేంద్రాలకు బొగ్గు అందుబాటులో ఉండటం రెండూ ఒకటి కావు.

బొగ్గును గనుల నుంచి బయటకు తీయాలి. రైల్వే వ్యాగన్లలో లోడ్ చేయాలి. అవసరమైన మార్గాల్లో రవాణా చేయాలి. విద్యుత్ కేంద్రాల్లో దించాలి. అక్కడి బొగ్గు నిర్వహణ వ్యవస్థ ద్వారా యూనిట్లకు అందించాలి. ఈ చైన్ లో ఎక్కడ అంతరాయం ఏర్పడినా విద్యుత్ ఉత్పత్తిపై ప్రభావం పడవచ్చు.

అంటే సమస్య కేవలం బొగ్గు ఉత్పత్తికి సంబంధించినది కాదు. బొగ్గు ఉత్పత్తి నుంచి విద్యుత్ ఉత్పత్తి వరకు ఉన్న సరఫరా వ్యవస్థ ఎంత సమర్థంగా పనిచేస్తోందన్నదే కీలకం.

అయితే అక్టోబర్ 10 నాటికి దేశంలోని బొగ్గు ఆధారిత విద్యుత్ కేంద్రాల నిల్వలు 1.82 కోట్ల టన్నుల స్థాయిలో ఉన్నాయని కేంద్ర బొగ్గు మంత్రిత్వ శాఖ తెలిపింది. అందువల్ల దేశవ్యాప్తంగా బొగ్గు సరఫరా పూర్తిగా విఫలమైందని చెప్పడం సరైంది కాదు. కొన్ని కేంద్రాల్లో నిల్వల ఒత్తిడి కొనసాగుతుండగా, మొత్తం వ్యవస్థలో సరఫరాను బ్యాలెన్స్ చేసేందుకు చర్యలు కొనసాగుతున్నాయి.

పెరుగుతున్న విద్యుత్ డిమాండ్.. వ్యవస్థపై అదనపు ఒత్తిడి

విద్యుత్ వినియోగం పెరగడం అభివృద్ధికి సంకేతం కావచ్చు. పరిశ్రమలు విస్తరించడం, పట్టణీకరణ, ఇళ్లలో విద్యుత్ పరికరాల వినియోగం పెరగడం వంటి అంశాలు డిమాండ్‌ను పెంచుతాయి. కానీ అదే సమయంలో ఉత్పత్తి, సరఫరా వ్యవస్థలు కూడా వేగంగా విస్తరించాలి.

2026 సెప్టెంబర్‌లో దేశ విద్యుత్ వినియోగం గత ఏడాది ఇదే నెలతో పోలిస్తే 11.35 శాతం పెరిగి 162.2 బిలియన్ యూనిట్లకు చేరింది. విద్యుత్ గరిష్ఠ డిమాండ్ కూడా 269 గిగావాట్లకు చేరింది. ఏప్రిల్ నుంచి ఆగస్టు మధ్య విద్యుత్ డిమాండ్ పెరుగుదలతో థర్మల్ బొగ్గు వినియోగం కూడా పెరిగింది.

ఇక్కడ వాతావరణ పరిస్థితుల ప్రభావాన్ని కూడా విస్మరించలేం. ఉష్ణోగ్రతలు పెరిగితే ఏసీలు, కూలర్లు, ఇతర పరికరాల వినియోగం పెరుగుతుంది. వర్షపాతం తక్కువగా ఉంటే జలవిద్యుత్ ఉత్పత్తిపై ఒత్తిడి ఏర్పడవచ్చు. అప్పుడు విద్యుత్ అవసరాలను తీర్చడానికి థర్మల్ ప్లాంట్లపై మరింత ఆధారపడాల్సి వస్తుంది. ఇప్పుడు దేశంలో నడుస్తోందిదే.

సౌర, పవన విద్యుత్ సామర్థ్యం పెరుగుతున్నప్పటికీ, విద్యుత్ డిమాండ్ అధికంగా ఉన్న ప్రతి సమయంలోనూ అవి ఒకే స్థాయిలో ఉత్పత్తి చేయలేవు. ముఖ్యంగా సూర్యరశ్మి అందుబాటులో లేని సమయాల్లో సరఫరాను బ్యాలెన్స్ చేయడానికి ఇతర ఉత్పత్తి వనరులు అవసరం.

ఇదే సమయంలో విద్యుత్ కేంద్రాలకు బొగ్గు సరఫరా సకాలంలో జరగకపోతే, దేశంలో మొత్తం ఉత్పత్తి సామర్థ్యం ఉన్నప్పటికీ వినియోగదారులకు నిరంతర విద్యుత్ అందించడం కష్టమవుతుంది.

యాదాద్రి ప్లాంట్‌.. బొగ్గు కొరతే అసలు సమస్యా?

తెలంగాణలో ఈ ప్రశ్న మరింత ప్రాధాన్యం సంతరించుకుంది. యాదాద్రి థర్మల్ పవర్ స్టేషన్ పూర్తి సామర్థ్యంతో ఎందుకు పనిచేయడం లేదన్న అంశంపై సీఎం రేవంత్ రెడ్డి అధికారులను వివరణ కోరారు. అవసరమైన బొగ్గు సరఫరా ఏర్పాట్లు చేస్తున్నప్పటికీ విద్యుత్ ఉత్పత్తి ఆశించిన స్థాయికి ఎందుకు చేరడం లేదన్నది ఆయన ప్రశ్నల్లో కీలకంగా మారింది.

సమస్యలో ప్రధానమైన అంశం బొగ్గు గ్రేడ్. యాదాద్రి ప్లాంట్‌కు జీ-9 గ్రేడ్ బొగ్గు అవసరమని, సింగరేణి నుంచి ఆ గ్రేడ్ బొగ్గు తగినంతగా లభించడం లేదని అధికారులు గతంలో జరిగిన సమీక్షలో వివరించారు. దీంతో మహానది కోల్‌ఫీల్డ్స్, కోల్ ఇండియా నుంచి బొగ్గు సేకరించేందుకు చర్యలు తీసుకోవాలని ప్రభుత్వం ఆదేశించింది.

అయితే ఇక్కడ సీఎం మరో ముఖ్యమైన ప్రశ్న లేవనెత్తారు. అవసరమైన గ్రేడ్ బొగ్గు సింగరేణిలో తగినంతగా లభించదని తెలిసినప్పుడు, యాదాద్రి ప్లాంట్‌ను ఆ బొగ్గుపై ఆధారపడే విధంగా ఎందుకు రూపొందించారు? బొగ్గు గనులకు సమీపంలో కాకుండా దూరంగా ప్లాంట్ నిర్మించడం వల్ల రవాణా వ్యయం ఎందుకు పెరిగే పరిస్థితి ఏర్పడింది? ఈ అంశాలపై సమీక్షలో చర్చ జరిగింది.

బొగ్గు రవాణా కారణంగా రాష్ట్రంపై దాదాపు రూ.40,000 కోట్ల అదనపు భారం పడే అవకాశం ఉందని అధికారులు సమావేశంలో పేర్కొన్నారు. ఇక్కడ రెండు అంశాలను వేరుగా పరిశీలించాలి. ఒకటి, ప్లాంట్‌కు సరైన బొగ్గును సేకరించి సరఫరా చేయడం. రెండోది, బొగ్గు అందుబాటులో ఉన్నప్పటికీ దాని నిర్వహణ వ్యవస్థ, యూనిట్ల పనితీరు, సాంకేతిక లోపాల కారణంగా ఉత్పత్తి తగ్గుతోందా అన్నది.

ఈ రెండింటినీ కలిపి బొగ్గు కొరతగా మాత్రమే పేర్కొంటే అసలు సమస్య ఎక్కడుందో గుర్తించడం కష్టమవుతుంది. అందుకే అక్టోబర్ 15 నుంచి 30 వరకు యాదాద్రి ప్లాంట్ పనితీరును పరిశీలించేందుకు ఐదుగురు ఐఏఎస్ అధికారులను ప్రభుత్వం నియమించడం ప్రాధాన్యం సంతరించుకుంది. బొగ్గు రవాణా, బొగ్గు నిర్వహణ వ్యవస్థ, యూనిట్ల పనితీరు, బొగ్గు దించే ప్రక్రియలో పట్టే సమయం, ఉత్పత్తిలో ఏర్పడుతున్న లోటు వంటి అంశాలను పరిశీలించాలని ఆదేశించింది.

ఈ పరిశీలన ద్వారా వెలువడే వివరాలు కీలకం కానున్నాయి. ఎందుకంటే బొగ్గు సరఫరా సమస్యకు పరిష్కారం చూపడం ఒక అంశమైతే, ప్లాంట్ పూర్తి సామర్థ్యంతో పనిచేయకపోవడానికి కారణాలను గుర్తించి సరిదిద్దడం మరో అంశం.

బొగ్గు నుంచి ఎరువుల ధరల వరకు.. వ్యవసాయానికి మరో సవాల్

విద్యుత్ సమస్యను కేవలం విద్యుత్ శాఖకే పరిమితమైన అంశంగా చూడలేం. దాని ప్రభావం వ్యవసాయంపై కూడా పడుతుంది. సాగునీటి పంపులు, ఎత్తిపోతల పథకాలు, గ్రామీణ పరిశ్రమలు నిరంతర విద్యుత్ సరఫరాపైనే ఆధారపడతాయి. విద్యుత్ సరఫరాలో అంతరాయాలు ఏర్పడితే రైతుల పనులు ఆలస్యం కావచ్చు. ఉత్పత్తి ఖర్చులు కూడా పెరగవచ్చు.

ఇదే సమయంలో మరో సమస్య ఎరువుల సరఫరా, ధరలకు సంబంధించినది. భారత్‌కు ప్రస్తుతం అవసరమైన ఎరువుల నిల్వలు ఉన్నప్పటికీ, వాటిని తిరిగి భర్తీ చేయడానికి అయ్యే ఖర్చు పెరగడం ఆందోళన కలిగిస్తోంది. ఎరువుల తయారీకి అవసరమైన అమ్మోనియా, ఫాస్ఫారిక్ యాసిడ్, సల్ఫర్ వంటి ముడి పదార్థాల సరఫరా అంతర్జాతీయ మార్కెట్లపై ఆధారపడి ఉంటుంది. పశ్చిమాసియాలో యుద్ధ ఉద్రిక్తతలు, రవాణా అంతరాయాలు, బీమా, నౌకాయాన ఖర్చుల పెరుగుదల ఈ సరఫరా చైన్ పై ఒత్తిడి పెంచుతున్నాయి.

సల్ఫర్ ధరలే ఇందుకు ఉదాహరణ. సెప్టెంబర్‌లో వచ్చిన ఓ నివేదిక ప్రకారం, భారత్‌కు దిగుమతి అయ్యే సల్ఫర్ ధర టన్నుకు సుమారు 1,050 నుంచి 1,100 డాలర్ల స్థాయికి చేరింది. ఈ పెరుగుదల ఫాస్ఫేట్ ఆధారిత ఎరువుల తయారీ వ్యయంపై ప్రభావం చూపుతోంది.

ఐతే రైతులకు ఎరువులు అందుబాటు ధరల్లో లభించేలా ప్రభుత్వం సబ్సిడీ ఇస్తుంది. అంతర్జాతీయ ధరలు పెరిగినప్పుడు ఆ వ్యయంలో కొంత భాగాన్ని ప్రభుత్వం భరించాల్సి వస్తుంది. దీంతో ప్రభుత్వ ఖర్చులు పెరుగుతాయి. మరోవైపు, సబ్సిడీ విధానం ద్వారా ధరల ప్రభావాన్ని పూర్తిగా నియంత్రించలేకపోతే వ్యవసాయ ఉత్పత్తి వ్యయాలు పెరిగే అవకాశం ఉంటుంది.

ఇదే ఈ రెండు సమస్యల మధ్య ఉన్న సంబంధం. ఒకవైపు విద్యుత్ ఉత్పత్తికి అవసరమైన ఇంధనం సరైన సమయంలో చేరాలి. మరోవైపు వ్యవసాయానికి అవసరమైన ఎరువులు సరైన ధరకు, సరైన సమయంలో అందాలి. రెండింటిలోనూ సప్లై చైన్ కీలక పాత్ర పోషిస్తోంది.

నిల్వలు ఉన్నాయంటే భద్రత ఉన్నట్టేనా?

ఆర్థిక వ్యవస్థను అంచనా వేయడంలో విదేశీ మారక నిల్వలు, ఆహార ధాన్యాల నిల్వలు, బొగ్గు ఉత్పత్తి, ఎరువుల నిల్వలు వంటి లెక్కలకు ఎంతో ప్రాధాన్యం ఉంటుంది. కానీ నిల్వలు ఉన్నాయన్న విషయం మాత్రమే సంక్షోభాలను ఎదుర్కొనే సామర్థ్యానికి పూర్తి కొలమానం కాదు.

ఉదాహరణకు, గనుల వద్ద బొగ్గు నిల్వలు ఉన్నప్పటికీ రైల్వే రవాణా లేదా లోడింగ్ వ్యవస్థలో సమస్యలు ఏర్పడితే విద్యుత్ కేంద్రాలు ఇబ్బందులు ఎదుర్కోవచ్చు. అదే విధంగా, దేశంలో ఎరువుల నిల్వలు ఉన్నప్పటికీ అంతర్జాతీయ మార్కెట్లో ధరలు పెరిగితే వాటిని తిరిగి కొనుగోలు చేయడానికి అధిక వ్యయం చేయాల్సి వస్తుంది.

అంటే నిల్వలు ప్రస్తుతం ఉన్న పరిస్థితిని తెలియజేస్తాయి. సరఫరా సామర్థ్యం మాత్రం భవిష్యత్తులో ఏర్పడే అవసరాలను ఎంత సమర్థంగా తీర్చగలమో చెబుతుంది. ఈ తేడా ప్రభుత్వ ఆర్థిక నిర్వహణలోనూ కీలకమే. విద్యుత్ ఉత్పత్తి కోసం అదనపు ఇంధనాన్ని కొనుగోలు చేయడం, ఎరువుల సబ్సిడీని పెంచడం, వ్యవసాయ రంగానికి సహాయం అందించడం వంటి చర్యలు ఒకేసారి అవసరమైతే ప్రభుత్వంపై ఒత్తిడి పెరుగుతుంది. అదే సమయంలో అంతర్జాతీయంగా చమురు, గ్యాస్, ఎరువుల ధరలు పెరిగితే దిగుమతి వ్యయం కూడా పెరగవచ్చు.

ఈ ప్రభావాలు వెంటనే పెద్ద సంక్షోభంగా కనిపించకపోవచ్చు. కానీ ఇంధన వ్యయం, వ్యవసాయ వ్యయం, ప్రభుత్వ సబ్సిడీ భారం వరుసగా పెరిగితే ద్రవ్యోల్బణం, గ్రామీణ ఆదాయాలు, ప్రభుత్వ ఆర్థిక లోటుపై ప్రభావం చూపే అవకాశం ఉంటుంది.

తెలంగాణకు ఇప్పుడు అసలు పరీక్ష ఇదే!

యాదాద్రి ప్లాంట్ సమస్యను పరిష్కరించడానికి ప్రభుత్వం బొగ్గు సేకరణపై దృష్టి పెట్టడం అవసరమే. కానీ దానితోపాటు మరికొన్ని ప్రశ్నలకు సమాధానాలు కూడా రావాలి.

ప్లాంట్‌కు అవసరమైన బొగ్గు గ్రేడ్‌ను నిరంతరంగా సరఫరా చేయడానికి శాశ్వత పరిష్కారం ఏమిటి? బొగ్గు రవాణా ఖర్చును తగ్గించే అవకాశాలు ఉన్నాయా? ప్లాంట్‌లోని యూనిట్ల పనితీరు, బొగ్గు నిర్వహణ వ్యవస్థలో ఏమైనా లోపాలున్నాయా? విద్యుత్ డిమాండ్ పెరిగే సమయంలో ఉత్పత్తి, కొనుగోలు, సరఫరాను సమన్వయం చేయడానికి ఎలాంటి ముందస్తు ప్రణాళిక అవసరం?

ఈ ప్రశ్నలకు సమాధానాలు దొరికితే యాదాద్రి ప్లాంట్ సమస్యకు మాత్రమే కాకుండా, తెలంగాణ విద్యుత్ రంగం భవిష్యత్తుకు కూడా స్పష్టత లభిస్తుంది.

వనరులున్నా.. సరఫరా వ్యవస్థ సిద్ధంగా ఉందా?

యాదాద్రి పవర్ ప్లాంట్ చుట్టూ నెలకొన్న చర్చ తెలంగాణలో విద్యుత్ నిర్వహణకు సంబంధించిన అంశం మాత్రమే కాదు. దేశవ్యాప్తంగా వనరుల లభ్యత, సరఫరా సామర్థ్యం, పెరుగుతున్న డిమాండ్ మధ్య ఉన్న అంతరాన్ని కూడా ఇది గుర్తుచేస్తోంది.

బొగ్గు గనుల్లో నిల్వలు ఉండటం విద్యుత్ కేంద్రాల్లో కొరత రాదనే హామీ కాదు. ఎరువుల గోదాముల్లో నిల్వలు ఉండటం భవిష్యత్తులో వాటిని అదే ధరకు తిరిగి కొనుగోలు చేయగలమనే భరోసా కూడా కాదు. అసలు బలం నిల్వల్లోనే కాదు.. అవసరమైనప్పుడు ఆ నిల్వలను ఆర్థిక వ్యవస్థకు ఉపయోగపడే వనరులుగా మార్చగల సామర్థ్యంలో ఉంది.

యాదాద్రి ప్లాంట్ విషయంలో బొగ్గు సరఫరా, రవాణా, సాంకేతిక సమస్యలకు సంబంధించిన సమీక్ష ఎలాంటి ఫలితాలను ఇస్తుందన్నది ఇప్పుడు కీలకం. దేశవ్యాప్తంగా ఇంధన, ఎరువుల సప్లై చైన్లు ఎంత బలంగా ఉన్నాయన్నది రాబోయే నెలల్లో మరింత ప్రాధాన్యం సంతరించుకోనుంది.